იქონიებს თუ არა გავლენას სომხეთში მიმდინარე მოვლენები საქართველოზე?

სომხეთში განვითარებულ პოლიტიკურ პროცესებსა და სხვა საინტერესო საკითხებთან დაკავშირებით, გვესაუბრება პოლი ტოლოგი, პროფესორი თამარ კიკნაძე.

– სომხეთში მეგობრები მყავს, მათ შურდათ ჩვენი, დემოკრატიული გარდაქმნები განახორციელეთ, პროდასავლურები გახდით, ჩვენთან კი კორუფცია, მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობაა და არაფერი იცვლებაო. მომავალი გვიჩვენებს ხელისუფლების ცვლილება სომხეთს დადებით შედეგს მოუტანს თუ უარყოფითს, მაგრამ ჩემი აზრით, სომხეთმა პოლიტიკური თვალსაზრისით ამ ცვლილებამდეც ძალიან დიდ წარმატებას მიაღწია.

ევრაზიული კავშირის წევრმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებას, ანუ დაბალანსებულ პოლიტიკას აწარმოებდა, თუმცა ხედავთ როგორც დამთავრდა ეს ყველაფერი. ვნახოთ როგორ განვითარდება მოვლენები, არ დაგვავიწყდეს, რომ ძალიან ძლიერია რუსეთისა და ირანის ფაქტორი, შემთხვევითი არ არის, რომ გარკვეული მზადებაა აზერბაიჯანში, ალიევის ვიზიტი თურქეთში და ა.შ. თუ სომხეთი განვითარებული მოვლენები არ არის შეთანხმებული რუსეთთან და მის მიერ მხარდაჭერილი, თუ მკვეთრი ანტირუსული მოძრაობები განხორციელდა, არ არის გამორიცხული ყარაბაღის პრობლემის სხვაგვარად განვითარების მოწმე გავხდეთ. სომეხი პოლიტიკოსები ძალიან ხშირად ამბობენ, პაშინიანმაც თქვა თავის გამოსვლაში, რუსეთი ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორია და რატომ ყიდის იარაღს აზერბაიჯანზეო, რაზეც რუსებს ასეთი პასუხი აქვთ, ჩვენ რომ არ მივყი- დოთ, აზერბაიჯანელები სხვისგან მაინც იყიდიან იარაღსო.
პაშინიანი და პუტინი სოჭში კი ხვდებიან ერთმანეთს, მაგრამ ესეც ბევრი არაფრის მთქმელია, სააკაშვილი გაპრეზიდენტების შემდეგ პირველად პუტინს შეხვდა, მაგრამ ეს არ გამხდარა იმის გარანტი, რომ რუსეთ-საქართველოს შორის ურთიერთობები დათბებოდა. ჩემი აზრით, სომხებს ძალიან ფრთხილი მოქმედება მართებთ, რადგან იქით ირანი ყავთ, აქეთ რუსეთი.

პარადოქსული ისაა, რომ სომხეთში მგონი, სიდიდით მეორე საელჩო აქვს ამერიკას, ძალიან დიდია სომხეთში ამერიკული გავლენა, ამერიკელები ფაქტობრივად სრულად აკონტროლებენ იქ ვითარებას. პროამერიკული და საერთოდ, პროდასავლური განწყობები არის სომხეთში, მაგრამ სომხები იმასაც კარგად ხედავენ, რომ რუსეთი ჭირდება თ. მიუხედავად ამისა, ძალიან უნდათ პროდასავლური ვექ ტორის განვითარება, იმ ფონზეც რუსეთში ძალიან დიდი დიასპორა რომ ყავთ, ამ მხრივ რუსეთი პირველ ადგილზეა. მათი საქმე კარგად ვითარდებოდა, მთავარია, ახლა რა პროცესები განვითარდება, ძალზე საინტერესოა რუსეთი როგორ პოზიციას დაიჭერს იგივე ყარაბაღის პრობლემის მიმართ. სტრატეგიული პარტნიორები კი არიან, მაგრამ პოლიტიკა მაინც ბინძურია, მეტ-ნაკლებად ვიცნობ პოლიტიკურ კულუარებს, ამიტომ არ გამოვრიცხავ ყარაბაღის კონფლიქტის განახლების შემთხვევაში, რუსეთი არათუ არ ჩაერიოს, მიესალმოს კიდეც ეს კონფლიქტი აზერბაიჯანის სასარგებლოდ რომ გადაწყდეს. საკმაოდ გვაქვს მაგალითები, როდესაც ამ სახის სახელისუფლებო ცვლილებები ქვეყნისთვის, კარგად არ მთავრდება ხოლმე, ჩვენ ორი ტერიტორია დე-იურედ დავკარგეთ, აღარაფერს ვამბობ სხვა ფერად რევოლუციებზე, რაც იმ ქვეყნებისთვის ცუდად დამთავრდა.

