ქართული სოფლის ტრაგედია

შპს "აგრორემმანქანასერვისის" დირექტორის, სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ექსპერტ გივი ქურდიანის განცხადებით, ნაციონალების მმართველობის პერიოდში საგამოძიებო ორგანოები თითქოს დაინტერესდნენ აგრარულ სექტორში არსებული განუკითხაობით, მაგრამ გამოძიებას ფორმალური სახე ჰქონდა.

გივი ქურდიანი: 2005 წელს გამოგზავნეს პროკურატურის სპეციალური განყოფილებიდან ოთხკაციანი ჯგუფი სოფლის მეურნეობის სამინისტროში რევიზიის ჩასატარებლად, თუმცა ეს არ ყოფილა ძირეული შემოწმება, მხოლოდ იმას ირკვევდნენ, სხვადასხვა დროს რა თანხები ჩაირიცხა სამინისტროს ანგარიშზე და მერე როგორ განაწილდა. რა საქმეს მოახმარეს "მიმღებებმა" ეს ფული, ამას არ ამოწმებდნენ, ჩვენ მარტო სამინისტროგვეხებაო. ასე მოხდა იაპონურ გრანტებთანდა გენშერის "საჩუქართან" დაკავშირებითაც, შემოწმება ფაქტობრივად სამინისტროს "ცოდვების" დაფარვას ემსახურებოდა. ამ გამომძიებლების პროფესიონალიზმი კიდევ ცალკე თემაა. ისინი ჩემთანაც მოვიდნენ სამინისტროს თანამშრომლის თანხლებით, მაგრამ სამინისტროდან ერთი დოკუმენტიცკი არ ჰქონდათ, რომლის საფუძველზეც შემამოწმებდნენ. 600.000 ლარის ღირებულების, მათ შორის 80 კომბაინის მარაგ-ნაწილები იყო ჩემთან, რაც უნდა გამეყიდა. რვა ლოტად (რვა ყუთი) იყო ეს ნაწილები, მაგრამ მათი დასახელება და თითოეულის ფასი არ იყო არ მითითებული, მხოლოდ ერთიანი ფასი ეწერა. თავის დროზე ვუთხარი სამინისტროს წარმომადგენლებს, რომ ეს ყველაფერი უნდა გაშიფრულიყო, ხომ შემეძლო მომეტყუებინა, რაც მინდოდა ის ჩამეყარა ყუთებში. არავითარი რეაგირება, აზრიც არ ჰქონდა მათთან ლაპარაკს, ინგლისური მაგათ არ იციან და მუშაობა. ამის მერე მივმართე მომწოდებელ ფირმას "ტომენს", რომლის სერვის-აგენტიც ვიყავი და მათ გამომიგზავნეს ინვოისები, სადაც ყველაფერს დასახელება და ფასები ქონდა მინიჭებული. გავხსენი ყუთები, შევადგინე საბუთები და დავალაგე ნაწილები როგორც წესია, ვამატებდი ჩვენი მომსახურების თანხას მარაგ-ნაწილებს, ვყიდდი და ფულს სამინისტროს ვურიცხავდი.

ამ საქონლის დოკუმენტაცია სამინისტროს აუცილებლად უნდა ჰქონოდა, მაგრამ ეგენი არაფერს ინახავდნენ. პროკურატურის წარმომადგენლებს ხსენებული დოკუმენტაცია მოვთხოვე რომ შეგვედარებინა, თქვენ ხომ გაქვთო, მე ხომ შემიძლია რამე დაგიმალოთ, უსაბუთოდ როგორ მიდიხართ შესამოწმებლად-თქო. მოკლედ, არ ვაჩვენე ჩემი დოკუმენტაცია, რაც ძალიან ეწყინათ, როგორც მითხრეს, თურმე მემუქრებოდნენ. მერე საბაჟოდან ამოუღიათ ფაქტურები და იმაზე მუშაობდნენ. სამინისტროდან თანამშრომელი დამიკავშირდა, გამომძიებლები ძალიან გაბრაზებულები არიან და ყურადღება მიაქციე ამ საქმესო. სამინისტროში მისულს ერთ-ერთმა გამომძიებელმა მითხრა, პატიოსან კაცად რომ მოგაქვს თავი, ორი კვირა ვიმუშავეთ და ნახე რამდენი "კომპრომატი" ამოგიტივტივდაო, რამდენიმე ათას დოლარზე იყო საუბარი. მათ მომზადებულ მასალებს რომ გადავხედე, გამეცინა, ვუთხარი, რომ ამ ორი კვირის ნაშრომს 15 წუთში თვითონვე დახევდნენ, გაუკვირდათ.

