ქუთაისში საერთაშორისო კონფერენცია „ქართული მწვანილი“ გაიმართა.

კონფერენციაზე მემწვანილეობის სექტორში მაღალი სტანდარტის პროდუქციის წარმოებისა და ექსპორტის მოცულობის გაზრდის პოტენციალი განიხილეს. 
„მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სახელმწიფოს მხარდაჭერით, იმერეთის რეგიონში დაგეგმილია მსხვილი სასათბურე კლასტერის „იმერეთის აგროზონის“ აშენება. პროექტის განსახორციელებლად 100 მილიონი ლარის ინვესტირება იგეგმება“, - თქვა გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილემ, გიორგი ჩხეიძემ.

შეხვედრაზე აღინიშნა, რომ აგრარული მიმართულებით საექსპორტო პოტენციალის ათვისების თვალსაზრისით, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია ევროპის 500 მილიონიანი ბაზარი, რომელიც საქართველოსთვის ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ შეთანხმებით არის ხელმისაწვდომი. 

ღონისძიება ევროკავშირისა და საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით გაიმართა. კონფერენციაში მემწვანილეობის სექტორის 60-ზე მეტი წარმომადგენელი იღებდა მონაწილეობას.

imedinews.ge

მეტის ნახვა
17-05-2018, 17:30


კომერციული ბანკებისთვის დღეიდან ეროვნული ბანკის ახალი რეგულაციები ამოქმედდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სესხის გაცემის პროცედურა მკაცრდება.

მომხმარებელთა ინტერესების დაცვის და კომერციულ ბანკებში ჯანსაღი საკრედიტო პორტფელის ხელშეწყობის მიზნებისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ბრძანებით, ცვლილებები შევიდა "კომერციულ ბანკებში კრედიტების კონცენტრაციისა და მსხვილი რისკების შესახებ დებულებაში.

კერძოდ, კომერციულ ბანკებს მომხმარებელთა გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე სესხების გაცემა ეზღუდებათ. იმისათვის, რომ ფიზიკური პირის შემოსავალი ჩაითვალოს გაანალიზებულად, ბანკში წარდგენილ უნდა იქნეს სახელფასო ამონაწერი საბანკო ანგარიშიდან ან ცნობა შემოსავლების სამსახურიდან.

თუ მსესხებელი შემოსავალს იღებს სავაჭრო/სამეწარმეო საქმიანობიდან, ბანკს მოუწევს გადამხდელუნარიანობის დასადასტურებლად მისი საქმიანობის დეტალური ფინანსური ანალიზი ჩაატაროს.

ეროვნული ბანკის განმარტებით, შემოსავლის დადასტურების გარეშე საცალო სესხების გაცემის მოტივაციის შემცირება ხელს შეუწყობს საბანკო სექტორში საკრედიტო სტანდარტების, ასევე კომერციული ბანკების საკრედიტო პორტფელების ხარისხის გაუმჯობესებას და სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე საკრედიტო ურთიერთობების წახალისებას.

imedinews.ge

მეტის ნახვა
7-05-2018, 10:30


სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მცენარეთა მიკროკლონური (in vitro) გამრავლებისა და უვირუსო სარგავი მასალის კვლევის სამსახურის ლაბორატორიაში კარტოფილის ახალი კლონების გამრავლებაზე მუშაობს.
კარტოფილის ადგილობრივი, ინტროდუქცირებული ჯიშებისა და კარტოფილის საერთაშორისო ცენტრის (CIP) ახალი კლონების გამრავლება, ქსოვილის კულტურის (ინ ვიტრო) მეთოდით მიმდინარეობს. კარტოფილის უვირუსო მინიტუბერების (SEEE) მიღების მიზნით, ლაბორატორიის თანმაშრომლებმა სათბურებში 8000-ზე მეტი სინჯარის მიკრომცენარე დარგეს.

ვეგეტაციის განმავლობაში, მეცნიერები კარტოფილის ახალი კლონების ზრდა-განვითარების თავისებურებებს შეისწავლიან, რომელიც კარტოფილის საერთაშორისო ცენტრის მეთოდიკის შესაბამისად მიმდინარეობს. მონაცემები სტატისტიკურად დამუშავდება, მიღებული შედეგები კი, კარტოფილის საერთაშორისო ცენტრის ერთიან საერთაშორისო მონაცემთა ბაზაში „Highly Interactive Data Analysis Platform“ განთავსდება.
სამუშაოები გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს 2015-2020 წლების სამოქმედო გეგმის პროგრამის ფარგლებში „თესლისა და სარგავი მასალის წარმოების განვითარების მხარდაჭერა“ ხორციელდება.

imedinews.ge

მეტის ნახვა
10-04-2018, 14:00


საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობაში არსებულ ხარვეზებთან და სხვა საინტერესო საკითხებთან დაკავშირებით, გვესაუბრება "ძალოვან ვეტერანთა და პატრიოტთა პოლიტიკური მოძრაობის" წევრი, ადვოკატი დავით მელაძე.

