გვესაუბრება არასამთავრობო ორგანიზაცია "მშენებელთა ლიგის" თავმჯდომარე ანზორ საკანდელიძე

მშენებლობის სფეროში რომ სრული განუკითხაობა და ქაოსია, ამის შესახებ არაერთხელ მისაუბრია მედიასაშუალებებით, მაგრამ დღეს მინდა პირველ რიგში, რამდენიმე დღის წინ მეტროსადგურ "ვარკეთილში" მომხდარ სამწუხარო ფაქტს შევეხო. მოგეხსენებათ, უამრავი ადამიანი დაშავდა, რომ
არა მატარებლის მემანქანის პროფესიონალიზმი, დაშავებულთა რაოდენობა გაცილებით მეტი  იქნებოდა.

ჩნდება სრულიად ლოგიკური კითხვა, რისთვის ჩატარდა ამ მეტროსადგურის რეკონსტრუქცია თუ რემონტი, ვის ჭირდებოდა?

საქართველოში თუ რაიმე კეთდება, იქნება ეს მშენებლობა, რეკონსტრუქცია თუ სხვა, ეს იმისთვის კი არ კეთდება, რომ მოქალაქეებს ჭირდებათ, არამედ იმისთვის, რომ რომელიმე კონკრეტულმა კომპანიამ ფული "გააკეთოს", ტენდერი იქნება თუ კომერციული შესყიდვაო. აი, ეს არის მთელი პრობლემა, უფრო მეტიც, ტრაგედია. მეტროსადგურ "ვარკეთილში" მანამდეც შეკიდული ჭერი იყო, რომელიც მყარ ანკერებში იყო გადაწყვეტილი, ხისტად და მყარად იყო მიერთებული ლითონის მილაკები, რასაც თავისი დანიშნულება ჰქონდა და ვიზუალურადაც კარგად გამოიყურებოდა. ამიტომაც ვფიქრობ, რეკონსტრუქცია ფულის საშოვნელად გაკეთდა. მშენებლობის სფეროში გამეფებული სრული განუკითხაობის უპირველესი მიზეზი ისაა, რომ ქვეყანაში არ არსებობს მშენებლობის სამინისტრო. სამინისტროს ვინ ჩივის, სანთლით რომ ეძებოთ, მთავრობაში, სამინისტროებში, პარლამენტში და მერიაში ერთ მშენებელს ვერ ნახავთ. ამ დარგის თითო მრჩეველი მაინც აიყვანონ პრემიერ-მინისტრმა და დედაქალაქის მერმა, რომ მშენებელი როცა მივა იქ, დაელაპარაკოს. ყველგან მხოლოდ არქიტექტორები და ურბანისტები, იგივე არქიტექტორები არიან. ყველაფერი არქიტექტორებმა აიღეს ხელში,მშენებლები კი გვერდით გაწიეს, რაც ყოვლად დაუშვებელია. არქიტექტურა არ არის მშენებლობა, ის მშენებლობის მხოლოდ გარკვეული ნაწილია (20%), დანარჩენი სამშენებლო ნაწილებია დაწყებული საძირკვლიდან, კონსტრუქციული ნაწილი, ტექნოლოგია, ორგანიზაცია, შრომის დაცვა და ა.შ.

თბილისს არც ურბანისტის (განაშენიანების სპეციალისტი) ხელი ეტყობა, განსაკუთრებით ცენტრალურ ნაწილს, მიჯრით მიწყობილმა მრავალსართულიანმა კორპუსებმა ქვის ჯუნგლებს დაამსგავსა დედაქალაქი. ერთმანეთთან ასე ახლოს იმიტომ აშენებდნენ ამ კორპუსებს, რომ ფართობი მოეგოთ, ქაოტური მშენებლობების პროცესი თუ არ შევაჩერეთ, უარესი გველის, მთლად ჩაბნელდება ქალაქი. უამრავი ადამიანია მშენებლობებისგან დაზარალებული, სახლები თავზე ენგრევათ. ე.წ. ხრუშჩოვკებს რამდენჯერმე უფრო მეტ სართული დააშენეს, რომლებსაც გაცილებით ღრმა საძირკველი ჭირდება, მიწა რომ მოჭრეს და საძირკველი ჩააღრმავეს, ძირი შენობის ფუნდამენტი გაშიშვლდა და ჰაერში გამოეკიდა, გრუნტი დასუსტდა, რის გამოც შენობა "დაჯდა" და კედლები დაებზარა. ძველ შენობას მთლად გვერდით უშენებენ მრავალსართულიან კორპუსს, რის გამოც ზიანდება ფუნდამენტი და ძველი კორპუსები ინგრევა. აქ მეორე სერიოზული პრობლემაც წარმოიშვა, შენობები ისე უნდა იყოს დაშორებული ერთმანეთისგან, რომ მზის სხივი თავისი დახრით შევიდეს იქ, რადგან ულტრაიისფე- რი სხივები მიკრობებს სპობს, გამ- რავლების საშუალებას არ აძლევს.