2001 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით მიგზავნიდა იაპონია მარაგ-ნაწილებს, რომელთა ფასი იენებში იყო, რომელიც ჯერ დოლარში უნდა გადაგეყვანა და მერე ლარებში. ამ წლების განმავლობაში ვალუტების კურსი ხომ იცვლებოდა, ამათ ერთი კურსი, მაქსიმუმი ჰქონდათ აღებული, იმით ანგარიშობდნენ ყველა წელზე და ზუსტ ციფრს როგორ მიიღებდნენ. ამის თქმის შემდეგ გადაამოწმეს და მართალი ყოფილხარო. მერე ხელში ჩამივარდა მათ მიერ შედგენილი ოქმი და საბოლოოდ დავრწმუნდი, რომ ერთიკაცი არ დაუკითხავთ, მარტო ის ეწერათ რა თანხა ჩაირიცხა სამინისტროში და შემდგომ სად გადაირიცხა ფული. საქმის ცოდნა ერთია, მაგრამ გულიც უნდა შეგტკიოდესქვეყანაზე, შენი ინტერესები წინ არ უნდა დააყენო. როგორც გითხარით, ტექნიკის შესყიდვაზეთავიდან იაპონიაში ტარდებოდა ტენდერი. ბოლო ტენდერის დროს კირვალიძისმოადგილე სარჯველაძე, რომელიც მექანიზაციის სფეროს კურირებდა, სამუშაოდ რუსთავის აზოტის ქარხნაში გადავიდა. მინისტრის მეორე მოადგილემ, რომელიც პროფესიით ეკონომისტი, ძალზე წესიერი ადამიანი იყო, მაგრამ ტექნიკაში ვერ ერკვეოდა, მთხოვა იაპონიაში წავყოლოდი, არადა ტენდერამდესამი დღეღა იყო დარჩენილი. ვერც მე ვახერხებდი წასვლას, მაგრამ დავამშვიდე, რომ კავშირზე ყოფილიყო და აქედან მივცემდი რჩევას.

ტენდერზე რომ გამოვიდოდა ტექნიკა, მაშინვე არ დათანხმებულიყო შესყიდვაზე, ჩაეწერა მარკები და ფასები, ტელეფონით ეცნობებინა და რეალური ფასებს დავადგენდი. მართლაც ასე მოიქცა, პირველ ორ ტენდერზე ძალიან მაღალი ფასებით იყო გამოტანილი "ბელარუსის" ტრაქტორები, არ ვურჩიე შეძენა, მიუხედავად იმისა, რომ ტენდერში ის ფირმაც მონაწილეობდა, რომლის წარმომადგენელიც ჩემი კომპანია იყო საქართველოში. მომსახურეობის თანხას, 25.000 აშშ დოლარს ვკარგავდი, რომელსაც იაპონია მირიცხავდა, მაგრამ სანამ რეალური ფასი არ დაიდო, მანამდე არ ვაყიდინე, რომ სახელმწიფოს არ ეზარალა. ფასთა სხვაობით 18 ტრაქტორი დამატებით შევიძინეთ, რაც ფაქტობრივად ვაჩუქე სახელმწიფოს. აი, ეს არის პატიოსანი მუშაობა. ტექნიკას მოვლა-პატრონობა, შეკეთება ჭირდება, როგორ შეიძლება ტექნიკაზე, რომელშიც მილიონობითთანხაა გადახდილი არ იზრუნო. სამინისტროს მივწერე, სერვისცენტრები გაეხსნათ, რომ ტექნიკა არ განადგურებულიყო. დაინტერესდნენ, რას გვირჩევო, შევხვდი სარჯველაძეს, ის ახალციხელია, შემომთავაზა ახალციხეში გაგიხსნი ტექნოსერვისს, იქ ჩაიტანე შენი დანადგარები და იმუშავეო. რა მინდოდა ახალციხეში, როცა თბილისში შენობაც მაქვს და დანადგარებიც, ისედაც ერთი საწარმო რას ეყოფა, 7–8 ადგილზე მაინც უნდა იყოს სერვისცენტრი. ასეულობით კილომეტრს რომ გაატარებ შესაკეთებელ ტექნიკას, უარესად გაფუჭდება. გარდა ამისა ტრანსპორტირება ძვირი ჯდება, საწვავი და ტრანსპორტის მომსახურეობა ძვირია, ასე რომ, საბოლოო ჯამში ტექნიკის შეკეთება უზარმაზარითანხა დაჯდებოდა, ამიტომ უარი ვუთხარი სარჯველაძეს.