– იპოთეკურმა სესხებმა საბოლოოდ გაანადგურა ისედაც სიდუხჭირეში მყოფი მოსახლეობა, ამ სფეროს კარგად ვიცნობ, რადგან სასამართლოში ორივე მხარის, კრედიტორის და მსესხებლის ინტერესების დაცვა მიწევს. ჩემი აზრით, კერძო მევახშეობა საერთოდ უნდა აიკრძალოს, რადგან კერძო იპოთეკარებისგანაა ყველაზე მეტად ხალხი დაზარალებული. ზოგიერთი მევახშე თაღლითობისთვის ორ-სამჯერაა ნასამართლევი, მაქინაციების წყალობით უამრავი თანხა დააგროვეს, ლამის მილიონიანი ბრუნვა აქვთ, ფულს მამასისხლად ასესხებენ და ხალხს ტყავს აძრობენ. ბუნებრივად ჩნდება კითხვა, რატომ აძლევს სახელმწიფო კერძო იპოთეკარს ფულის გასესხების უფლებას. პირს, რომელსაც სპეციალური განათლება არ აქვს, არ იცის როგორ უნდა გასცეს თანხა, გასესხების უფლება არ უნდა ჰქონდეს, რადგან მას საბოლოოდ წამგლეჯი ფინანსური პოლიტიკა აქვს. სახელმწიფომ ახლა კი დაუწესა მათ პროცენტის ზედა ზღვარი, საპროცენტო განაკვეთი 3-დან 3,5-მდეა, მაგრამ ესეც არასწორია. ფაქტია, 10.000-დოლარიან ბინას 300 დოლარად ვერ გააქირავებ, ის შეიძლება 50 დოლარად გაქირავდეს, შესაბამისად გადასახადიც 0,5% უნდა იყოს და არა 3,5%, მაშინ სახელმწიფო რატომ აწესებ ამხელა საპროცენტო განაკვეთს? ამას ერთი ახსნა აქვს, თავად საკანონმდებლო ორგანოში ზის უამრავი მევახშე, რომლებიც ამ "ბიზნესით" ირჩენდნენ თავს და არც ახლა უშვებენ ხელიდან, ხალხის "რჩეულნი", ხალხს უსახლკაროდ ტოვებენ. ბიზნესის წამოწყების მსურველნი, რომელთაც არც სათანადო განათლება აქვთ და არც გამოცდილება, ბრმად უვარდებიან ხელში მევახშეებს, ქართული ბიზნესის "კლასიკური" სახე - ორი ნაცნობი ხვდება ერთმანეთს, ერთი ამბობს რომ ბიზნესშია, სიტყვაზე, 10.000 ქილა კაკლის მურაბა აქვს და ხელსაყრელ ფასში ყიდის, მეორე სთხოვს არავის მისცეს, თვითონ აიღებს მთელ პარტიას. დაშორდებიან ერთმანეთს და ერთი მურაბის ძებნას იწყებს, მეორე ფულის. ეს სოციალური საკითხი სახელმწიფომ უნდა გადაჭრას, ხელისუფლება უნდა დაეხმაროს იმ ადამიანებს, ვისაც სურვილი აქვს რაღაც შექმნან, მათ ხელშესაწყობად სწორი ფინანსური პოლიტიკა უნდა გაატაროს.

ბოლო ხანს მომრავლებულ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს იმხელა პროცენტები აქვთ დაწესებული კრედიტზე, რომ გამორიცხულია რაიმე ბიზნესი წამოიწყო. ვინ არიან მიკროსესხების გამცემნი? კანონითაა გაწერილი, ვინ არის უფლებამოსილი მსესხებელს იპოთეკის ხელშეკრულება გაუფორმოს, მაგრამ ამ პირობების შესრულებას არავინ ითხოვს და შესაბამისად, დამრღვევსაც არავინ აგებინებს პასუხს. მიკროსაფინანსო ბანკის გახსნის შემთხვევაში, აუცილებელია ორგანიზაციის საბანკო ანგარიშზე (საწესდებო კაპიტალი) 200.000 ლარი იდოს, ორგანიზაციის დირექტორთა საბჭოს ყველა წევრს შსს-დან უნდა ჰქონდეს ცნობა, რომ ეკონომიკურ დანაშაულზე არ არის ნასამართლევი, აუცილებელია ოფისი და ა.შ. სპეციალურად შექმნეს ეს კანონი, მაგრამ ისიც ბევრი სხვა კანონივით, საერთოდ არ მუშაობს. საბანკო სფეროში სრული მონოპოლიზაციაა, ეროვნული ბანკი რასაც იტყვის, იმას ასრულებენ. არ გაინტერესებთ მათი უზომოდ გამდიდრების "საიდუმლო"? ყველა ბანკს აქვს სარეზერვო ფონდი, ერთ-ერთ ბანკის მაგალითზე გეტყვით, მის დაკონკრეტებას ნუ მომთხოვთ, რადგან ყველგან ანალოგიური ვითარებაა. ამ ბანკს 500-მილიონიანი სარეზერვო ფონდი აქვს და ქონების გადასახადსაც ამ თანხის მიხედვით იხდის, თუმცა რეალურად სარეზერვო ფონდში მილიარდ რვაასი მილიონი აქვს, რომელშიც გადასახადს არ იხდის. როგორ წარმოიშობა სარეზერვო ფონდი და როგორ ხდება გადასახადის დამალვა, ეს ცალკე თემაა. ბანკი რომ გაკოტრდეს, იმ 500 მილიონზე გაცილებით მეტი თანხით გავა `საქმიდან~, რომელიც სარეზერვო ფონდად აქვს.

საქართველოში ფინანსური პოლიტიკის ეფექტიანობა ნულს უტოლდება, იმიტომაცაა ქვეყანაში ასეთი სიდუხჭირე, არასწორი ფინანსური პოლიტიკა ტარდება. მევახშეობას, ძირითადად ბანკები ეწევიან, მათ სწორი ფინანსური პოლიტიკა რომ ჰქონდეთ, მცირე მეწარმეობა განვითარდებოდა და სოფლის მეურნეობაც ფეხზე დადგებოდა. მახინჯი ფორმა იყო მიწების პრივატიზაცია და ხალხისთვის მცირე მიწების დარიგება. მიწები კი დაარიგეს, მაგრამ ხალხს არც სარწყავი წყალი მისცეს, არც ტექნიკა, სოფელი ფაქტობრივად უპატრონოდ დატოვეს, იმიტომაც დარჩა უამრავი დაუმუშავებელი მიწა. რვა მილიარდია ჩადებული სოფლის მეურნეობაში, მაგრამ არაფერი ეტყობა, მომხმარებელ ერად ვართ გადაქცეული.