ისეა მიწყობილი ერთმანეთზე ეს მრავალსართულიანი კორპუსები, რომ მზის სხივი შიგნით ვეღარ აღწევს, მიკრობებით გამოვსებული კორპუსები კი სვადასხვა დაავადებებს იწვევს. ცალკე საკითხია რა მასალებით ვაშენებთ, ან ვარე- მონტებთ სახლს, საშენი მასალა, განსაკუთრებით მოსაპირკეთებელი მასალები აუცილებლად უნდა გადიოდეს შემოწმებას. ჩვენთან მოსაპირკეთებელი მასალები ძირითადად საზღვარგარეთიდან შემოდის, ცნობილი ფაქტია, რომ ამ იმპორტული საქონლის ეკოლოგიურ უსაფრთხოებას საბაჟოზეც კი არ ამოწმებენ. იგივე რუსეთში მოსაპირკეთებელ მასალაზე სამმაგი კონტროლია დაწესებული, პირველად საბაჟოზე მოწმდება მისი ეკოლოგიური უსაფრთხოება, მეორედ რეალიზაციის დროს საცალო თუ საბითუმო ვაჭრობაში, ბოლოს უშუალოდ სამშენებლო ობიექტზე, შემოწმების გარეშე ამ მასალის გამოყენება არ ხდება. შეიძლება ცალცალკე ეს მასალები გარკვეულ სტანდარტებს აკმაყო- ფილებს, მაგრამ მშენებლობისა თუ რემონტის დასრულების შემდეგ, სპეცხელსაწყოებით (დოზიმეტრები) უნდა მოხდეს მთლიანად შენობის შემოწმება, ჰაერის ტოქსიკურობის განსაზღვრა, რადიაციის, რადონის (რადიოაქტიური მძიმე ინერტული აირი), ელექტრომაგნიტური გამოსხივების დონე და ა.შ.

აღმოჩნდა, რომ რადონი რადიაციაზე მეტად თუ არა, ნაკლებად სახიფათო ნამდვლად არ ყოფილა ჯანმრთელობისთვის და სიცოცხლისთვის, მისი გამოსხივების გასაზომადაც სხვა აპარატურას (რადონომეტრი) იყენებენ. რომ ეგონათ რადიაციის მიზეზით არიან გარდაცვლილებიო, ამ ადამიანების 70% რადონით ყოფილა მოწამლული. ურანისა და სხვა რადიაქტიური ნივთიერებებისგან განსხვავებით, რადონს გარკვეული დოზით ყველა საშენი მასალის შეიცავს, რადგან იგი დედამიწის ქერქში არსებული ყველა ქანის შემადგენლობაშია. ამიტომ აუცილებლად უნდა განისაზღვროს საშენ მასალებში რადონის შემცველობის დონე, შეესაბამება თუ არა დასაშვებ დოზას. ეს ნივთიერება მიწის ქერქიდან თავისითაც თავისუფლად ამოდის, ამიტომ მშენებლობას როცა ვიწყებთ, აუცილებლად უნდა შემოწმდეს გრუნტი რადონის შემცველობაზე, რადგან იატაკსა თუ კედლებში უპრებლომოდ გაივლის და მისი დახურულ სივრცეში დაგროვება სასიკვდილო შედეგს იწ- ვევს. უკვე აშენებულ შენობებში სისტემატურად უნდა მოწმდებოდეს სარდაფი და პირველ-მეორე სართული. ამ შემოწმებებს რომ არ ვაკეთებთ, იმიტომაც იმატა კატასტროფულად ონკოლოგიურმა დაავადებებმა. უცხოეთში არათუ ადამიანს, შინაურს ცხოველსაც კი არ უშვებენ სადგომში, თუ რადონის დონე არ არის შემოწმებული. მსოფლიოს ჯანდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის სტა- ტისტიკის მიხედვით, სამშენებლო-ეკოლოგიური უსაფრთხოების ნორმების დაუცველობით გამოწვეული დაავადებებით უამრავი ადამიანი იღუპება, გარდაცვლილთა რაოდენობის ლამის 70%-ზე მეტი.