– როგორ გადაწყდა საბოლოოდ ეგ საკითხი?

– ტენდერის ჩატარება გადაწყვიტეს, ვითომ ამ გზით უნდა გამოევლინათ ის საწარმოები, რომლებიც ტექნიკას რემონტს ჩაუტარებდა. მართალია, სარჯველაძეს ვეჩხუბე, მაგრამ მერე მაინც ვუთხარი რა პირობები უნდა დაეკმაყოფილებინათ ტენდერში მონაწილეებს, მით უმეტეს გამარჯვებულებს. პირველი გამოცდილება და სტაჟია, რომელი წლიდან ფუნქციონირებს კონკრეტული საწარმო, მერე მოდის ტექნიკური შეიარაღება, ქონების საბაზრო ღირებულება, წესდება და დებულება, რა უნდა გააკეთოს ამ საწარმომ. გამოაცხადეს ტენდერი, იაპონური გრანტით შეძენილი ტექნიკა ხომ იყიდებოდა, გაყიდვიდანშესული ფული გამოყვეს საპარტნიორო ფონდიდან და გაანაწილეს, ტენდერში გამარჯვებული თითოეული კომპანია 150.000 ლარს მიიღებდა. ჩემთან მოვიდა სამინისტროს თანამშრომელი, ტენდერისთვის მასალები მზადდება, თითოეულ გამარჯვებულზე 150.000 ლარი იქნება გამოყოფილი, მიიღეთ მონაწილეობა, ოღონდ ამ თანხის 30% უნდა შემოიტანოო, "ატკატს" ითხოვდნენ. უარი ვუთხარი, ამხელა თანხა რომ შემოვიტანო, ანუ 45.000 ლარი, მერე როგორ დავფარო ეს დანაკლისი, ერთ თეთრს არ შემოვიტან-თქო. სამინისტროს წარმომადგენელმა სარჯველაძეს უთხრა, ქურდიანი უარს ამბობსო. მერე სხვებთან მოილაპარაკეს, საგარეჯოდან მონაწილეობა მიიღო ყოფილმა ქარხანამ, ვითომ იქ არის გახსნილი ცენტრი, არადა ცარიელი კედლებია, თავის დროზე მართლაც კარგი ქარხანა იყო, მაგრამ ყველაფერი გაყიდეს. დანარჩენები იყო გორში, სამტრედიაში, პანტიანში, კახეთის სხვა რაიონში და ა.შ.

