ქართული სოფლის ტრაგედია

"რა ამოწყდეს გლეხიკაცი, საქართველო დაძაბუნდეს"

"საერთო გაზეთის" წინა ნომერში გამოქვეყნებულ სტატიას, სათაურით "როდის დაინტერესდებიან სათანადო ორგანოები შპს "მექანიზატორში" შექმნილი საგანგაშო მდგომარეობით", შპს "აგრორემმანქანასერვისის" დირექტორი, არასამთავრობო ორგანიზაცია "მიწათმფლობელთა და მექანიზატორთა კავშირის" თავმჯდომარის მოადგილე, სოფლის მეურნეობისმექანიზაციის ექსპერტი ბატონი გივი ქურდიანი გამოეხმაურა და მრავალი საინტერესოინფორმაცია მოგვაწოდა.

ბატონი გივი მექანიზაციის დარგის სპეციალისტია, 60-იანი წლების პირველი ნახევარში ოსტატად დაიწყო მუშაობა დიღმის საცდელ-სარემონტო მექანიკურ ქარხანაში და ყველა თანამდებობრივი საფეხური გაიარა, სანამ ამ საწარმოს გენერალურიდირექტორი გახდებოდა. სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის პერიოდში ხსენებული ქარხანა შრომითმა კოლექტივმაშეისყიდა და მას შემდეგ აგრორემმანქანასერვისის~ სახელით ფუნქციონირებს. გთავაზობთ ინტერვიუს გივი ქურდიანთან, სადაც ის საუბრობს, თუ როგორ ნადგურდებოდა ათწლეულების მანძილზე ტრადიციული, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი დარგი, რასაც სოფლის მეურნეობა ჰქვია.

გივი ქურდიანი: საქართველოს სოფლის მეურნეობას მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს, ჩვენი წინაპრების ძირითად საქმიანობას მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა წარმოადგენდა. იმდენ პროდუქციასვაწარმოებდით, რომ ექსპორტზეც გაგვქონდა, ცნობილი ფაქტია, რომ გლეხობას ურმებით ჩაჰქონდა ფოთის პორტამდე ხორბალი, სიმინდი, სხვა პროდუქტები და იქ ახდენდა რეალიზაციას.

ერთ მაგალითს გეტყვით, მე 19-საუკუნეში, სამურზაყანოდან (დღევანდელი გალის რაიონი) თურქეთში ყოველწლიურად ერთი მილიონი ფუთი სიმინდი გადიოდა. ბუნებრივია, დიდი ყურადღება ექცეოდა ვაზს, მზადდებოდასაუკეთესო ალკოჰოლურისასმელები, ამის ექსპორტირებაც ხდებოდა, რადგან დიდი მოთხოვნილება იყო მეზობელ ქვეყნებში. ჩვენთან მოწეული ყველა აგრარული პროდუქტი ეკოლოგიურად სუფთაა, ერთია, ჰაერი რომ არ არის დაბინძურებული, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ სარწყავად სუფთა, გამდინარე წყალი გამოიყენება. გეხსომებათ, როგორ იყო განვითარებული ჩაის წარმოება, ეს კულტურა მე 19 საუკუნის 30-იანი წლებიდან შემოვიდა საქართველოში, საბჭოთა მმართველობის დროს დარგის ინდუსტრიალიზაციამოხდა და გასული საუკუნის 70-იან წლებში, ჩაის პლანტაციების საერთო ფართობმა 67.000 ჰექტარს მიაღწია. აშენდა 150-ზე მეტი ჩაის გადამამუშავებელი ფაბრიკა, დასაქმდა უამრავი ადამიანი, ეს იყო ყველაზე შემოსავლიანი, რენტაბელური დარგი, რომელიც დღეს მთლიანად განადგურებულია. სამწუხაროდ, დღეს დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობა თურქეთში დადის ჩაის საკრეფად, ოჯახი რომ არჩინოს. კომუნისტებმაგამოუყენებელი, ყამირი მიწებიც აითვისეს, მათ შორის, მთიანი ფერდობებიც, ასე რომ, თითქმის ყველა მიწის ფართობი მოსავლიანი გახდა. უამრავი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა შემოდიოდა საქართველოში, აშენდა სხვადასხვა დანიშნულების გადამამუშავებელი საწარმოები, სოფლის მეურნეობისტექნიკური მომსახურების ბაზები და ა.შ. 80-იანი წლებისთვის საქართველო 35.000 ერთეულ სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკას ფლობდა, რომელსაც შვიდი სპეციალიზებული ქარხანა ემსახურებოდა, მათ შორის ჩვენი ქარხანა. მთელ საქართველოს ვემსახურებოდით, ტრაქტორებისა და კომბაინების რემონტის გარდა, სათადარიგონაწილებსაც ვამზადებდით, რასაც რესპუბლიკის გარეთაც ვაგზავნიდით.