საქართველოსთვის რადონზე არანაკლები პრობლემა რადიაციული გამოსხივებაა, ვგულისხმობ სამშენებლო სფეროს. მოგეხსენებათ, 1986 წელს უკრაინაში აფეთქდა ჩერნობილის ატომური რეაქტორი. ის რეგიონი, სადაც ეს ობიექტი მდებარეობს (მოცულობით საქართველოზე დიდი ტერიტორიაა) ძირითადად სამრეწველო ზონა იყო მსხვილი ფაბრიკა-ქარხნებით, რეაქტორის აფეთქების შემდეგ, მთლიანად ჩაიკეტა იქაურობა და წლების განმავლობაში აღარავის უშვებდნენ. მოგვიანებით, ნელნელა ფარულად დაიწყეს მავანთ იქ შესვლა, იმ უზარმაზარი ფაბრიკა-ქარხნების ჯართად დაჭრა და სამშენებლო ლითონის გამოშვება, რომლის ნაწილი საქართველოშიც შემოდიოდა. თბილისში ხმები დადიოდა, რომ ნაციონალების მაღალი ეშელონების წარმომადგენელი გივი თარგამაძე და მისი ძმა ეწეოდნენ უკრაინიდან სამშენებლო ლითონის იმპორტს და ძალიან დიდი ეჭვი არსებობდა, რომ ეს სწორედ ჩერნობილის არმატურა იყო. ეჭვს ის ინფორმაციაც აძლიერებდა, რომელიც აქტიურად ვრცელდებოდა მედიასაშუალებებით (2006–2007 წლები), რომ ერთი მილიონი ტონა არმატურა, რომელიც რუსეთში უნდა შესულიყო, რუსებმა დააკავეს და ქვეყანაში არ შეუშვეს. მათ შეამოწმეს ეს სამშენებლო ლითონი, აღმოაჩინეს რომ რადიაციული იყო, ტვირთი არ გაატარეს და საერთოდ ჩაკეტეს უკრაინიდან იმპორტისთვის საზღვარი. ეს ტვირთი შემობრუნდა და საქართველოში შემოვიდა, წარმოიდგინეთ, ერთი მილიონი ტონა რადიაციულად დაბინძურებული სამშენებლო ლითონი. ჩვენთან არავინ ამოწმებდა და დღესაც არავინ ამოწმებს, რომც შეემოწმებინათ გივი თარგამაძეს ვინ გაუბედავდა ამას?! დიდი ეჭვია, რომ ეს ლითონი უკვე ჩადებულია "საქმეში", ახალაშენებულ შენობების კედლებში, იატაკში, გადახურვებსა და სახურავში ჩადებულია ეს არმატურა და ასხივებს რადიაციას, კიდევ რამდენი წელი გაგრძელდება ასე, ვინ იცის.

ფაქტობრივად, ყველა ახალაშენებული კორპუსია შესამოწმებელი რადიაციაზე, გარდა ამისა უნდა შემოწმდეს კაფეები და ბარები, რომლებიც ძირითადად სარდაფებში და პირველ სართულებზეა განთავსებული, ოღონდ უფრო რადონის შემცველობაზე, რადგან ნიადაგიდან ამოსული ეს ნივთიერება პირველად იქ აღწევს, ზემო სართულებზე კონცენტრაცია შედარებით მცირდება.

