"ისე მწყურია ვიცოდე ქართული კარგად, როგორც მწყურვალეს წყალი"

ირანში, ფერეიდუნ შაჰრის რაიონში ყველაზე კომპაქტურად ცხოვრობენ საქართველოდან 4 საუკუნის წინათ იძულებით გადასახლებული ქართველები და მათი მთავარი ოცნება, გადაუჭარბებლად ვიტყვი, საქართველოს უკავშირდება.

მე არაერთხელ დავრწმუნდი ამაში.

ისინი საქართველოს ინახავენ ფერეიდანში, რომელსაც ჩვენ სამწუხაროდ, აქ, საქართველოში, ისე უდარდელად ვკარგავთ, როგორც ერთ მუჭა წყალს და არც კი ვფიქრობთ იმაზე, რომ დადგება დრო, როცა ეს უდარდელობა სანანებელი გაგვიხდება…

გასულ კვირას ჩემი ფერეიდნელი მეგობრები შემეხმიანენ და იქაური ქართული ხალხური სიმღერის ბავშვთა ანსამბლის ვიდეოჩანაწერი გამომიგზავნეს.
უტკბილესად მღერიან და ისეთ ქართულს ლაპარაკობენ, საქართველოში, ბარე ორს არ ეცოდინება ისეთი თავანკარა და ტკბილი ქართული ლაპარაკი.
დღეს საქართველოში ინგლისურია მოდაში და ქართულ ენას და ტრადიციებს დრომოჭმულად მიიჩნევენ. სამაგიეროდ, ირანში საქართველოს ის 50 000 ქართველი სათუთად ინახავს და გადაუჭარბებლად ვიტყვი, ცივ ნიავსაც არ აკარებს დედაენას.

ისინი საქართველოს მეორე დედას ეძახიან და აქ ჩამოსვლა მათთვის სამოთხეში მოხვედრის ტოლფასი ბედნიერებაა.
მუჰამედ მოლიანი (მოლაშვილი), მისი ძმა ბაჰრამ მოლიანი და რძალი აზამ ასფანანი (ასპანაშვილი) საქართველოს ნამდვილი დესპანები არიან ირანში. ისინი იქ ინახავენ თავიანთ წილ სამშობლოს…

აზამ ასპანაშვილი ქართული ეროვნული ტანისამოსის დიზაინერია და ულამაზეს ქართულ სამოსს ქმნის.
მათი შვილები ქართულად ლაპარაკობენ, ქართულად მღერიან და ცეკვავენ ქართულ ცეკვებს.
მათ კონცერტებს ირანში უამრავი მაყურებელი ჰყავს, ხოლო აზამ ასპანაშვილის დიზაინით შექმნილი ქართული ორნამენტებით გაწყობილი სამოსი პირდაპირ „ბრენდად“ ითვლება.

ისინი ამაყობენ, რომ ქართველები არიან და ირანშიც დიდი პატივისცემით სარგებლობენ.

მუჰამედ მოლიანი (მოლაშვილი):
– ახლა აქ ვცხოვრობთ: მოლიანი, გუგუნანი, იოსელიანი, ასფანანი, დათუაშვილი, ასლანაშვილი, ლაჩინანი, ყურჩიანი, დარჩიანი, 19 გვარი არის სულ. იმ დროიდან 19 ნაწილად იყო გაყოფილი მიწა-წყალი შაჰისგან და ჯერჯერობითაც ხელი ვერ უხდენია ვერავის.
იქა არავინ არ ცხორებულა, ოხრად იყო იქაობა. მიწა გაჩუჩუნებულა (მიწისძვრა ყოფილა – ი.კ.) და ყველაფერი მომსპარა. თუ არა, იქა დიდი სოფელი ყოფილა, მხოლოდ გაფუჭებულა.

ჩონ წინაპრებსა იმდენი უბედურება გადოუტანია, მაგრამ თავის ფეხზე თვითონ დამდგარა, იმდენი უმუშავნია. მოუყვანია ჩონ თავი აქამდენა.
ახლა ჩვენ მუსულმანურ წესზე მივდივართ. შიიტი ვართ, მარა ახლა არ მამწონს, არ მამწონს ეს ამბავი.

– მაგალითად, დაქორწინება როგორ ხდება თქვენთან?

– წინათა დედ-მამამ აირჩიეს და შეაერთეს, ახლა და ახლა მივა-წავა, ნახავს და.

– თქვენ როგორ დაქორწინდით?

– მიველ, ვნახე, ბიძას ბიჭმა წამიყვანა იქა, მაჩვენა და წაველი. მოველაპარაკე და დოუბარე-ყე, ეს უნდა ვითხოვო და მერე თქეს, დრო მამეცითო, გაგსინჯოთ-ყეო, დაგაფასოთ რა ფასი გაქო. ერთი წლის უკან მოგიკითხოთო.

– გასინჯვა რას ჰქვია, როგორ ხდება ეს გასინჯვა?

– გასინჯვა როგორაა და რამდენ ოჯახსა, რამდენ ხალხსა გამაჰკითხვენ – ეს მოლიანი რა კაციაო, რა საქმეზეა, რა ფიქრი აქ, ნამუსს შაინახავს-არ შაინახავს, მიხედენ ჩემ დედასა, ჩემ დასა, მიხედენ შორიდან ჩემ ოჯახსა, გასინჯვენ, შავიდეს ეს გოგო თუ არ შავიდეს.

– თქვენი რჩეული რითი მოგეწონათ, როგორი იყო?

– ლამაზ იყო, (ეცინება – ი.კ.) ლამაზ.

– რა გვარის ქალია?

– ყაფლანაშვილი.

– ქართული იცის?