– ქალბატო თამარ, მიმდინა- რე პროცესები საქართველოზეც აისახება?

– რა თქმა უნდა, ყარაბაღის კონფლიქტის განახლება, ჩვენი უახლოესი მეზობლების ასეთი გართულებული ურთიერთობები დაძაბულობას გამოიწვევს რეგიონში, რომლის წარმომადგენლები ჩვენც ვართ. მით უმეტეს, რომ ეს არის ჩაფიქრებული დასავლეთის მიერ, მათ უნდათ რუსეთის გარშემო არეულობის რკალი შეიქმნას, აგერ უკრაინაში რა მოხდა, მოლდავეთშიც არ არის მშვიდი ვითარება, სირიაში წლებია საომარი ვითარებაა, ამ ყველაფერს სომხეთიც დაემატა, ასე რომ, რუსეთი საკმაოდ რთულ მდგომარეობაშია. ექსპერტებს რომ ვხვდები მაშინაც ვამბობ და გავიმეორებ, მე არ მესმის რუსეთის პოლიტიკა. სწორედ მათი ამ გაუგებარი პოლიტიკის შედეგია, პოსტსაბჭოთა სივრცეში ასეთი პროცესები რომ განვითარდა.
თუ რუსეთს უნდა, რომ ეს სივრცე მისი გავლენის სფერო იყოს, მაშინ ცოტა სხვანაირად უნდა მოქცევა, რუსებისთვის კი დამახასიათებელი უხეში ჩარევაა, როგორც საქართველოს მიმართ განახორციელეს, უბრალოდ ჩვენი ორი ტერიტორიის ოკუპაცია მოახდინეს და იქ თავისი სამხედრო ბაზები განათავსეს, მაშინ, როცა ამერიკა და საერთოდ დასავლეთი სულ სხვაგვარად, რბილი ძალის გამოყენებით მოქმედებს. ეს მეთოდი უფრო ეფექტურია, იმიტომ, რომ ადამიანის გონებაზე, განწყობაზე, შეხედულებებზე ძალიან ძლიერ გავლენას ახდენენ, თუმცა აქ არც ის მოვლენები უნდა დაგვავიწყდეს, რაც დღეს ევროპაში ვითარდება.

რუსებს საერთოდ არ გაუნძრევიათ ხელი, ისედაც მიმდინარეობს იქ ნაციონალიზმის აღზევება, მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში ინტეგრაციული პროცესებია, რიგი სახელმწიფოების სათავეში მოდიან მემარჯვენე ნაციონალისტური პარტიები, რომლებიც ორიენტირებულები არიან ეროვნულ ღირებულებებზე. თავად ის ფაქტი, რომ რამდენიმე ქვეყანაში არ მოხდა საერთო ევროპული კონსტიტუციის მიღება, იმის ძალზე კარგი მაგალითია, რომ გლობალიზაციის ფონზე, ადამიანებში მაინც დევს ეროვნები- სადმი მიკუთვნებულობა. ასე რომ, პოლიტიკოსები ერთს გეგმავენ, მაგრამ სხვაგვარად მიდის პროცე- სები. ბევრი რუსი პოლიტიკოსისა თუ პოლიტოლოგისგან მომისმენია, რატომ უნდა დავხარჯოთ ენერგია და რესურსები, როდესაც პროცესები ისევ თავისი მიმართულებით მიდისო. ერთი სიტყვით, საკმაოდ რთული ვითარებაა, როგორც ამბობენ, შეიძლება ყაზახეთშიც ვიხილოთ დაძაბულობა, ბელორუსიც რიგში დგას. ყაზახეთში კირილიციდან ლათინურ ანბანზე გადავიდნენ, სკოლებში ინგლისური სწავლება შემოიღეს. ნაზარბაევის აშშ-ში ვიზიტამდე მოხდა მათი აქტივების, მილიარდობით დოლარის დაყადაღება, მისი ამერიკიდან დაბრუნების შემდეგ მოხდა ქვეყნის პოლიტიკის შეცვლა, მიუხედავად იმისა, რომ ყაზახეთის მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები წარმოადგენენ.