– ბატონო ანზორ, ვთქვათ, შეამოწმეს და რადონის მაღალი კონცენტრაცია დადგინდა, კა- ფეებს და ბარებს კი დახურავენ, მაგრამ რა ეშველება იმ მრავალ- სართულიან კორპუსებს, სადაც უამრავი ხალხი ცხოვრობს?

– ძალიან ძნელი საშველია, იმიტომ ვამბობ, რომ მშენებლობის დაწყებამდე უნდა შემოწმდეს ყველაფერი. ჩემი ახლობელი იყო რუსეთიდან ჩამოსული, რომელსაც სამშენებლო ფირმა ჰქონდა, გაოგნებული იყო იმ განუკითხაობით, რაც საქართველოში ხდებოდა. 30 წელზე მეტია, რაც მსოფლიოში დაიწყეს რადონის შემცველობის შემოწმება, ჩვენ ისევ ღრმად გვძინავს. ინგლისის ერთ-ერთ საგრაფოში ჩაატარეს შემოწმება მას შემდეგ, რაც გამოიკვლიეს რა უბედურებას იწვევდა რადონი, აღმოჩნდა, რომ შემოწმებული შენობების მესამედი ისე იყო გაჯერებული ამ ინერტული აირით, რომ აღარაფერი ეშველებოდა, ამიტომ დაანგრიეს. უზარმაზარ ფინანსებს დებენ ქვეყნები ამგვარ გამოკვლევებში. ყველაზე უკეთესი რადონით გაჯერებული შენობის დანგრევაა, მაგრამ თუ ეს არ ხერხდება, მძლავრი ვენტილაცია უნდა დავამონტაჟოთ, რომ მავნე აირი გაიწოვოს, ეს ვენტილაცია 24-საათიან რეჟიმში უნდა იყოს ჩართული. გარდა ამისა, შემოდის ჩვენთან უკვე შემოდის სპეციალური ნივთიერებები, კალმატრონი და სხვა, რომელიც ემატება ბეტონსა თუ დუღაბში და ის გაზს აღარ ატარებს, უკვე აშენებულ სახლში შეუძლიათ ამ დანამატიანი დუღაბით შელესონ კედლები, იატაკი და ჭერი. ერთი სიტყვით, შეიძლება შეველა და ამის რეკომენდაციებსაც გამოვაცხადებთ, "მშენებელთა ლიგაც" ამზადებს ამ დანამატებს და სურვილის შემთხვევაში, რა- დონის შემცველობაზე შემოწმებასაც ვახდენთ.

ვითარების გამოსწორება თუ გვინდა, პირველი რიგში მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესი უნდა შეიცვალოს, ასევე ის მავნე პრაქტიკა, ელექტრონულად რომ ხდება ნებართვის გაცემა. მხოლოდ არქიტექტურული ნაწილია საჭირო ნებართვის მისაღებად, თანაც მთლიანად კი არა, მხოლოდ შენობის ფასადის არქიტექტურულ ნახაზს წარადგენენ და ისე ღებულობენ ნებართვას. კანონი მიიღეს, სადაც გაწერილი იყო, რომ, როდესაც ნებართვა გაიცემა, შესაბამისი ბანერი დაიდგმება და მშენებლობა დაიწყება, მერე ადგილზე უნდა ჰქონდეს მშენებელს გაკეთებული დანარჩენი სამშენებლო ნაწილი, გეოლოგიური, კონსტრუქციული ნაწილი და ა.შ. აი, ეს წესი უნდა გაუქმდეს აუცილებლად, პროექტის გზადაგზა კეთება არ გამიგია, ის ბოლომდე უნდა იყოს დამთავრებული, ექსპერტიზებიც გავლილი უნდა ჰქონდეს და მერე უნდა გაიცეს მშენებლობის ნებართვა.