დღეს იმ ტექნიკის 7% თუ იქნება დარჩენილი, დანარჩენი ჯართად გაიყიდა უცხოეთში. ამ 7%-დან, რაც დაახლოებით 8.500 ერთეულს შეადგენს, ნახევარი გამოუყენებელია, რადგან მოსახლეობას მისი დაქირავებაძვირი უჯდება. სოფლის მეურნეობის განვითარებაში მთავარი როლი მექანიზაციას ეკისრება, ჩვენ კი ეს დარგი ფაქტობრივად გავანადგურეთ. ერთსაც გეტყვით, 2000 წლიდან საქართველოში შემოსული სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის უმეტესი ნაწილი, სავარაუდოდ ექსპლუატაციისთვის გამოუყენებელია. ამის მიზეზი ის არის, რომ განაცხადებს, რა ტექნიკა გვჭირდება, არაკვალიფიციური სპეციალისტები წყვეტენ, თუმცა ამაზე უფრო კონკრეტულად მოგვიანებით ვისაუბრებ. ქვეყნის ნგრევა-გაჩანაგების პროცესი 1989 წლიდან დაიწყო, რამაც "პიკს" საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ მიაღწია. დამოუკიდებლობა კი მივიღეთ, რაც თავისთავად მისასალმებელია, მაგრამ მავნებლურიპოლიტიკის გამო, კაპიტალისტურ წყობაზე გადასვლას უმძიმესი შედეგი მოყვა. მთლიანად მოიშალა მრეწველობა, როგორც ნედლეულის მწარმოებელი, ისე გადამამუშავებელი ქარხნების სახით, სოფლის მეურნეობამაც ადრინდელი ფუნქციებისუდიდესი ნაწილი თითქმის მთლიანად დაკარგა. სახელმწიფო მასობრივმა უმუშევრობამ და ეკონომიკურმა სიდუხჭირემ მოიცვა, რის გამოც საქართველოს მილიონზე მეტი მოქალაქე, ლუკმაპურის საშოვნელად უცხოეთში გადაიხვეწა. 90-იანი წლების დასაწყისში გამეფებულიქაოსის დროს კრიმინალების ხელში აღმოჩნდა საწარმოებისა და ქარხნების მთელი ქონება, ჯართად გაიყიდა ძვირადღირებული მანქანა-დანადგარები, სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკაზე უკვე გითხარით. ეს პროცესი "მშვიდობიან" წლებშიც გაგრძელდა, ტექნიკური აღჭურვილობის განადგურება არ იკმარეს და ბოლოს ფაბრიკა-ქარხნებიც დაანგრიეს, ადგილზე იყიდებოდა სამშენებლო მასალად მიზერულ ფასში.

ყველაზე სამწუხარო ის არის, რომ ეს ყველაფერი ქართველების ხელით ხდებოდა.
სასოფლო-სამეურნეოტექნიკის უქონლობის გამო, დაუმუშავებელი დარჩა ასეულათასობით ჰექტარი სახნავები (აგროსექტორში გამოყენებული მიწის 60%), ბაღ-ვენახები და სხვა სავარგულები. ბევრმა ვენახები და ხეხილიც კი აჩეხა. მეცხოველეობის ფერმები მთლიანად მოსპეს. ამიტომაცაა უვარგისი, გენომოდიფიცირებული აგრარული პროდუქტებიუცხოეთიდან რომ შემოგვაქვს და ფაქტობრივად იმ ქვეყნების ეკონომიკასვანვითარებთ. სოფლები დაიცალა, ხალხმა მასობრივად მიატოვა მამა-პაპისეული სახლკარი და ქალაქებს მიაშურა, სადაც დღემდე უმწეოების სტატუსით სარგებლობენ, სახელმწიფოსგან ელიან ყოველთვიურ მწირ დახმარებას, რაც არასწორია.