ტენდერი ისე ჩაატარეს, რომ ჩვენ არავის არ დაგვიძახეს, ვისაც გამოცდილება და ბაზა გვქონდა. სატენდერო კომისიები მუშაობდნენ, უშიშროების სამსახურიდანაც იყო წარმომადგენელი ქალბატონი, სოფლტექნიკის ყოფილი მინისტრი დავით სარიშვილიც იყო კომისიის წევრი, დანარჩენი სულ თავიანთი ხალხი ყავდათ. ხუთიანსა და ოთხიანს იმის მიხედვით წერენ, ვის რა აქვს გაკეთებული. სარჯველაძეს კომისიის წევრებისთვის უთქვამს, გივი ქურდიანის კომპანია ამოაგდეთ კონკურსიდან, მას 150.000 ლარი არ ეყოფა, მერე ცალკე გამოვუყოფთგაცილებით მეტ თანხას, ამიტომ მინიმალურიქულები დაუწერეთო. უშიშროების თანამშრომელს გაკვირვებია, ორიანი როგორ დავუწერო ასეთ გამოცდილ კომპანიასო, მხოლოდ ამ ქალბატონმა და დავით სარიშვილმა დამიწერეს ხუთები. ამოაგდეს ჩვენი კომპანია ტენდერიდან, ერთი თვის მერეღა გავიგე ტენდერი რომ ჩატარდა. სარჯველაძესთან კი მქონდა მწვავე კამათი, მაგრამ რა აზრი ჰქონდა, ყველაფერი დამთავრებული იყო. ტენდერში "გამარჯვებულებიდან" ერთი პლეხანოველი ქურდი იყო, რომელსაც ბინის მეტი არაფერი ჰქონდა, ორი საგარეჯოელი ახალგაზრდა კაცი, ვითომდა ქარხნის "მფლობელები", მესამე "გამარჯვებული~ ხაშურიდან იყო. ამ ხაშურელთან დაკავშირებით დამირეკა მერე სატენდერო კომისიის ერთ-ერთმა წევრმა გივი აბალაკმა, რომელმაც სამინისტროს ხელმძღვანელობის კარნახით ორიანი დამიწერა, მიუხედავად იმისა, რომ კარგად მიცნობდა, იცოდა რაც შემეძლო, ჩემი ახლობელია, აუხსენი როგორ იმუშაოსო. ამას უსინდისოს გარდა ვინ იკადრებდა?!

იმ ტენდერს არავითარი შედეგი არ მოყოლია, ვერცერთმა `გამარჯვებულმა~ ვერ იმუშავა, რაც არც იყო გასაკვირი. ქუთაისში ქარხანას მილიონნახევარი ლარი გადაურიცხეს, ვითომ ხარკოვიდანშემოიტანეს აგრეგატებიდა მიკროტრაქტორებს აწყობდნენ, რამდენიმე ააწყვეს, აჩვენეს შევარდნაძეს, ეს იყო და ეს. მთლიანად ჩაკლეს მუშაობა, რემონტიც აღარსად ტარდებოდა. 2009 წელს ბრძანება გამოსცეს და მთლიანად ჩამომართვეს ის მარაგ-ნაწილები, რომლითაც რემონტს ვატარებდი. ჩემს მოვალეობაში კადრების მომზადებაცშედიოდა, რა ტექნიკაც შემოვიდოდა, ორი წლის განმავლობაში მომსახურეობას ვუწევდით, თუ ეს ტექნიკა გაფუჭდებოდა, ადგილზე ჩადიოდნენ ჩვენი წარმომადგენლები და არემონტებდნენ. თუ "მექანიზატორის" მიზეზით ფუჭდებოდა, მას უნდა გადაეხადა მარაგ-ნაწილის და შეკეთების თანხა, თუ ქარხნული წუნი იყო, აქტი დგებოდა, ფოტოებს გადავიღებდით და ქარხანა უფასოდ გვიგზავნიდა სათადარიგო ნაწილებს, არასდროს დაუგვიანებიათ. 20–25 ათას აშშ დოლარამდე გრანტსაც წინასწარ მაძლევდნენ, რომ სარემონტო სამუშაოები ჩაგვეტარებინა.