სხვათა შორის, ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დამნაშავეები ექსპერტები არიან, რომლებიც ისე ახურდავდნენ, რომ 300–400 ლარის გამო, ნებისმიერ საექსპერტო ცნობას აწერენ ხელს. იმიტომაცაა კედლის ძირში რომ აუშენებენ ვინმეს მაღლივ კორპუსს და სახლი თავზე ენგრევა. მერე ეს ექსპერტი ცნობას გასცემს ამ მრავალსართულიანი კორპუსის გამო არ დანგრეულაო, აბა ვისი ბრალია? პროექტში პირველი საინჟინრო-გეოლოგიური დასკვნაა, უნდა ჩატარდეს გრუნტების გამოკვლევა, შეიძლება თუ არა ამ გრუნტზე ამდენი სართულის აშენება, ამხელა დაშორებით და ა.შ. შემდეგ კონსტრუქციული შემოწმება ხდება, გარემოს დაცვის კუთხით, რამდენად მისაღებია იმ კორპუსის აშენება და ა.შ. სრულფასოვნად რომ არ კეთდება პროექტი, დაუხატავენ შვიდსართულიან შენობას, მიიღებენ ნებართვას და მერე ერთი იმდენი სართული, თუ მეტი არა, ემატება. ჯერ როგორ შეიძლება დაბალსართულზე გათვლილ საძირკველზე ამდენი სართულის დაშენება.

ხომ ხედავთ რა ამბავია ატეხილი ატენის ქუჩაზე 27-სართულიან კორპუსს რომ აშენებენ, აქაც ხომ შენებისას შეცვალეს სართულების რაოდენობა. ამასაც თავი დავანებოთ, დარღვეულია შესაბამისი კანონი, რკინაბეტონის კარკასული შენობა 12 სართულიანზე მეტი არ უნდა იყოს, თუ მაინც ააშენებ, მაშინ დაცული უნდა იყოს ოთხი პირობა, პირველი ესაა ანტისეისმური მედეგობა. ამას როგორ გააკეთებ, როცა არც რაიმე მოწყობილობა გვაქვს, არც კადრები გვყავს, რომ ეს გააკეთე- ბინო და არც გაკეთებულა არასდროს საქართველოში. ყველა 12-ზე მეტ სართულიანი რკინა-ბეტონის კარკასიანი შენობა, რაც შენდება უკანონოა. რა ეშველება ამას, ან ეს შენობები დაიყვანონ 12 სართულზე, მაგრამ როგორ მოანგრევენ, როცა უკვე ხალხი ცხოვრობს იქ. ერთი "გმოსავალია", ეს კანონი შეცვალონ ან საერთოდ გააუქმონ. მიეჩვია ხალხი უკანონობას, ორი სართულით მეტი რომ ააშენეს და შესაბამისმა სამსახურებმა ყურადღება არ მიაქციეს, მერე უმატეს და ლამის 40 სართულზე ავიდნენ.

ჰაერიდან კი არ მოიტანეს სტანდარტი რკინა-ბეტონის კარკასული შენობა 12 სართულზე მეტი რომ არ უნდა იყოს. ისინი მკვლელ შენობებად გამოაცხადეს, 1988 წელს სომხეთში მომხდარი მიწისძვრის დროს, ლენინანაკანში კარკასული შენობების 98% დაინგრა, სხვათა შორის, მაშინ არცერთი "ხრუშჩოვკა" არ დანგრეულა. 1999 წელს თურქეთის ქალაქ იზმითში მომხდარი მიწისძვრის დროსაც ძირითადად ამგვარი შენობები დაინგრა, ძალიან დიდი მსხვერპლი იყო. ჩვენ კი რას ვაკეთებთ, სეისმურ ზონაში ვცხოვრობთ, უკვე 8 ბალზე გათვლილი შენობები უნდა აშენდეს, იმის მაგივრად, რომ ნებართვა არ გავცეთ ამ "მკვლელი შენობების" დარღვევით აშენებაზე, 30–40 სარ- თულიან კორპუსებს ვაშენებინებთ. ისე, ვინ არის ოფიციალურ დონეზე პასუხის მომთხოვნი, როცა მშენებლობის სამინისტრო გააუქმეს და პროფესიონალი მშენებლები ყველა დონეზე ჩამოიცილეს. მშენებლობის სამინისტრო არ არის მხოლოდ რაღაც სამეურნეო დარგი, რომელიც მხოლოდ შემოსავალს გაძლევს და ხალხს გისაქმებს, მას სამხედრო სტრატეგიული დანიშნულებაც აქვს, ამიტომაა ყველა ქვეყანაში ეს სამინისტრო. ნათქვამია, მშვიდობა თუ გინდა, ომისთვის ემზადეო, თუ ვემზადებით ომისთვის, სამხედრო ობიექტებს მშენებლობის სამინისტრო აშენებს, სხვას ვერც გააკეთებინებ, რადგან ეს სამხედრო საიდუმლოება უნდა იყოს, როგორ შეიძლება გარეშე პირს, მითუმეტეს არაპროფესიონალს ანდო.