ჩემი აზრით, ბევრმა მათგანმა დიდი დანაშაული ჩაიდინა სოფელი რომ მიატოვა, მათ შეეძლოთ ფიზიკური შრომით ადგილზე მიეღოთ იმდენი შემოსავალი, რომ ოჯახი ერჩინათ. ამ უბედურებას რუსეთთან გაუმართლებელი ომი დაემატა, რის შედეგადაც ტერიტორიების 20% დავკარგეთ. ნაციონალების უნიათო ხელისუფლებისა და მათი ბელადისვისთურმე ეს ტერიტორიები მხოლოდ ქვა-ღორღი და კლდეები ყოფილა. სააკაშვილისა და მისი გუნდის "საგმირო" საქმეების შესახებ უამრავ ინფორმაციას მოგაწვდით, მაგრამ ჯერ იმაზე მინდა გესაუბროთ, როგორ აღმოფხვრესქვეყანაში კორუფცია, რითაც თავს იწონებენ. მათი "არაკორუმპირებულობა" საკუთარ თავზე ვიწვნიე. 80-იანი წლების მეორე ნახევარში კოოპერატივების ჩამოყალიბება რომ დაიწყო, გაზეთ "პრავდაში" წავიკითხე ინფორმაციაამ საქმის ასე ვთქვათ, პიონერზე, მოსკოვის მახლობლად მდებარე ერთ-ერთი მძლავრ ქარხანაზე. დავინტერესდი, ჩავედი იმ ქარხანაში, შევხვდი მთავარ ეკონომისტს, ვთხოვე აეხსნათ, როგორ გადავიდნენ კოოპერატივის პრინციპზე. ქარხნის დირექტორსაც ვესაუბრე და ყველაფერი გავარკვიე. საქართველოში დაბრუნებისთანავე მოვახსენე სოფლის მეურნეობისმაშინდელ მინისტრს რასაც ვაპირებდი, დაინტერესდა ანალოგი თუ არსებობდა, დოკუმენტაცია გავაცანი, მოეწონა და მხარი დამიჭირა. მინისტრი საგეგმო კომიტეტის თავმჯდომარესაც ესაუბრა, კარგია თუ ანალოგი არსებობსო და ისიც დათანხმდა. მოვამზადე სათანადო მასალები და 1988 წელს კოოპერატივების სისტემაზე გადავედით, რამაც უფრო ეფექტური გახადა ჩვენი მუშაობა, რადგან მეტი თავისუფლება გვქონდა, ფონდებიც დაგვიტოვეს, ცენტრალიზებულადაც ვიღებდით, რაც გვჭირდებოდა. სხვათა შორის, კოოპერატივები ძირითადად 1995 წლის მერე ჩამოყალიბდა საქართველოში. სახელმწიფო ქონების იჯარა-გამოსყიდვების წესით გასხვისებარომ დაიწყო, ტენდერში ჩვენმა კოლექტივმაგაიმარჯვა და 1996 წელს შევიძინეთ ეს ქარხანა ათწლიანი იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებით.