დასავლეთის განვითარებულ ქვეყნებში თაღლითობის წინააღმდეგ მებრძოლი სპეციალური სამსახურები მოქმედებს, ისევე როგორც ნარკოტიკების უკანონო ბრუნვის წინააღმდეგ. თაღლითობას სჩადის, როგორც რიგითი მოქალაქე, ისე საკრებულოს დეპუტატი, პარლამენტარი, მინისტრი, მისი მოადგილე და ა.შ. პროდუქციასა და მომსახურებაზე ფასებს ხელოვნურად რომ გაზრდი, ესეც თაღლითობაა. საწვავის ბიზნესშიც ხელოვნურადაა შექმნილი მონოპოლია, იგივე გერმანიაში, ამის გამო ყველას დაიჭერდნენ, რადგან ესეც თაღლითობაა. მონოპოლიის შექმნით, ქვეყანაში თავისუფალ კონკურენციას სპობ, იმპერატიულად ავალებ ვიღაცას, რომ დღეს ბენზინი 10 თეთრით უნდა გააძვიროს, მაგრამ ვერ ასაბუთებ რატომ უნდა გაძვირდეს. საწვავის იმპორტიორ-რეალიზატორებს "ბობოლა" მეწილეები ყავთ, რომლებიც ხელისუფლებაში სხედან. ვთქვათ, ერთი ლიტრი ბენზინი 2,20 ლარი ღირს, რეალიზატორმა ფასი რომ დააკლოს და 1,60 ლარად გაყიდოს, `ბობოლები~ წილიდან ამოვარდებიან, რასაც ისინი არავითარ შემთხვევაში არ დაუშვებენ. ეს არის კარტელური, თაღლითური გარიგება და რახან ასეთი თაღლითური გარიგებები არსებობს, მის წინააღმდეგ ბრძოლის სპეციალური სამსახურიც უნდა არსებობდეს. მე ამ სამსახურში რომ ვმუშაობდე, აუცილებლად დავიჭერდი იმ ხალხს, რომელიც ხელოვნურად აძვირებს საწვავს, სესხებზე ზრდის საპროცენტო განაკვეთს და ა.შ.

ბანკებს დაბალპროცენტიანი სესხების გაცემა რომ დაუწესეს, იმიტომაც დაიწყო მასობრივად მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების გახსნა, რომლებიც გაცილებით მაღალი პროცენტებით გასცემენ სესხებს. ამ ორგანიზაციებს უმეტეს შემთხვევაში თავად ბანკები ხსნიან, მათი შვილობილი კომპანიებია, მათი ხელით მევახშეობენ ბანკები და ლამის მთელი საქართველო დატოვეს სახლკარის და მიწის გარეშე. ევროპის ქვეყნებში ნოემბრიდან აპრილამდე გამოსახლება შეჩერებულია, რადგან ეს ზამთრის პერიოდია. საფრანგეთში სოციალურად დაუცველი ოჯახებისთვის ჩვენი "ხრუშჩოვკების" მსგავსი კორპუსებია აშენებული, სინამდვილეში ეს ფრანგული მოდელია, ხრუშჩოვი საფრანგეთში რომ იყო ჩასული, მოეწონა და წამოიღო ეს პროექტი. როდესაც ადამიანი გაკოტრდება და ბინიდან გამოსახლება ემუქრება, ქუჩაში რომ არ დარჩეს და რაიმე უბედურება არ ჩაიდინოს, ამ კორპუსებში აძლევენ ბინას. ჩვენთან საშველი არ დაადგა ამგვარი კანონის მიღებას, მერიის მფლობელობაში უამრავი მიწებია, შექმნან სპეციალური ფონდი, ჩაიდოს რაღაც მექანიზმი კორუფცია რომ არ განვითარდეს და გადასცენ მიწის გარკვეული ფართობები ინვესტორს საცხოვრებელი კორპუსების ასაშენებლად, საიდანაც ბინების ნახევარი მერიის საკუთრება იქნება და უბინაოდ დარჩენილ, სოციალურად დაუცველ ოჯახებს შეასახლებენ.

ჩვენთან ღია ცისქვეშ რომ ყრიან ოჯახებს, რამდენი ხანი შეიფარებს მათ ნათესავი და მეზობელი? ამიტომაც ინგრევა ოჯახები, დედ-მამა საზღვარგარეთ გარბის, იქ ხშირ შემთხვევაში სხვა ოჯახებს ქმნიან, მათ შვილები კი ბებია-ბაბუების ამარა რჩებიან. დიდი ალბათობაა, რომ მშობლების ყურადღებასა და სითბოს მოკლებული ბავშვები დამნაშავეებად ჩამოყალიბდნენ. მერე უკვირთ და მოთქვამენ, კრიმინალური ფონი დამძიმდაო. მე არ მახსოვს ოჯახის გამოსახლების დროს, რაიონის დეპუტატი, გამგებელი ან სხვა საჯარო მოხელე მოსულიყო და თანადგომა გამოეცხადებინა უსახლკაროდ დარჩენილი, გაუბედურებული ოჯახისთვის. მსოფლიო დონის მაფიები არიან შემოსული საქართველოში და სანამ ისინი მთელ ქვეყანას შეიწირავდნენ, ერმა და ბერმაც ხმა უნდა ამოიღოს...

მანანა სუხიშვილი

მეტის ნახვა
9-04-2018, 13:30


უფროს თაობას ახსოვს დრო, როცა ჩვენი ქვეყანა უდიდეს საწარმოო სიმძლავრეებს ფლობდა და ლამის ყველა ქუჩაზე ფაბრიკა-ქარხანა გუგუნებდა. მე 20 საუკუნის საქართველოში მანქანათმშენებლობა მოწინავე დარგი იყო: ქუთაისის საავტომობილო ქარხანა, რომელიც სატვირთო ავტომობილებს აწარმოებდა, თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხანა, რომელიც მუდმივ ძაბვაზე მომუშავე ელმავლებს აწარმოებდა, ფოთის ჩარხმშენებელი ქარხანა, რომელიც წყალქვეშა ფრთიან კატერებს აწარმოებდა, კიროვის სახელობის ჩარხმშენებელი ქარხანა, რომელიც მაღალი სიზუსტის ჩარხებს აწარმოებდა, თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხანა და რა თქმა უნდა, თბილისის 31-ე საავიაციო ქარხანა, სადაც 14 000-მდე ადამიანი მუშაობდა და ყოველწლიურად, 100 საბრძოლო თვითმფრინავს ამზადებდა. აღსანიშნავია, რომ ქარხანა, რომელმაც არსებობის მანძილზე, სხვადასხვა ტიპისა და მოდიფიკაციის 8 500 ზე მეტი თვითმფრინავი დაამზადა, სსრკ-ში პირველმა შეძლო რეაქტიულძრავიანი გამანადგურებლების სერიულად გამოშვება.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, საქართველოში არსებული ფაბრიკა-ქარხნების უმეტესობა გაჩერდა. 1990-იანი წლების განუკითხაობის პერიოდში საბჭოთა კავშირისგან მემკვიდრეობით მიღებული ქონებისა და სამრწეველო პოტენციალის შენარჩუნებაზე ფიქრისთვის არავის ეცალა. სამაგიეროდ, ბევრი გამოჩნდა ისეთი, ვინც სახელმწიფოსა და ხალხისთვის წართმეული ქონებით მილიონები იშოვა.