მანანა სუხიშვილი

მეტის ნახვა
8-02-2018, 17:16


გვესაუბრება ინვესტიციებისა და კაპიტალის მართვის ექსპერტი ვახტანგ ხომიზურაშვილი:

– ბატონო ვახტანგ, "ეროვნულმა ბანკმა" მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებთან დაკავშირებით ახალი რეგულაციები შემოიღო. რას მოგვიტანს ეს სიახლე?


– დიახ, ეს ფორექსის ბაზარზე წარმოდგენილ კომპანიებს ეხებათ. მოგეხსენებათ, ფორექსი საერთაშორისო სავალუტო ბაზარია, სადაც გარკვეული სადეპოზიტო თანხის მეშვეობით ვალუტების ყიდვა-გაყიდვაა შესაძლებელი. ეს მხოლოდ უცხოურ ვალუტებს როდი ეხება, არამედ უცხოეთის ბირჟებზე არსებულ ფასიან ქაღალდებს, მათ შორის, კრიპტოვალუტებსაც. პირველი, რაც "ეროვნულმა ბანკმა" გამოაცხადა, მდგომარეობს შემდეგში – ყველა აღნიშნული კომპანია ვალდებულია "ეროვნულ ბანკში" დარეგისტრირდეს და ამ სახის ვაჭრობის ჩატარების უფლება საბროკერო კომპანიებს მიანიჭა. ამ შემთხვევაში, საბროკეროში ის კომპანიები იგულისხმება, რომ- ლებიც ფასიანი ქაღალდების ბაზრის შესახებ კანონით რეგულირდებიან, ანუ, ვისაც საფონდო ბირჟაზე ოპერირების უფლება გააჩნია. ამ ინიციატივით, პრაქტიკულად, "ეროვნულმა ბანკმა" მარტივი გამოსავალი მოძებნა – ყველა ფორექს კომპანია, რომლებიც საქართველოში არიან წარმოდგენილნი, უფლებამოსილნი მხოლოდ და მხოლოდ იმ შემთხვევაში არიან თუ საფონდო ბროკერის ლიცენზიას მიიღებენ. ეს ლიცენზია საბროკერო კომპანიაში გარკვეულ რეგულაციებს, შიდა ნორმატიულ ბაზას ითვალისწინებს, რაც ძირითადად, ფასიან ქაღალდებზეა ორიენტირებული და რაც მთავარია, გულისხმობს საწესდებო სააქციო კაპიტალის კაპიტალიზაციას 500 ათასი ლარის ოდენობით. ეს არის მთავარი მოთხოვნა.

ამ ინიციატივის წყალობით, ფორექს კომპანიებს ორი გამოსავალი რჩებათ – უნდა გაზარდონ კაპიტალიზაცია. არადა, მინდა გითხრათ, რომ უმეტესობას, ვინც ჩვენთან არიან წარმოდგენილები, კაპიტალიზაცია არ აქვთ. მათ მხოლოდ კაპიტალის გაზრდის შემდეგ შეუძლიათ "ეროვნულ ბანკს" მიმართონ, რათა შესაბამისი ლიცენზია მიიღონ. თუ ამას ვერ ახერხებენ, ამ შემთხვევაში, უნდა დაიხურონ.