2005 წელს, ანუ ერთი წლით ადრე დავამთავრეთ სახელმწიფოსთან ანგარიშსწორება, სოფლის მეურნეობისსამინისტროში მივედი, ხელმძღვანელობასთან მინდოდა შეხვედრა, რომ ქარხანა ჩვენს საკუთრებაში დაგვერეგისტრირებინა. მინისტრს ვერ შევხვდი, მაგრამ სამინისტროს იურიდიულ სამსახურში მაცნობეს, რომ თურმე ვიღაცას "ლაპა" ედო ამ ქონებაზე და სხვანაირი მიდგომა იყო საჭირო, მატყუებდნენ. ავუხსენი, რომ სამინისტროს კომისიამ თავის დროზე ყველაფერი შეაფასა, თანხა გადავიხადეთ, ყველა საბუთი წესრიგში იყო და რა პრეტენზია უნდა ჰქონოდათ. კარგი, მოგცემთ სათანადო დოკუმენტს, ოღონდ ერთი 5.000 დოლარი მაინც გვაჩუქეო. ეს საუბარი ვინმე სოსო მდივნიშვილთან მქონდა, რომელიც თურმე არც კი ყოფილა თანამშრომელი. სხვა გზა არ მქონდა, დავთანხმდი, ჩვენი ბუღალტერიც მახლდა, მივიტანე ეს თანხა, 2000 ლარი მქონდა დარჩენილი გადასახდელი, რადგან დაგვიანებისთვის დაგვაჯარიმეს, ამ თანხას თუ გინდა ნუ გადაიხდიო, უარი ვუთხარი, ბიუჯეტს ვერ მოვატყუებ-თქო და ეს თანხაც გადავიხადე. ამის მერე სოსო მდივნიშვილი მეუბნება, არ გამოვა ეს საქმე, დავზვერე და მართლაც "ლაპა" ადევს მაგ ქარხანას, ისე, ძალიან იაფად გიყიდიათო. ჩვენ რა შუაში ვიყავით, როცა იმ პერიოდში ყველაფერი იაფი იყო, კომისიას 105.000 დოლარად ჰქონდა ყველაფერი შეფასებული, აქედან 85.000 დოლარად მთლიანი ქონება, რასაც კიდევ ემატებოდა 20.000 დოლარი. ამ "არაკორუმპირებულებს" შევთავაზე მოსულიყო მათი კომისია და ადგილზე შეემოწმებინათ, აქტში შეცდომის არსებობის შემთხვევაში, თუ შესაძლებელი იყო, გაესწორებინათ თუ არა და ჩამოერთმიათ, რას იპოვნიდნენ, რაც არ არსებობდა. რომ არ დავუთმე, მერე განაწყენებულებმა ქარხნის ტერიტორიაზე არსებული ობიექტები ჩამომართვეს, სახელმწიფოსიაო.

რანაირად იყო სახელმწიფოსი, როცა 1988 წელს, თვითონ სახელმწიფომ შემასყიდა. სოფლის მეურნეობისსამინისტრო აშენებდა ამ ობიექტებს, მაგრამ უსახსრობის გამო ვერ დაამთავრეს დააკონსერვეს, უკვე ჭირდა ცხოვრება და ბანკიდან აღებულ სესხს ვერ ფარავდნენ. სამინისტროს ხელმძღვანელობამ შემომთავაზა, რომ რაც აშენდა, შემასყიდდნენ, ოღონდ ბანკის კრედიტი ჩვენს საწარმოს უნდა დაეფარა. დავფარე სესხი და საკუთრებაში გადმომცეს ეს ობიექტები, თუმცა ნაციონალებმა წამართვეს, მოგვიანებით ორი იჯარით გადმომცეს. ქარხნის მესაკუთრისსაბუთიც ოთხი წლის დაგვიანებით, 2009 წელს დიდი დავიდარაბის შემდეგ მომცეს. სხვათა შორის, დღემდე მიდის იმ ობიექტებზე დავა, ფაქტია, რაღაც ინტერესი აქვთ.

რამდენჯერმე მივმართეთ ოფიცილურადეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, დიმიტრი ქუმსიშვილმა ასეთი პასუხი მომწერა: შენობა კი გეკუთვნით მაგრამ რომელ მიწაზეც დგას ის სახელმწიფოს ეკუთვნის და დაზარალდებაო. სასამართლოში სარჩელი შევიტანე, ახლაც სასამართლო განხილვაშია ეს საქმე, რადგან მოპასუხე მხარემ, უზენაეს სასამართლოში გაასაჩივრა სააპელაციოს გადაწყვეტილება, ობიექტური განხილვის შემთხვევაში, ეს საქმე დადებითად უნდა გადაწყდეს, ვინაიდან ყველა საბუთი მაქვს მაშინდელი ეკონომიკისა და სოფლის მურნეობის სამინისტროებიდან, რომ სადავო შენობა შესყიდულია 1989 წელს კოოპერატივ "აგრორემმანქასერვისის" მიერ. ასევე შენახული მაქვს 1.300.000 მანეთის ბანკში სესხის დაფარვის და ფულის გადახდის ჩეკები. მხოლოდ ისაა საჭირო, საქმე მცოდნე სპეციალისტებმა განიხილონ, რაც დღეს ყველა სფეროში საუბედუროდ დეფიციტია.

– ბატონო გივი, უფრო კონკრეტულად ვისაუბროთ, როგორ ნადგურდებოდა ქვეყნის ეკონომიკა, მათ შორის ქართული სოფელი და ვის მიუძღვის ამაში "წვლილი".