– თეირანში იყო გაზრდილი 20 წელიწადი. ძმასთან და დასთან ოჯახში სპარსულად ლაპარაკობდა, რომ შემოვიდა ჩვენთან, ოჯახში, ვუთხარ: მე სპარსული არ ვიცი, ქართულად დამელაპარაკე. სპარსული ვიცოდი, მარა ისე ვუთხარ, მოვატყუე (იცინის). 
ჩვენთან დედა ასწავლის ქალსა გაკეთებას, დალაგებას, კერვას, რომ უნდა გათხოვდეს ქალი, იმან ოჯახის ყველაფერი იცის. ქალმა უნდა იცოდეს საჭმელი გააკეთოს, ბავშვს მოუაროს, დაკეროს.

– მუჰამედ, თქვენ ქართული ვინ გასწავლათ?

– დედამ მასწავლა ლაპარაკი. წერა-კითხვა არ მასწავლა. ჩემ დედამ წერა-კითხვა არ იცოდა. სკოლა არ იყო მაშინ ჩვენთან, მაგრამ გოგოებს ისედაც არ უშვებდნენ, რო წავიდეს სკოლაში. მე რო დავიბადე, სიღარიბე იყო, სინათლე არ იყო სოფელში. მუშია ჩირაღით (ნავთის ლამპა – ი.კ.) ვანათებდით სახლსა. ისეთი ამბავები იყო, ისეთი რომა?! ახლა ტელევიზორი, ინტერნეტი, ისა, ისა, რა მახდენ, ხედავ? რა მახდეეენ? (რა მოხდა – ი.კ.) რას მოვესწარ, მაშინ რაის სწავლა და რაი იყო, რას ამბობ, მარა ვისწავლეთ მაინც.

დედა მეტყოდა:
– მუჰამად, ადესა, წყალი მოიტა, ადესა, პური მოიტა, ქართულ სიტყოს მეტყოდა. 15 წლისა ვიყავი, სპარსული კარგად არ ვიცოდი. ჩემ დედამ სპარსული არ იცოდა. ჩემ მამიდამ სპარსული ვერ დაისწავლა. ყველა ქართულს ლაპარაკობდა. სპარსული არ იცოდა სახლჩი არავინ. 
ისე ძალი ჰქონდა, რო სიტყვა გაიტანა ტვინჩი, ენაზედ, ჩამიდუა ტვინჩი, მე ცოცხალ კაცი გავხდი და შენთან ახლა ჩემ დურად ვცხოვრობ (დასავით ვარ – ი.კ.). მადლობას უბნობ-ყე, და იმ დედასა და დედის ენასა პატივცემა უნდა. იმიტომ ჩავატარეთ ესა, იმ უბედურობაჩი, იმ შიმშილჩი, იმ სიცოცხლობაჩი, ესეთი საქმე ქნა და მე ცოცხალ გამატარა. დედასა ფიქრი ჰქონდა, რომ მე ცოცხალ გავხდე და ქართული გავხდე (ჯანმრთელი ვიყო და ქართველად დავრჩე – ი.კ.) და ვილაპარაკო და იმიტომ პატივსა ვცემ დედის ენასა.
ზოგიერთმა ქართული არ იციან და იმათი ოჯახი გაფუჭებულია, ზოგ ოჯახი ივიწყებს ქართულს, სპარსულს მისდევს, ვლანძღავ-ყე იმასა, შევაჩვენებ-ყე.

– წერა-კითხვა არ იცი ხომ ქართულად, მუჰამედ?

– ვიცი, ისე ვიცი, პირველი კელას (კლასელი – ი.კ.) ბავშვი რომ წაიკითხავს. ახლაც ისე მწყურია ვიცოდე ქართული კარგად, როგორც მწყურვალეს წყალი. ჩემ შვილებმა, დიახ, კარგად იციან. გოგო მყვანს, იმხელა წერა-კითხვა იცის?! ოოო, დიახ.

– გათხოვილი არიან, ხომ თქვენი გოგონები?

– ერთი, მარიამი მყავს გასათხოვარი. საქართველოჩი უნდა გამოუშვა, აქ ისწავლოს, აქ მინდა დაოჯახდეს.

– მუჰამედ, საქართველოში გადმოსახლება არ გინდა?

– კი, მინდა. ფული უნდა მოვაგროვო, რომ სახლი ვიყიდო. მაგრამ ჯერჯერობით ირანჩი ვარ. იქა კარგი სიცოცხლობა არის, აქა ძნელია ჩემი სიცოცხლობა. აქ ცოტა ხელფასია. იქ მაძლევენ 800 დოლარს პენსიას. ოჯახი, ბავშვი, შვილი, ხო უნდა სამუშაო. ხალხი აქ მშიერი ადგები, დაწვები, ასე არ შეიძლება. 
ახლა აფხაზეთი და ცხინვალი რო დავკარგეთ, არ მოსწონს ხალხსა. ომი რო ჩატარდა, ძაან წუხდებოდა და ძაან არ უყორდა ხალხსა. საქართველო ამერიკას და რუსეთს შემეევლა (შეეწირა – ი.კ.).

არ უნდა გააკეთოს, თავის თავს უნდა მიხედოს საქართველომ.

– ძალიან დაგქანცეთ, დაგემშვიდობებით დროებით და გაგაცილებთ ქუჩამდე, ვწუხვარ, უცხო ხართ და გზა რომ ვერ გაიგნოთ?

– მადლობთ. არ შეწუხდე. თვითონ წავალ – საქართველოში რა დამკარგავს, ბავშვი დედის კალთაჩი დაიკარგება?

ირანდა კალანდაძე
скачать dle 12.0