ხსენებული ბრძანება რომ მივიღე, ჩავაბარე ის მარაგ-ნაწილები, თურმე იმიტომ გაჰქონდათ, რომ "მექანიზატორის" ალექსეევკაში მდებარე ბაზაზე უნდა შეენახა თ. მოიყვანეს სრულიად უცოდინარი ხალხი, ჯართივით შეყარეს თვითმცლელ სატვირთო ავტომანქანაზე ყველაფერი, რაც კომბაინსა და ტრაქტორს ჭირდებოდა, არადა კარგი ნაწილები იყო. მცხეთიდან და გურჯაანიდანაც ასე წაუღიათ. გამიკვირდა, როგორ უნდა გაერჩიათ, მაგრამ ბაზაზეც ასე ჯართად დაუყრიათ, ფაქტობრივად სათადარიგო ნაწილების გარეშე დატოვეს ამდენი ტექნიკა. მერე ეს უამრავი ნაწილი ვიღაცებს ერთ ლარად მიყიდეს, მათ კი მაღაზია გახსნეს თბილისში და მამასისხლად ყიდდნენ ნაჩუქარ საქონელს. განვადებით რომ შეასყიდეს ხალხს ტექნიკა, ბევრმა მათგანმა ბოლომდე ვერ დაფარა თანხა, მერე მათაც ერთ ლარად შეასყიდა სახელმწიფომ ეს ტექნიკა, რაც თავისთავად ცუდი არ იყო, ხალხმა ისარგებლა. ჭკვიანმა ადამიანებმა იყიდეს ის კომბაინები და ტრაქტორები, მათ მუშაობაც იცოდნენ და ტექნიკის მოვლა-პატრონობაც, მაგრამ მარაგ-ნაწილები და რემონტია საჭირო ხომ. ამათ ეს ნაწილები გააჩუქეს და რემონტზეც ყველას უარი უთხრეს, კონკურენცია რომ არ გაეწიათ "მექანიზატორისთვის". ყველაფერი ხელში რომ ჩაიგდეს, "მექანიზატორმა" შეადგინა კალკულაცია (რა ჯდება ხვნა, კულტივაცია, თესვა და ა.შ.) და ყველა სამუშაოს ცეცხლის ფასი დაადეს. კალკულაციის მიხედვით და საერთოდაც მიწა 20–25 სანტიმეტრის სიღრმეზე უნდა მოიხნას, მაგრამ ტრაქტორისტებს დაბალ ხელფასს, ჰექტარზე შემოსული თანხის 5–8%-ს უხდიდნენ და ისინიც 15 სმ-ის სიღრმეზე ხნავდნენ, რომ საწვავი დაეზოგათ და იმ თანხით ესარგებლათ.

მიწის ხარისხი გაფუჭდა და ცხადია, კარგი მოსავალი ვერ მოვიდა. მექანიზატორს ერთი ჰექტრის მოხვნაში 5–8 ლარს რომ გადაუხდი, როცა მლესავი ერთი კვ.მეტრის გალესვაში ითხოვს ამდენ თანხას, ცხადია, რომ ის სამუშაოს ხარისხიანად არ შეასრულებს. მექანიზატორები არიან დაჩაგრულები, თორემ შპს "მექანიზატორის" ადმინისტრაცია ხელფასებითა და პრემიებით ხომ არის განებივრებული და საწვავსაც საკმაო რაოდენობით იღებს. "მექანიზატორი" ას ლარს რომ ითხოვს ერთი ჰექტარი მიწის მოხვნაში, კერძო პირები ამ ფართობს 60 ლარად ხნავდნენ, კონკურენტი რომ არ ყავდეთ, იმიტომ გააჩერეს კერძო ტრაქტორების რემონტი, დღესაც გაჩერებული ვართ, როგორც ამ ტექნიკის მეპატრონეები, ისე შემკეთებელი კომპანიები. "მექანიზატორი" თავის ტექნიკასაც არ უვლის, არ ხდება მისი აღდგენა-შეკეთება, აქედან გამომდინარე, ქვეყანაში არსებული ტექნოპარკია ფაქტობრივად გაჩერებული. 15 მილიონად შეფასებულ ტექნიკას სამ წელიწადში თავისი ღირებულების სულ 4% რომ აქვს შესრულება, ეს არის მუშაობა? ამ ციფრებს მე ხომ არ ვიგონებ, სახელმწიფოაუდიტის დასკვნაში წერია. "ბელარუსის" ქარხანა უნდა აშენებულიყო საქართველოში, სამინისტროს ლილოში უნდოდა აშენება. ბელორუსიიდან დელეგაცია იყო ჩამოსული, ათვალიერებდნენ ადგილებს, ჩემთანაც მოვიდნენ, ზემოდან ჰქონდა მითითება, რომ აქაც მოეყვანათ. კი მოიყვანეს, მაგრამ ერთი წუთი არ გააჩერეს ის ხალხი, ლილოში წაიყვანეს, აქ ჯობიაო, არადა იქ ტრიალი მინდორის მეტი არაფერია.