– ყველას თავისი წილი პასუხისმგებლობა ეკისრება. მეურნეობები და კოლმეურნეობები რომ დაშალეს და გააუქმეს, როგორც გითხარით, ტექნიკა ჯართად გაყიდეს, იგივე ბედი ეწია სარწყავ სისტემასაც. ამ ყველაფერს მაშინდელი უშიშროების სამსახური, პოლიცია, რაიონების პრეფექტები თუ გამგებლები "კურირებდნენ". აქტიურად იყო ჩართული ლევან მამალაძეც, რომელიც ბოლოს ქვემო ქართლის გუბერნატორი გახლდათ და დღესაც იძებნება. ზემოხსენებული მეურნეობების ხელმძღვანელობას და სოფლის მეურნეობის სამსახურებს მონაწილეობა არაფერში მიუღიათ, მათ ცხვირს ვინ ჩააყოფინებდა. ჩემს თვალწინ იძარცვებოდა და იყიდებოდა ყველაფერი. არეულობის პერიოდში, შუა აზიიდან შემოტანილილითონი რომ გავყიდე, უშიშროების სამსახურიდან დამადგნენ, მიმანიშნეს, როგორ არ გეშინიაო, ზუსტად იმ დროს დახოცეს ცხიმკომბინატისა და საკონსერვო ქარხნის დირექტორები ქურდებმა და მხედრიონელებმა. ამხელა ქარხანა მებარა, ამიტომ იძულებული ვიყავი იარაღი მეტარებინა. ზვიად გამსახურდია იყო ისევ ხელისუფლებაში 3.000 ტონა ლითონი რომ შემოვიტანე და საწყობში მქონდა. არადა ფაქტობრივად უკვე ყველაფერი გაუქმებულიიყო. მაგ პერიოდში იყო სამტრედიაში (რაიონის პრეფექტი ზვიად ძიძიგური) რკინიგზა რომ გადაკეტეს, რუსეთის არაფერი გვინდაო. შვიდი ვაგონი, 350 ტონა ლითონი დავკარგე, რადგან ჩემი ტვირთიც იქ მოხვდა.

მარტო ეს ზარალი განიცადა ქვეყანამ ამ უგუნური საქციელით? არეულობით ყველა სარგებლობდა, თბილისში იყო ლითონის ბაზა, გამოვსებული იყო საქონლით, მისმა ხელმძღვანელებმა ბიუჯეტის გვერდის ავლით ყველაფერი გაყიდეს, ისე გამდიდრდნენ, რომ ამერიკაში გადავიდნენსაცხოვრებლად. სამტრედიაში ასეთი პრობლემა რომ შეიქმნა, მოსკოვში ჩავედი, რუსებმა მითხრეს, მძიმე მრეწველობა და ნედლეული თქვენ არ გაქვთ, გაყიდეთ აქედან გამოგზავნილი ლითონი და ისარგებლეთ, ესეც არ გინდათ, ჭკუა არ გაქვთ და ჩვენ რა გიშველოთო. დახმარება ვთხოვე, რომ ჩვენი კუთვნილი ფონდები კემეროვოს ოლქში ჩაესვათ, იქიდან ბაქოს გავლით შემოდიოდა თბილისში ტვირთები და პრობლემა ნაკლები იყო. დამთანხმდნენ, ჩემი მოადგილე ფულით გავაგზავნე კემეროვოში, ფონდები უკვე მოხსნილი გვქონდა, მაგრამ მომარაგების სამსახურის თანამშრომლებმა ადგილზე აღგვიდგინეს, იქვე გამოგვიყვეს 500 ტონა ლითონი და ჩამოვიდა ეს ტვირთი თბილისში. აქ მშენებლობისთვის და წარმოებისთვის ვის ეცალა, ძარცვა-გლეჯვაზე იყნენ გადასული, ამიტომ უცხოელებზე გავყიდეთ, თურქებმა იყიდეს. საზღვარგარეთიდან ჩამოვიდა ვიღაც, დაელაპარაკა უშიშროების სამსახურისწარმომადგენლებს, მერე მათ დამიბარეს, ხომ ხედავ როგორი მდგომარეობაა, როგორ არ გეშინია, ცალკე "მხედრიონი", იქით ქურდები და სხვა დაჯგუფებები, ჩვენთან ერთად იმუშავეო. თვითონ ბარტერულ გაცვლებს აკეთებდნენ, შაქარი შემოჰქონდათ. დავთანხმდი, ჩავიტანე ფოთის პორტში ეს ლითონი და მაშინ ვნახე ჩვენი დალეწილ-დაჭრილი ტექნიკა მთებად რომ იდგა, გამზადებული იყო გასატანად.