„საერთო გაზეთს“ ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ინჟინერ-გეოლოგი, საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი და მწერალი ვაჟა კაკაბაძე ესაუბრა:


– დავიწყებ იმით, რომ საბჭოთა კავშირისთვის დამახასიათებელი იყო გიგანტური ქარხნების მშენებლობა, რაც ორი ფაქტორით იყო განპირობებული: ერთი ის, რომ სოციალისტური წყობა ყველა ადამიანის დასაქმებას ითვალისწინებდა და ამასთან, ლოკალიზების ნაცვლად, წარმოება მთელ ქვეყანაზე იყო გაშლილი, რომ მოკავშირე რესპუბლიკების ერთმანეთზე დამოკიდებული ყოფილიყვნენ. მაგალითისთვის გეტყვით, რომ რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში ნედლეული ფაქტობრივად, ყველა რესპუბლიკიდან შემოდიოდა და მზა პროდუქცია ისევ რესპუბლიკების მიხედვით ნაწილდებოდა. იგივე პრინციპით მუშაობდნენ ქუთაისის საავტომობილო და თბილისის საავიაციო ქარხნები. აღსანიშნავია, რომ ეს უკანასკნელი საბჭოთა კავშირში საუკეთესო იყო და უმაღლესი ხარისხის სამხედრო თვითმფრინავებს ამზადებდა. მე ეკონომიურის გარდა, გეოლოგიური ფაკულტეტის მაქვს დამთავრებული და ვიცი, რომ მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ხარისხის მარგანეცი ჭიათურაში იწარმოება. სტუდენტობის პერიოდში, ჭიათურაში პრაქტიკას გავდიოდი. სწორედ ამ პერიოდში ამერიკელები ჩამოვიდნენ და ჩვენებს შესთავაზეს, ყვირილაზე ფილტრებს დავაყენებთ, დარჩენილ მარგანეცს წავიღებთ და მდინარესაც გავასუფთავებთო. რა თქმა უნდა, საბჭოთა კავშირი ამერიკელების შემოსვლას არ დაუშვებდა და ყვირილა დღემდე შავი მოედინება..

— თქვენი აზრით, რატომ ვერ მოვახერხეთ საბჭოთა კავშირის დაშლის შედეგად მიღებული მემკვიდრეობის შენარჩუნება?

– ზოგჯერ, დროშების ფრიალი და ემოციურობა რაციონალურად აზროვნებაში ხელს გვიშლის და იმიტომ. რასაკვირველია, დამოუკიდებლობა უნდა მოგვეპოვებინა, მაგრამ შეიძლებოდა, ეკონომიკური სარგებელიც გვენახა. მაგალითად, პოლონელებმა სტალინის ძეგლი კი არ გადააგდეს, გაყიდეს და შემოსავალი მიიღეს. თუ გახსოვთ, რკინიგზის საავადმყოფოს მახლობლად, მიონის ქარხანა მდებარეობდა. ეს იყო გასაიდუმლოებული საწარმო, სადაც სამხედრო დანიშნულების რადიო და ელექტროაღჭურვილობას და მიკროსქემებს ამზადებდნენ. შემდეგ ამ ნაწილებს კოსმოსურ ხომალდებსა და წყალქვეშა ნავებზე ამონტაჟებდნენ. საბჭოთა კავშირის დაშლისთანავე, მიონს დროშებით და ტრანსპარანტებით მივადექით და მოვითხოვეთ რუსეთის დაქვემდებარებაში მყოფი საწარმოს გაჩერება. მაშინ ბავშვი ვიყავი, მაგრამ კარგად მახსოვს, ქარხნის დირექტორმა გვითხრა, საწარმოში ხალხი მყავს დასაქმებული და რუსები ფულს გვიხდიან. საწარმოს გაჩერება კი არა, რაც შეიძლება დიდხანს უნდა შევინარჩუნოთ ქარხანაო. მაშინ ემოციებმა გვძლია და დღეს ოდესღაც უმნიშვნელოვანესი ქარხნისგან მხოლოდ გაყიდული შენობებია დარჩენილი. ამ პერიოდში გაჩერდა საავიაციო, მეტალურგიული და კიდევ რამდენიმე ქარხანა, მაგრამ საავიაციოს კარგი დირექტორი ჰყავდა და გადარჩა. შრომითი რესურსების შენარჩუნებისა და შემოსავლების მიღების მიზნით, ვაჟა თორდიამ ქვაბების და ტაფების გამოშვება დაიწყო და დღეს თუ ეს ქარხანა მუშაობს, მისი დამსახურებაა.

– როგორც ამბობენ, მღვრიე წყალში თევზი ადვილი დასაჭერია. იმ არეულობით ადამიანების გარკვეულმა ჯგუფმა კარგად ისარგებლა და მოსახლეობის გაღატაკების ხარჯზე დიდძალი ქონება დააგროვა.


– საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ გადაწყდა, რომ მემკვიდრეობით მიღებული ქონება ხალხის იყო და ხალხზე უნდა განაწილებულიყო, მაგრამ ამ დროს ისეთი დიდი შეცდომა დაუშვეს, რომ ქვეყანაც დააზარალეს და ხალხიც. იმ პერიოდში შეიქმნა საინიციატივო ჯგუფი, რომელშიც ნიკო ორველაშვილთან ერთად, მეც ვიყავი. ჩვენ მოვითხოვეთ, რომ ქონების გადანაწილებამდე მომხდარიყო მოსახლეობის აღწერა, თუმცა ჩვენი აზრი არავინ გაითვალისწინა. 1993–1994 წლებში დაახლოებით, 5 მილიონი აქცია-ვაუჩერი დაიბეჭდა, მაგრამ ამ დროისთვის, საქართველოში 5 მილიონი ადამიანი აღარ ცხოვრობდა. ვფიქრობ, მოსახლეობის რიცხობრივი აღწერა შეგნებულად არ მოხდა, ამიტომ როცა ვაუჩერების დარიგება დაიწყო, ვიღაცას ძალიან ბევრი შეხვდა. აქცია-ვაუჩერის საწყისი ანუ ნომინალური ღირებულება 20 დოლარი იყო. მფლობელს შეეძლო თავისი აქცია რომელიმე საწარმოში ჩაედო, მოწილე გამხდარიყო და დივიდენდები მიეღო. იმ დროს მინისტრთა კაბინეტში ვიყავი, 1994 წელს კი უკვე ეკონომიკის სამინისტროში ვმუშაობდი და ამ პროცესებმა ჩემს თვალწინ ჩაიარა. მაშინაც და დღესაც ვფიქრობ, რომ იმ დროს მოსახლეობისთვის ვაუჩერების დარიგება არ შეიძლებოდა, რადგან გაღატაკებული ადამიანი მას საწარმოს განვითარებაში არ ჩადებდა, მაგრამ ჩემი აზრი არავინ გაითვალისწინა. როგორც ვვარაუდობდი, ხალხმა, რომელსაც პურის ფული უჭირდა, ვაუჩერების გაყიდვა დაიწყო. მიდიოდნენ სავალუტო ჯიხურებში და 20 დოლარის ღირებულების ვაუჩერს ხან 25 დოლარად, ხან 20-ად, ბოლოს კი 5 დოლარადაც ყიდდნენ. რა თქმა უნდა, ვიღაცამ ეს ვაუჩერები ხელში ჩაიგდო, მაგრამ წარმოების ამუშავება მაინც ვერ შეძლო. საბჭოთა დირექტორები საბაზრო ეკონომიკისთვის მზად არ იყვნენ. წარმოდგენა არ ჰქონდათ მარკეტინგსა და მენეჯმენტზე და არ იცოდნენ პროდუქციის ბაზარზე გატანა. ამიტომ უმეტესობამ პროდუქციისა და მანქანა-დანადგარების ჯართად გაყიდვა დაიწყო. სახელმწიფო ქონება კაპიკებში გაიყიდა, რადგან საზღვარგარეთ ჯართის ნორმალურ ფასად გაყიდვისთვის საჭიროა ISO-ს სტანდარტების დაცვა — ჯართი ერთნაირ ზომაზე უნდა იყოს დაჭრილი, ჟანგი არ უნდა ჰქონდეს შეპარული, რომ დნობის დროს ფოლადი არ გაფუჭდეს და ა.შ.

– მანქანა-დანადგარების გარდა, ასევე კაპიკებად გაიყიდა ტრამვაი-ტროლეიბუსის პარკი და უმაღლესი ხარისხის ფოლადისგან დამზადებული ლიანდაგები, თუმცა სახელმწიფო ქონების განიავებისთვის არავინ დასჯილა.


– იცით, ლიანდაგები როგორ გაიყიდა? მივიდოდა ათი კაცი, დაიწყებდა ლიანდაგების აყრას, დაადგებოდა თავზე პოლიცია და იმასაც წილში სვამდნენ. ტროლეიბუსის სპილენძის სადენებს მოხსნიდნენ, შეაგდებდნენ მანქანაზე და მიჰქონდათ. ერთი სიტყვით, სრული განუკითხაობა იყო, რომელმაც ქვეყნის ეკონომიკა საშინელ დღეში ჩააგდო. დაახლოებით, 1990 წელს თბილისში გაჩნდა რაღაც საფონდო ბირჟის მსგავსი, მაგრამ სამოქალაქო ომი და კრიმინალების თარეში ამ ტრადიციის გაღრმავების პირობებს არ ქმნიდა. ამ ბირჟის ბაზაზე ჩამოყალიბდა „კავკასიის ბირჟა“, რომლის მფლობელები ამჟამად ქვეყნიდან გაქცეულები არიან. კუპონების პერიოდში „კავკასიის ბირჟამ“ შევარდნაძის მთავრობასთან შეთანხმებით აქციები გამოუშვა და ადამიანების გარკვეულმა ჯგუფმა ამით მილიონები იშოვა.

– როგორ?


– მარტივი სქემა მოქმედებდა: ადამიანი მიდის ეროვნულ ბანკში, იღებს კუპონებში კრედიტს, მიდის ბირჟაზე და ყიდულობს მაგალითად, 20 დოლარს. შეგახსენებთ, ეს ის პერიოდია, როცა კუპონი ყოველ საათში განიცდის ინფლაციას. ამ 20 დოლარიდან 15 დოლარს იტოვებს და მეორე დღეს 5 დოლარით ზუსტად იმდენ კუპონს ყიდულობს, რამდენიც ბანკიდან გამოიტანა. სესხს უკან აბრუნებს, მოგება რჩება და ისევ კრედიტი გამოაქვს. რასაკვირველია, ამ მაქინაციებში შევარდნაძის ხელისუფლების ხელი ერია. საბოლოოდ, ადამიანთა გარკვეულმა წრემ დიდი ფული იშოვა, მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი კი გაღატაკდა.

– როგორც იცით, ხალხისთვის წართმეული ფულით ზოგმა არასათავრობო ორგანიზაცია დააფუძნა, ზოგმა ბანკი გახსნა და ხალხის „გატყავებას“ აგრძელებს. თქვენი აზრით, შესაძლებელია თუ არა წართმეული ფულის სახელმწიფოსთვის დაბრუნება?