ირაკლი დვალი (მექანიზაციის ექსპერტი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი): როცა საკმაოდ დროის განმავლობაში ასეთი მიზერული შესრულება გაქვს, ბუნებრივადჩნდება ეჭვი, რომ ან დამალულია შემოსავალი, ანდა ვერ მუშაობს ტექნიკა, არ არის მორგებული ჩვენს პირობებს. ისე შემოიყვანეს ეს ტექნიკა, რომ არ გაითვალისწინეს იმუშავებდა თუ არა ჩვენთან. ბრინჯის ამღები კომბაინები (10 ერთეული) ჩვენი პირობებისთვის გამოუყენებელია, ამას გარდა არც კარტოფილის ამღებმა იმუშავა, რადგან ის მსუბუქი ნიადაგებისთვის არის გათვალისწინებული, ჩვენთან კი მძიმე ნიადაგებია. როცა ახალი ტექნიკა შემოგყავს, თავიდან 2–3 ცალი უნდა შეიძინო, გამოსცადო თუ იმუშავებს ჩვენს პირობებში, თუ გაამართლა, მერე უნდა შემოიყვანომასობრივად. ეს რომ გააკეთო, საქმე უნდა იცოდე, როცა არ იცი, სახელმწიფოს აზარალებ. სახელმწიფომ ასეულობით მილიონი ლარის ტექნიკა აჩუქა "მექანიზატორს", რომელიც მომსახურეობაში იმხელა ფულს ახდევინებს მოსახლეობას რომ ტყავს აძრობს, მაგრამ მაინც ზარალშია, ეს როგორ ავხსნათ? საბიუჯეტო დაფინანსება ყოველწლიურად იზრდება, დახნულ-დათესილი ფართობები კი კლებულობს, 2008 წელს 75.200.000 ლარი იყო სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიუჯეტი, ომიანობის წელს 329.000 ჰა მიწა დამუშავდა, 2012 წლიდან კლება იწყება და 220.000 ჰა-ზე ჩამოვიდა. 2012 წელს ბიუჯეტი 228 მილიონამდე იყო გაზრდილი, მერე სულ იმატებდა, 2017 წელს 313 მილიონი იყო, 2012 წლიდან 2017 წლის ჩათვლით, სამინისტროს ერთი მილიარდ 128 მილიონი ლარი აქვს მიღებული, მაგრამ მნიშვნელოვნად არის შემცირებული დამუშავებული ფართობები. იმდენი მაინც არ უნდა დამუშავებულიყო, რა რაოდენობაც 2008 წელს იყო? უკან მიდის მებოსტნეობა, კარტოფილის, ლობიოს წარმოება, ნიორიც კი ჩინეთიდან შემოაქვთ ამ უზარმაზარი დაფინანსების პირობებში.

გივი ქურდიანი:
გარდა ამისა, გაზრდილია საქონლის დაცემა, ბოლო სამ წელიწადში 200 000 მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი დაეცა, ღორის შემთხვევაშიც იგივე ხდება. მეფრინველეობის ფაბრიკები თუ მუშაობენ, მაგრამ ეს მათი მეპატრონეების დამსახურებაა, რადგან მთავრობა ამ დარგს საერთოდ არ აქცევს ყურადღებას. პირუტყვის დაცემა იმიტომაც ხდება, რომ ვეტექიმები არ ყავთ, რაიონს, სადაც 40–60 სოფელია, სულ ორი ვეტექიმი ყავს, როგორ გაწვდება ეს ხალხი ამდენ სოფელს? სამაგიეროდსამინისტროს აპარატში ყავთ 37 ვეტექიმი. აღარც მექანიზატორებსა და მელიორატორებს ამზადებენ, არც ვეტექიმებსა და ზოოტექნიკოსებს. ძველი სპეციალისტები არიან დარჩენილი, რომლებიც ისევ ძველი მეთოდებით და მედიკამენტებით მკურნალობენ, ეს რა თქმა უნდა პრობლემას ქმნის, მაგრამ ახლა რა წამლებიც შემოდის ქვეყანაში, ყველა უვარგისია, ვერაფერს შველის. დაცემა ერთია, მაგრამ სად მიდის ამდენი დაცემული პირუტყვის ხორცი? ჩვენი ინფორმაციით, ყველა სოფელში არიან დამამზადებლები, საქონელი ვისაც მოუკვდება, მათ ურეკავს და 1 კგ ხორცს ორ ლარად აბარებენ, ეს უკანასკნელნი კი ქალაქებში ყიდიან, ნაწილს საზკვების ობიექტებშიაბარებენ, ნაწილს ძეხვის წარმოებაში. ასე გვატყუებენ მოსახლეობას.