თუ რამე ვაგონი შემოდიოდა საქართველოში, ბათუმში ჩადიოდა და იქ იშლებოდა, ცალცალკე ჰქონდათ დახარისხებული ფერადი და შავი ლითონები, ასე გაიძარცვა საქართველო. ჩვენი ქარხანა სოფლის მეურნეობის გარდა, ქარხნებსაცემსახურებოდა, აბრეშუმის კომბინატს რაღაცა დანადგარები დავუმზადეთ, ხაშურშიც იყო კარგი საწარმო, ფართლეულს უშვებდნენ, მათაც გავუკეთე ფარდული, მერე ეს ყველაფერი ჯართად დაჭრეს და უცხოეთში გაყიდეს. აბრეშუმის წარმოებას კაცი გააუქმებდა? საბურთალოზე უნიკალური კერამიკული კომბინატი იყო, მიწასთან გაასწორეს, ამის მერე მიადგნენ საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე არსებულ ფაბრიკა-ქარხნებს, დანადგარები ჯართის ფასად გაყიდეს, ხოლო შენობა-ნაგებობები მთლიანად დაანგრიეს და სამშენებლო მასალებად ყიდდნენ. უბედურება ის არის, რომ უცხოელი ტურისტების თვალით უყურებდნენყველაფერს, იქამდე მივიდნენ, რომ მარნეულის რაიონის ერთ-ერთ სოფელში ახალაშენებული ქართული სკოლაც კი არ დაინდეს, რომელიც სექტემბერში უნდა გახსნილიყო, კედლებზე საღებავიც კი არ იყო შემშრალი. დაანგრიეს და მთელი მასალა დიღომში ბაღებისა და სახლების ასაშენებლად გამოიყენეს, მასალები ყოველგვარი საბუთის გარეშე, იაფად იყიდებოდა. ერთადერთი ჩვენი ქარხანა შევინარჩუნე, თოფითა და ავტომატით ვიცავდი, რომ არ გაძარცვულიყო. მე თვითონაც არ ვარ მშიშარა კაცი, გარდა ამისა, ძმა მყავდა იმ დროს პატიმარი, მას დიდი ავტორიტეტი, სერიოზული სახელი ჰქონდა ციხეშიც და გარეთაც, მისი ეშინოდათ, ვერ გამიბედეს, თორემ ბევრი მომადგა დასაყაჩაღებლად. აი, ასე წვალებით შევინარჩუნე ეს ქარხანა.

თოფ-იარაღიანი ხალხის თარეში კი დასრულდა, მაგრამ მერე სხვა პრობლემებმა იჩინა თავი, ქვეყანა ფაქტობრივად შიმშილობდა, რადგან სოფლის მეურნეობა გაჩერებული იყო. სიმართლე გითხრათ, ძალიან ბევრმა იზარალა უცოდინარობისა და რაც მთავარია, სიჯიუტის გამო. ფულს წამგებიან ბიზნესში დებდნენ, ცხადია, ზარალდებოდნენ და არცთუ იშვიათად, საცხოვრებელსაც კარგავდნენ. ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, კვირიკაშვილის მამა ჯემალ კვირიკაშვილი და ლონგინოზ ზაქაიძე, ძალიან წესიერი, პატიოსანი ადამიანი, რომელიც ადრე ცეკაში მუშაობდა, უმუშევრები იყვნენ. ერთობლივი ფირმა გავუხსენი ჩემთან, დიზელ-გენერატორებს ვუშვებდი, ამას უცხოეთში საკვებ პროდუქტზე ცვლიდნენ და შემოჰქონდა თ. მოგვიანებით შევარდნაძემ დაიბარა ზაქაიძე, წაიღე ერთ მილიონი დოლარი, იჯარით აიღე მიწები და მარცვლეული დათესე, ხორბალი გვჭირდებაო. მათ ეს ფული აიღეს და სხვაგან გადავიდნენ, მერე დამიბარეს, ფული გვაქვს, შემოდი საქმეში, 5.000 დოლარი შემოიტანე, რომ ჩვენი ორგანიზაციის წევრი გახდეო. დავთანხმდი, მაგრამ დავინტერესდი რას აპირებდნენ, მარცვლეული უნდა მოვიყვანოთ, კახეთში უკვე აღებული გვაქვს 2800 ჰექტარიო. გავაფრთხილე, თუ ამ ფულს მთლიანად ხვნა-თესვაში გავუშვებდით, წავაგებდით, 600.000 დოლარი ამ საქმეში ჩავდოთ, დანარჩენი თანხით შუა აზიიდან ხორბალი შემოვიტანოთ, ეს თანხა წელიწადში ექვსჯერ მაინც დაბრუნდება, მიწა კი ერთწლიანია, ერთ წელს მოდის მოსავალი, მეორე წელს რა იქნება არავინ იცის, აქ თუ წავაგეთ, ზარალს იმპორტიდან დავფარავთ-თქო. უარი მითხრეს, მეორე წელს მოსავალი კი მოვიდა, მაგრამ 800 ჰა-ზე ვერ აიღეს, კომბაინი არ იყო, როცა კომბაინი იშოვეს, უკვე დაგვიანებული იყო, ბალახი მოედო ყანას. მერეც რაღაც პრობლემები შეექმნათ, ასეულ ათასობით თანხა დაკარგეს. მომდევნო წელს რაღაც დათესეს, მაგრამ საშინელი გვალვა იყო, ყველაფერი დაიწვა, დარჩნენ მშივრები, ჩემგან სესხულობდნენ ფულს.