– მომხრე ვარ, რომ ამ ადამიანებმა პასუხი აგონ და ფული სახელმწიფოს დაუბრუნდეს, მაგრამ ჩემი აზრით, უკვე დაგვიანებულია.. როგორც ეკონომისტს მგონია, რომ ახლა ამ ხალხის „გაკულაკებით“ ისიც დაინგრევა, რაც გაკეთებული აქვთ და ქვეყანა უარეს მდგომარეობაში ჩავარდება. ჩვენ წარსულის შეცდომებზე ვსაუბრობთ, მაგრამ სამწუხაროდ, დღესაც იგივე ხდება. ყველა ბიზნესმენი ცდილობს, რომ ფული სწრაფად იშოვოს და მომავალზე ორიენტირებული არავინაა. კი ბატონო, აშენდა მეფრინველეობის ფერმა, ხილ-ბოსტნეულის გადამამუშავენებელი საწარმო და გაიხსნა რამდენიმე სასტუმრო, მაგრამ ეს ეკონომიკას ჩიხიდან ვერ გამოიყვანს. ბაზარზე რომ გავიდეთ, აქცენტი ინოვაციებზე უნდა გავაკეთოთ. ბაზრის მოთხოვნა ყოველ წუთს იცვლება და რომ დავეწიოთ, ამისთვის დიდი ძალისხმევაა საჭირო. წარმოიდგინეთ, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, იაპონიას აუკრძალეს სამხედრო ინდუსტრიაში თანხის ჩადება. ამათაც აიღეს და მეცნიერებასა და ეკონომიკაში ჩადეს და იაპონია ზესახელმწიფოდ იქცა. ჩვენც იგივე უნდა გავაკეთოთ, რადგან იაპონელებზე ნაკლებად ნიჭიერები არ ვართ. ჩვენს მოსწავლეებს ისეთი გამოგონებები აქვთ, რომ ამერიკელებმა ნასას პროგრამაში წაიყვანეს. ამიტომ მგონია, რომ წარსულის შეცდომებზე ტირილს მომავალზე ორიენტირებული საწარმოების აშენება ჯობია და კარგი იქნება, თუ ჩვენი მეწარმეები ამაზე იფიქრებენ…

ნელი თორდია

მეტის ნახვა
9-04-2018, 13:00


2006 წელს საქართველოში სოციალური დახმარების სახელმწიფო პროგრამა ამოქმედდა, რომლის მთავარი მიზანი ქვეყანაში სიღარიბის შემცირება გახლდათ. პროგრამის ამოქმედებიდან დღემდე საზოგადოებაში აზრთა სხვადასხვაობაა: ერთ ნაწილს მიაჩნია, რომ პროგრამა სიღარიბის დაძლევის კი არა, საარჩევნო ხმების მობილიზაციისთვის შეიქმნა, მეორე ნაწილი შეფასების სისტემას უსამართლობაზე საუბრობს, მესამე ნაწილი კი დარწმუნებულია, რომ პროგრამა ერის გაზარმაცებას და სახელმწიფო ბიუჯეტის განიავებას იწვევს.

რატომ არის აუცილებელი სოციალური დახმარების არსებული მოდელის შეცვლა, ამაზე დემოგრაფიული აღორძინების ფონდის თავმჯდომარე თამარ ჩიბურდანიძე გვიამბობს:

– დავიწყებ იმით, რომ თავის დროზე, სააკაშვილის ხელისუფლებამ სოციალური დახმარების პროექტი პოლიტიკური მიზნებისთვის შემოიტანა, რადგან ეს მათთვის ხალხზე მანიპულირების ძლიერი ბერკეტი იყო. იმ დროისთვის, ქვეყანაში დაახლოებით 700 000 პენსიონერი იყო და სოციალურად დაუცველთა რაოდენობას თუ დაამატებდნენ, საარჩევნო ხმები გარანტირებული ჰქონდათ. არავისთვის საიდუმლოს არ წარმოადგენს, რომ სტატუსს ძირითადად, ყოფილი ხელისუფლების მხარდამჭერები იღებდნენ. კონკრეტულ მაგალითს გეტყვით. აღმაშენებლის გამზირზე, იტალიურ ეზოში ნაციონალური მოძრაობის აქტივისტის ოჯახი სამ ბინას ფლობდა. აქედან ორი გაქირავებული ჰქონდათ და თვითონ სარდაფში ცხოვრობდნენ. ასეთ ოჯახს სოციალურად დაუცველის სტატუსი მიანიჭეს, როცა იმავე სახლში მცხოვრებ, ოპოზიციურად განწყობილ და უკიდურესად გაჭირვებულ ოჯახს სტატუსი არ აღირსეს. სოციალური დახმარებები პოლიტიკური მხარდაჭერისთვის დაწესებული საჩუქარი იყო და არავის ანაღვლებდა, რომ ბიუჯეტს, საიდანაც დახმარებები გაიცემა, ხელისუფლების მხარდაჭერი თუ ოპოზიციაში მყოფი ერთნაირად ავსებს. ეს სრული სიმახინჯე იყო და საბედნიეროდ, ასე აღარ ხდება. წარსულის ცუდი გამოცდილების გათვალისწინებით, „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერებიც იგივეს ელოდნენ და ასე რომ არ მოხდა, ხელისუფლებას გაუნაწყენდნენ.
– სოციალური დახმარებების თემაზე ხელისუფლებასთან მხოლოდ მხარდამჭერებს კი არა, ნაციონალური მოძრაობის მომხრეებსაც პრეტენზიები აქვთ.
– ხელისუფლების მხარდამჭერი იქნება თუ ნაციონალური მოძრაობის, უსამართლოდ მინიჭებული სტატუსი ყველას უნდა მოეხსნას. ვაღიარებ, რომ ზოგიერთს სტატუსი უსამართლოდ მოუხსნეს, მაგრამ აღუდგინეს ან აღდგენას ელოდებიან. სტატუსის მინიჭება თუ მოხსნა ცალკე თემაა, თუმცა, ამჯერად მინდა თავად პროექტზე გიამბოთ. განვითარებულ ევროპულ ქვეყნებში, სადაც ანალოგიური პროექტები მოქმედებს, ეს დროებითი ღონისძიება გახლავთ. სოციალურად დაუცველის სტატუსს 5, 10 და 15 წლით კი არა, ხანმოკლე ვადით ანიჭებენ და შემდეგ ამ ადამიანის დასაქმებაზე სახელმწიფო ზრუნავს. წარმოიდგინეთ, ძალიან ძლიერი სახელმწიფოებიც კი ბიუჯეტის ყველა კაპიკს უფრთხილდებიან და თანხას ისე არ გასცემენ, რომ უკუგება არ მიიღონ. საქართველოში რა ხდება? 2013 წელს, სოციალური დახმარებების გაზრდას სოციალურად დაუცველთა რაოდენობა მკვეთრი ზრდა მოჰყვა. რა თქმა უნდა, ყველას არ ეხება, მაგრამ ზოგიერთი ჯანმრთელი და შრომისუნარიანი ადამიანი დახმარების მოხსნის შიშით არ მუშაობს. ამჟამად, თითქმის ნახევარი მილიონი სოციალურად დაუცველი ადამიანი გვყავს და კიდევ ერთი ამდენი სტატუსს ითხოვს. გამოდის, რომ ნახევარი მილიონი არ მუშაობს იმიტომ, რომ სოციალური დახმარება არ მოეხსნას და კიდევ ნახევარი მილიონი არ მუშაობს იმიტომ, რომ სტატუსი მიიღოს და შესაბამისი განცხადება დაწერილი აქვს.