ირაკლი დვალი:
მეცხვარეობა ტრადიციული დარგია, ესეც განადგურდა, მაგრამ მეტნაკლებად მაინც შემორჩა. ბოლო წლებში ას მილიონამდე ლარი დაიხარჯა ამ დარგზე, ამხელა თანხას რომ დახარჯავ, შესაბამისად მეცხვარეობაც უნდა აღორძინებულიყო, ცხვარიც საკმარისი უნდა გყავდეს და ხორცსაც უნდა ყიდდე, მაგრამ სინამდვილეში 800 ტონა ხორცი შემოდის საზღვარგარეთიდან. მაშინ სად წავიდა ის ასი მილიონი, რაში იქნა გამოყენებული? სოფლის მეურნეობისსამინისტრო უნდა ინტერესდებოდეს უმაღლეს სასწავლებლებში კადრების მომზადებით, რამდენჯერ გვქონდა მათ წარმომადგენლებთან ამ თემაზე საუბარი, ვუხნით, რომ ეს აუცილებელია, მაგრამ ვერაფერი შევასმინეთ, არ აინტერესებთ. ისე, როგორ გააგებინებ, როცა არცერთი არ არის დარგის სპეციალისტი. სამინისტროში არსებობს სოფლის მეურნეობისპროგრამების სააგენტო, დიდ ფულს ხარჯავენ მაყვლის, მოცვის, მარწყვის წარმოებაზე, სამაგიეროდ, ძირითად პროდუქტებზე, როგორიცაა ხორბალი, სიმინდი, ჩაი, ბოსტნეული, არავითარი პროგრამა არ არსებობს. სახელმწიფომ პირველ რიგში ის უნდა აწარმოო, რაც მოსახლეობას ყველაზე მეტად ესაჭიროება, ეს არის პური, ყოველდღიური საკვები პროდუქტი.

ამ დროს, საერთოდ არ ექცევა ყურადღება ხორბლის, ქერის, ბოსტნეული კულტურების, ხილის, მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოებას, მთავარი რაც არის, იმას არ აქცევენ ყურადღებას. მევენახეობა-მეღვინეობა ჩვენთან ყველაზე განვითარებული დარგია, ბიუჯეტიდან ისევ ამ დარგზეა გამოყოფილი 25 მილიონი დარგი, ხორბლის წარმოებაზე კი ერთი თეთრი ვერ გაიმეტეს. ქვეყნის გარედან ამათ არავინ კარნახობს რა გააკეთონ, ნურავის დავადანაუშელებთ, რომ ჩვენს საქმეში ერევიან, თვითონ ადგენენ ამ პროგრამებს. სხვათა შორის, მე თვითონ შევადგინე ოთხი წლის წინ პროგრამა, რომ აგრარულ სექტორში დასაქმებული ადამიანებისთვის განათლება მიგვეცა — რა დროს და როგორ უნდა დაიხნას მიწა, როდის უნდა დაითესოს, რომ მაღალი მოსავალი მიიღონ, მექანიზატორებისთვის აგვეხსნა, როგორ მოუარონ ტექნიკას. ეს პროგრამა მივუტანე მინისტრს (ოთარ დანელია), სამინისტროს სამეცნიერო ცენტრს, შპს "მექანიზატორის" ხელმძღვანელობას, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიას, ევროკავშირის წარმომადგენლობას, მათ ყავთ სოფლის მეურნეობის სპეციალისტები, ყველამ დადებითად შეაფასა. სამინისტროში მითხრეს, განვიხილავთ, პასუხისთვის მოგვიანებით მობრძანდითო. სამი თვის მერე მივაკითხე, რომელ განხილვა-განხორციელებაზეა საუბარი, როცა სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტში (ხელმძღვანელი გეოგრაფ-გეოლოგი კოტე ხუცაიძე) ორი საათი ეძებეს ეს პროგრამა, სადღაც თაროზე ჰქონდათ შემოდებული.

მანანა სუხიშვილი
скачать dle 12.0