ხელისუფლებამ იაპონური გრანტით რომ შეიძინა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა, ამან დადებითად არ იმოქმედა აგრარულ სექტორზე?

ეს გრანტი კიდევ ცალკე თემაა, ჟვანიას გუნდს, რომელიც საკუთარ თავს "ახალგაზრდა რეფორმატორებს" უწოდებდა, ხელის შეშლის მეტი არაფერი უკეთებია. ამ გრანტს `ორი კ-რ~ ერქვა, ამერიკის ყოფილი პრეზიდენტის კენედის სახელობის ფონდი გასცემდა, თავიდან მისი შექმნილი იყო და ჩამორჩენილ ქვეყნებს ეხმარებოდნენ. კომუნისტების მმართველობისას მათი დახმარება რაში გვჭირდებოდა, ცენტრალური ბიუჯეტიდან საკმარის თანხასაც ვიღებდით და უამრავ ტექნიკასაც. მძიმე დღეში რომ ჩავვარდით, ჩვენც ჩაგვსვეს პროგრამაში და სხვა ყოფილი მოკავშირე რესპუბლიკებიც. ყოველ წელიწადს გამოიყოფოდა ხუთი მილიონი დოლარი, იაპონელების მითითებით, ამ თანხით მხოლოდ მარცვლეულისთვის საჭირო ტექნიკა უნდა შეგვეძინა, სხვა კუთხით განკარგვის უფლება არ გვქონდა. მოგვეცით განაცხადი რა გჭირდებათ, ჩვენი ფირმებს(მოსკოვშიც ჰქონდათ ასეთი ფირმა) გადავცემთ ამ ნუსხას, ისინი მოიძიებენ სხვადასხვა ქვეყნებში საჭირო ტექნიკას, ჩატარდება ტენდერი, ჩამოვიდეს თქვენი წარმომადგენელი და აარჩიეთ, რომელი ფირმის საქონლის შეძენა გინდათო, ასეც კეთდებოდა. მანამდე გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი გენშერი ჩამოვიდა, რომელიც შევარდნაძესთან მეგობრობდა და დახმარების სახით, 15 მილიონი მარკა ჩამოიტანა. გენშერმა ეს ფული შევარდნაძეს გადასცა, სარწყავი სისტემები აღადგინეთო. იმ პერიოდში სოფლის მეურნეობის მინისტრი ბაკურ გულუა იყო, იგი წესიერი და კარგი სპეციალისტი იყო, მაგრამ მისი პატიოსნება შევარდნაძის გუნდს არ აწყობდა. ბატონი ბაკური პირდაპირ თათბირზე გაათავისუფლეს ზურაბ ჟვანიამ და მიხეილ მაჭავარიანმა და მის ნაცვლად დავით კირვალიძე დანიშნეს. სწორედ კირვალიძისხელში განადგურდაგენშერის მიერ ჩამოტანილი 15 მილიონი მარკა ისე, რომ საქმეს არაფერი მოხმარებია.

მანანა სუხიშვილი

(გაგრძელება იქნება)
скачать dle 12.0