— თუ სწორად გავიგე, სამუშაო ადგილები არის, მაგრამ ადამიანები მუშაობას თავს სოციალური შემწეობის გამო არიდებენ..

– მე არ ვამბობ, რომ ქვეყანაში გაჭირვება და პრობლემები არ არის, მაგრამ რაღაც ვაკანსიები მაინც არსებობს. სამი წელია, ჯანდაცვის სამინისტროს დასაქმების დეპარტამენტი ძირითადად, სოციალურად დაუცველებისთვის დასაქმების ფორუმს ატარებს, სადაც ვაკანსიებს აცხადებენ. საუბარი არ არის მაღალანაზღაურებად სამსახურებზე. ძირითადად, 300-დან 600 ლარამდე, ზოგჯერ კი 700 ლარიანი ვაკანსიებია. ორი წლის წინ, ფორუმზე 9000-მდე ვაკანსია გამოცხადდა, მაგრამ მხოლოდ 540 სამუშაოს მაძიებელი მივიდა და აქედან 112 დასაქმდა. წარმოიდგინეთ, 9000-მდე ვაკანსია იყო და მხოლოდ 112 ადამიანი დასაქმდა. სამწუხაროდ, ამ პროექტმა ხალხი ისე გააზარმაცა, რომ მუშაობის სურვილი აღარ აქვთ. ვიმეორებ, ყველას არ ეხება, მაგრამ ბევრს მუშაობას სახელმწიფოსგან მიღებული გარანტირებული შემოსავალი ურჩევნია. პირადად გადავამოწმე და დავრწმუნდი, რომ სოციალურად დაუცველების ნახევარზე მეტი შეფარულად მუშაობს და მათი შემოსავლები არსად აისახება. მოგეხსენებათ, რომ თუ ანგარიშზე დარიცხვები ექნებათ, შემწეობას დაკარგავენ, ხელზე გაცემულ თანხას კი ვერავინ აკონტროლებს. იცით, რაიონებში რა ხდება? ახალი კრიტერიუმების მიხედვით, თუ ოჯახს ჰექტრობით მიწის ნაკვეთი აქვს, სოციალურად დაუცველის სტატუსი არ ეკუთვნის, მაგრამ ბევრმა აქაც გამოსავალი ნახა — ვითომ მიწა გაყიდა, სინამდვილეში ნათესავებზე გადააფორმა და დღემდე სოციალურ დახმარებას იღებს. სოფლის მეურნეობის სამინისტრო უამრავ პროექტს ახორციელებს, ოთხი წელი ხვნა-თესვა საერთოდ უფასო იყო, მაგრამ ასეთებს სურვილი არ აქვთ, რომ მიწა დაამუშაონ და მოსავალი მოიწიონ. ურჩევნიათ, ისევ სახელმწიფოს მიადგნენ, სტატუსი მჭირდება და დამეხმარეო. სახელმწიფო ასეთ მდგომარეობას დიდხანს ვეღარ გაუძლებს. მით უმეტეს, რომ ქვეყანაში ერის დაბერების პროცესი ძალიან სწრაფი ტემპით მიმდინარეობს.

– იქნებ განგვიმარტოთ, ერის დაბერების პროცესი სოციალური დახმარებების მოცულობასთან რა კავშირშია?

– ერის დაბერება სიცოცხლის მოსალოდნელი ხანგრძლივობის გაზრდას ნიშნავს, რაც ძალიან კარგია და ჯანდაცვის პროექტების დამსახურება გახლავთ. ერის დაბერება ნიშნავს, რომ ქვეყანაში მოხუცებულთა რაოდენობა ბავშვების რაოდენობას რამდენჯერმე აჭარბებს. წარმოიდგინეთ, 60-იანი წლების საქართველოში ბავშვების რაოდენობა 700 000-ით აჭარბებდა მოხუცებულთა რაოდენობას, დღეს კი მოხუცებულთა რაოდენობა ბავშვებისას 120 000-ით აჭარბებს. სულ რაღაც 10–15 წელიწადში ხანდაზმულთა რაოდენობა ქვეყნის მოსახლეობის 33% გახდება, რადგან 60-იან წლებში დაბადებული მილიონნახევარი ადამიანი საპენსიო ასაკს მიაღწევს. ერის დაბერებამ ისეთ განვითარებულ ქვეყანასაც კი შეუქმნა პრობლემები, როგორიც იაპონიაა და ბუნებრივია, საქართველოსაც პრობლემებს შეუქმნის. შობადობის კლების ფონზე, ქვეყნიდან გადის მწარმოებელი ფენა, რომელიც პროდუქტს ქმნის და ბიუჯეტში ფული შეაქვს. ამავე დროს, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, რომელსაც მოხუცები და ბავშვებიც შესანახი ჰყავს, მილიარდობით ლარი სოციალურ დახმარებებში გაედინება. გამოდის, რომ სახელმწიფო მუდმივად გასცემს და ძალიან ცოტას იღებს, რადგან ქვეყანაში მწარმოებელი ფენა ცოტა დარჩა. ასეთ დარტყმას ვერც ერთი, თუნდაც ძალიან ძლიერი ქვეყნის ბიუჯეტი ვერ გაუძლებს და ხერხემალში გადატყდება.

— თქვენი აზრით, რა არის საჭირო, რომ სოციალური დახმარების დღეს არსებული მოდელი უფრო ეფექტური მოდელით შეიცვალოს?