რაც შეეხება უშუალოდ საბროკერო კომპანიების მიმართ მოთხოვნას 500 ათასი ლარის ოდენობის თაობაზე, ვთვლი, რომ ეს გადაჭარბებულია იმდენად რამდენადაც დღეს, საბროკერო კომპანიების უმეტესობა ამ მოთხოვნის მიღების შემდეგ დაიხურა. კაპიტალიზაციის თვალსაზრისით, დღესდღეობით, მოთხოვნა უფრო ნაკლები უნდა იყოს. თუ საბროკერო კომპანიაში ოპერაციების და კლიენტურის ზრდა იქნება, მაშინ შეიძლება კაპიტალის ზრდა ეტაპობრივად იყოს დაწესებული. არსებული მოთხოვნები კი, რაც საფონდო ბაზარზეა, დღევანდელ სიტუაციას, აბსოლუტურად, არ შეესაბამება.

– ბატონო ვახტანგ, კიდევ რა ინიციატივებს გვთავაზობს "ეროვნული ბანკი"?

– "ეროვნული ბანკის" კიდევ ერთი ინიციატივა შემდეგია: კომპანიები რომლებიც სესხებს 20-ზე მეტ ადამიანზე გასცემენ, ვალდებულნი არიან რეგისტრაცია "ეროვნულ ბანკში" გაიარონ. კი ბატონო, დავუშვათ, რეგისტრაცია გაიარეს, მერე რა ხდება? – ამას "ეროვნული ბანკი" არ გვეუბნება. "ეროვნული ბანკის" მთავარი ამოცანა და მიზანი შესრულებული არ არის. იმიტომ, რომ მან ამ კომპანიებს რეგისტრაცია არ უნდა მოთხოვოს. რა ხდება დარეგისტ- რირების მერე? – გაურკვეველია.

"ეროვნული ბანკი" ითხოვს კომპანიებმა, რომლებიც სესხებს 20-ზე მეტ სუბიექტზე გასცემენ, მიკროსაფინანსო კომპანიების სტატუსი მიიღონ. აქვე, აღსანიშნავია, რომ როგორც მიკროსაფინანსო კომპანიებს, ისე სხვა დანარჩენებს მოსახლეობიდან, ნებისმიერი სუბიექტიდან წვრილი თანხების – 100 ათას ლარამდე მოზიდვა აკრძალული აქვთ. 100 ათაზე ნაკლები დეპოზიტები არ შეიძლება, ამის უფლება არ აქვთ, რაც ჩემი აზრით, გამოსავალი არ არის. ერთადერთი გამოსავალი, რესურსების მობილიზაციის თვალსაზრისით, მიკროსაფინანსო კომპანიებს ის რჩებათ, რომ ფასიანი ქაღალდები გამოუშვან. ამ შემთხვევაში, ეს რეგულაცია, თავისთავად არ მოქმედებს იმიტომ, რომ ეს უკვე ფასიანი ქაღალდების შესახებ კანონს ექვემდებარება. ანუ, ნებისმიერ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას შეუძლია გამოუშვას როგორც ჩვეულებრივი აქციები, ისე პრივილეგირებული ფიქსირე- ბული დივიდენდი ხმის უფლების გარეშე, ისე ობლიგაციები. მაგრამ, ამ შემთხვევაში, აქაც მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მხრიდან აქტიურობას ვერ ვხედავთ. იმიტომ, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს, რომლებიც, ალბათ, მიჩვეულები არიან ყოველი ფეხის ნაბიჯზე "ეროვნულ ბანკთან" კონსულტაციები გაიარონ, ეს უკანასკნელი, უბრალოდ, არ აძლევს რეკომენდაციას, რათა მათ ობლიგაციები გამოუშვან. ასეთი არაჯანსაღი მიდგომა "ეროვნული ბანკის" მხრიდან ფასიანი ქაღალდების ემისიებთან დაკავშირებით, რასაკვირველია, ნეგატიური მოვლენაა.

– ხშირად ისმის, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები თავის ნებაზეა მიშვებული და "ეროვნული ბანკი" არ აკონტროლებს, ახლა, შეზღუდვები დაწესდა, მაგრამ საქმეს ვერც ამან უშველა?