აქვე უნდა ითქვას, რომ ის სანქციები, რომელიც ამერიკამ რუსეთს დაუწესა, თვითონ ევროპას არ წაადგა, ფაქტია, გერმანიამ მძიმე ეკონომიკური დანაკლისი განიცადა. ამერიკა ამ თვალსაზრისით ორ კურდღელს იჭერს, რუსეთსაც ასუსტებს და ევროპასაც, რადგან ევროპელების, განსაკუთრებით გერმანიის ინტერესშია რუსეთთან ურთიერთობა. თუ სწორად მახსოვს გერმანიას და რუსეთს 5.000 ერთობლივი საწარმო აქვთ და წარმოიდგინეთ, როგორი ეკონომიკური ვითარება შეიქმნებოდა ამ სანქციების ფონზე. მიუხედავად აშშ-ის ასეთი ზეწოლისა, ხელი მოეწერა გაზსადენ "ჩრდილოეთის ნაკადის" ხელშეკრულებას, თურქეთსაც მჭიდრო ეკონომიკური კავშირები აქვს რუსეთთან, რომელმაც იქ ატომური ლექტროსადგურიც ააშენა და ხელიც მოაწერეს თურქული ნაკადის პროექტს, თურქეთი ჰაბი იქნება, აქედან განაწილდება რუსული ბუნებრივი აირი ევროპის რიგ ქვეყნებში.

თურქეთი რუსეთისგან იარაღსაც ყიდულობს. ასე რომ, მსოფლიო წესრიგი დასალაგებელია, ახლა არის დალაგების პროცესი, რაც ძალზე მტკივნეულია. გარდა ამისა, უამრავი იარაღია დაგროვილი მსოფლიოში, ზოგი ამის გამოცდას ცდილობს, ზოგიც გასაღებას, ამიტომაც ტრიალებს მსოფლიოში დენთის სუნი. რომის პაპმაც აღნიშნა, რომ ფაქტობრივად მესამე მსოფლიო ომი მიმდინარეობს. ვითარება არის ძალიან რთული, საქართველო ფრთხილად უნდა იყ- ოს, რადგან ეს ყველაფერი ჩვენს რეგიონთან ძალიან ახლოსაა. ამიტომ ჩვენი ყველა განცხადება და ნაბიჯი ძალიან მოზომილი უნდა იყოს. უამრავი ქართველია გასული ქვეყნიდან, მაგრამ ჩვენი დიასპორა არსად ჩანს ასპარეზზე. რუსეთის სახელმწიფო ორგანიზაციებშიმრავლად არიან სომხური წარმოშობის ექსპერტები, ჟურნალისტები და ა.შ. ყველაზე გავლენიანი რუსული ტელეკომპანიის "რაშა თუდეის" შეფი სომეხია. რუსეთში ძალიან ძლიერ სომხურ დიასპორასთან გვაქვს საქმე, განსხვავებით ქართველებისგან, რომლებმაც თავიანთი ნებით დათმეს დისპოზიციები. რუსეთში ძალიან ძლიერი გავლენა ჰქონდათ ქართველებს, რისი დათმობაც ძალიან დიდი შეცდომაა, იმიტომ, რომ ქართველებმა იმ ძირითად ქვეყნებში, რომლებიც მსოფლიო პოლიტიკას აკეთებს, ქართულ ინტერესებს უნდა გაუწიონ ლობი. საერთოდ ყველა ქვეყანასთან უნდა ვიმუშაოთ, შეიძლება ეს ღიად არ დავადასტუროთ, მაგრამ მუშაობა ყველასთან არის საჭირო, მით უმეტეს რუსეთთან, როდესაც ჩვენს სინამდვილეში ძალიან ბევრი პრობლემის გასაღები ამ ქვეყანაშია. ჩვენი პრემიერ-მინისტრი გვერდითაც კი ვერ დაუჯდა რუსეთის პრეზიდენტს, იმიტომ, რომ ეს ასე ვთქვათ, ტექნოლოგიები ისე არის მომართული, რომ არ მოხდეს რაღაც დაახლოება, მაგრამ ამას ვერ წაუვალთ. საჭიროა რუსეთთან მუშაობა, ისევე, როგორც ევროკავშირთან, აშშ-სთან, აუცილებლად ახლო მეზობლებთან და საერთოდ, მთელ მსოფლიოსთან.

მანანა სუხიშვილი
скачать dle 12.0