– შეზღუდვასაც გააჩნია. როცა "ეროვნული ბანკი" კომპანიას, პრაქტიკულად, რესურსების მოზიდვას უკრძალავს, ეს რასაკვირველია, ნეგატიური მოვლენაა. "ეროვნულ ბანკს" რაღაც ნორმატივები, კოეფიციენტები, ფინანსური მაჩვენებლები, როგორიც კომერციულ ბანკებს აქვთ რომ დაეწესებინა, მაშინ სულ სხვა რამ იქნებოდა, ასე, რისკების მართვის თვალსაზრისით, სიტუაცია გაჯანსაღდებოდა იგივე, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სფეროში. მაგრამ როცა არავითარი მარეგულირებელი ნორმები არ არსებობს და ამის გარეშე პირდაპირ, ადმინისტრაციული წესით ხდება აკრძალვა, რაც ყველაზე ადვილია, ეს ბანკების ინტერესებში შედის. ამას არ სჭირდება არც ტვინის ჭყლეტვა და არც კომპეტენცია, აკრძალე და მორჩა. შედეგად, მიკროსაფინანსო ბაზარი რომ მოკვდება, "ეროვნულ ბანკს", აბსოლუტურად, არ ადარდებს. აი, ასეთი ფსიქოლოგია აქვს "ეროვნული ბანკის" ხელმძღვანელობას.

– ანუ, "ეროვნული ბანკი", ამ შემთხვევაში, ზედამხედველობის ფუნქციას ჯანსაღად არ იყენებს?

– რასაკვირველია, ასეა, რასაც საფინანსო, საკრედიტო სფეროზე უფრო ნეგატიური შედეგი და მავნე გავლენა აქვს, ვიდრე პოზიტიური. ასეთი რეგულაციები, მიდგომები კომუნისტების დროსაც არ ყოფილა, რასაც ახლა, "ეროვნული ბანკი" იყენებს.

– საუბრის დასაწყისში ახსენეთ, ეს ინიციატივა მოსახლეობისთვის რისკიაო. გამოდის,
"ეროვნული ბანკი" საკუთარ თავზე ზრუნავს?


– ნამდვილად, ასეა. შემდგომში რა იქნება და როგორი რეგულაციები დაწესდება არ ვიცი. თუმცა, ერთიც უნდა ითქვას: პოზიტიურიიყო "ეროვნული ბანკის" ანონსი, რომ საბანკო ჰოლდინგებთან და ბანკებთან ასოცირებული კომპანიების ჯგუფებთან დაკავშირებით რეგულაციებს შემოიღებს. რაც შეეხება ფორექს კომპანიებს, პოზიტივი აქაც არის იმ მხრივ, რომ ყოველ კუთხეში არ იქნება გახსნილი გაურკვეველი წარმომავლობის და შემადგენლობის კომპანიები. მაგრამ ეს კომპანიები შემდგომში აუცილებლად საჭიროებენ ცოტა განსხვავებულ რეგულირებას.

იმიტომ, რომ საერთაშორისო სავალუტო ბაზარზე და საფონდო ბაზარზე საბროკერო კომპანიების მიერ განხორციელებული ოპერაციები განსხვავებულია. ამიტომ, ეს გამიჯნული უნდა იყოს.

– დასაწყისში კრიპტოვალუტებით ვაჭრობა ახსენეთ. რა ვითარებაა ამ კუთხით საქართველოში?

– ეს მართლაც საინტერესო მომენტია. კრიპტოვალუტებით ვაჭრობა უკვე რამოდენიმე ბირჟაზე დაშვებულია, მათ შორის, ჩიკაგოს სასაქონლო ბირჟაზე. ჩვენი "ეროვნული ბანკი" არ ცნობს კრიპტოვალუტებს როგორც საგადამხდელო საშუალებას, თუმცა ეს მაინც არამატერიალური აქტივია, რაც ძალიან დიდ ინტერესს იწ- ვევს. ჩვენთანაც არის წარმოდგე- ნილი ე.წ. მაინინგის კომპანიები, რომლებიც კრიპტოვალუტებს წარმოქმნიან. კრიპტოვალუტების სფეროში ძალიან დიდი კაპიტალების გადადინება ხდება და ეს რეალურად, "ეროვნული ბანკის" ყურადღების ქვეშ უნდა იყოს.

თამარ შველიძე



მეტის ნახვა
8-02-2018, 17:13