— ჩემი აზრით, სოციალურად დაუცველის სტატუსის პროექტი მთლიანად მიზნობრივ პროექტებზე უნდა გადაეწყოს. ქვეყანა უდიდესი დემოგრაფიული პრობლემის წინაშე დგას და ჩვენ კაპიკებს ვეძებთ, რომ მრავალშვილიანებს დავეხმაროთ და შობადობა წავახალისოთ. დაფინანსდა რაღაც ინიციატივები და გარკვეული წინსვლა გვაქვს, მაგრამ მაინც უამრავი პრობლემაა. ამიტომ ვამბობ, რომ უნდა გაიზარდოს საბაზისო პენსია, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირების დახმარება, სათანადოდ დაფინანსდეს დემოგრაფიული ინიციატივები და ა.შ. ხოლო სოციალური დახმარებები საზღვარგარეთის ქვეყნების მსგავსად, მხოლოდ მოხუცებს და არაქმედითუნარიანებს უნდა დაუტოვონ. მოსახლეობის საპროტესტო ტალღის ყველა ხელისუფლებას ეშინია, მაგრამ ეს ყველაფერი სახელმწიფოს აზიანებს. არ ვამბობ, რომ ეს აუცილებლად დღეს ან ხვალ უნდა მოხდეს, მაგრამ შეიძლება გარდამავალი ეტაპი მომზადდეს, რომ სახელმწიფომ მოქალაქეს ვაკანსია შესთავაზოს. დასაქმება ნებაყოფლობითი კი არა, სავალდებულო უნდა იყოს, როგორც ყველა ქვეყანაშია.

– სოციალურად დაუცველს სტატუსი დასაქმებისთანავე შეუწყდება?


– დასაქმების შემთხვევაში, სოციალურად დაუცველს სტატუსი და შესაბამისად, შემწეობა რამდენიმე თვე უნარჩუნდება. ზემოთ ჩამოთვლილის გარდა, დღეს მოქმედ პროექტს სხვა ნეგატიური მხარეებიც აქვს. შემწეობის მოხსნის შიშით, ხალხს სახლში ტელევიზორი და კომპიუტერი არ ჰქონდა. მსოფლიო ვითარდება და ჩვენთან ბავშვებს ტელევიზორი და კომპიუტერი არ ჰქონდათ ნანახი.

– როგორც ვიცი, 2015 წლიდან ქვეყანაში სოციალურად დაუცველთა სარეიტინგო ქულების გამოსათვლელად ახალი მეთოდოლოგია ამოქმედდა, რომლის მიხედვით, საყოფაცხოვრებო ნივთები და ტექნიკა ფუფუნებად აღარ ითვლება და სარეიტინგო ქულების რაოდენობაზე გავლენას აღარ ახდენს.

– დიახ, ახლა ტელევიზორისა და კომპიუტერის გამო, სტატუსს აღარ ართმევენ, მაგრამ სხვა პრობლემებს ასე ადვილად არ ეშველება.. ძალიან ბევრი ოჯახი ვიცი, სადაც შვილებს მაღალი შემოსავალი აქვთ და მშობლები სოციალურად დაუცველის სტატუსს იღებენ და ეს ბიუჯეტიდან ფუჭად გაღებული ფულია. ოფიციალურად, კანონი შვილს მშობლის რჩენას არ ავალდებულებს, მაგრამ თუ ჩვენი მორალი, კულტურა და ტრადიციები იქამდე დავიდა, რომ კანონის მოთხოვნის გარეშე, მშობლის მოვლა აღარ გვინდა, მაშინ ეს ქვეყანა საქართველო აღარ ყოფილა. ამჟამად, ხანდაზმულებისთვის სტატუსის მინიჭების დროს, შვილების შემოსავლები არ აღირიცხება, მაგრამ ჩემი აზრით, ასე არ უნდა იყოს. ჩემი აზრით, სტატუსის მინიჭების დროს მხოლოდ ხანდაზმული მშობლების კი არა, მათი შვილების ქონებრივი მდგომარეობის აღწერაც უნდა მოხდეს.

– ამა თუ იმ მიზეზის გამო, შვილს თუ ხანდაზმული მშობლის რჩენა არ სურს?


– მაშინ მშობელზე და მის სახელზე არსებულ ქონებაზე უარი უნდა თქვას და მე მომხრე ვარ, რომ ეს კანონმდებლობაში ჩაიწეროს. საუბრის ბოლოს გეტყვით, რომ სანამ ეს პროექტი დღევანდელი ფორმით არსებობს, სანამ სახელმწიფო ყოველწლიურად, მილიარდებს ყრის და ამ მილიარდების მნიშვნელოვანი ნაწილი ზარმაც ადამიანებთან მიდის, როგორი ეკონომიკური წინსვლაც არ უნდა გვქონდეს, სახელმწიფო წინ ვერ წავა და დროა, ამ ვითარების შეცვლაზე ვიფიქროთ.

ნელი თორდია

მეტის ნახვა
3-04-2018, 16:30


საქართველოში საპენსიო დანაზოგი მოსახლეობის უმცირეს ნაწილს აქვს. ოფიციალური სტატისტიკით, კერძო სადაზღვევო კომპანიებში საპენსიო შენატანს 23 077 ადამიანი აკეთებს, 13 484 ადამიანი მოქმედი საპენსიო ხელშეკრულებით. ბოლო 1 წელიწადში პენსიაზე მზრუნველი მოსახლეობის რაოდენობა 1255 -ით არის გაზრდილი. ინფორმაციას gbc.ge ავრცელებს.

 სულ საპენსიო რეზერვი 26.7 მლნ ლარს აღემატება. 12 მარტს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკის კომიტეტმა ახალ საპენსიო რეფორმასთან დაკავშირებით მთავრობის მიერ წარდგენილ პროექტს მხარი არ დაუჭირა.

დაგროვებითი საპენსიო რეფორმის პროექტის პრეზენტაცია 1 ოქტომბერს გაიმართა. 2018 წლის მესამე კვარტლიდან კერძო დაგროვებითი საპენსიო სისტემა ამოქმედდება. დაგროვებითი პენსიების შესახებ კანონპროექტი განსაზღვრული შენატანის საპენსიო სქემის შექმნას გულისხმობს. პროექტი ეკონომიკის სამინისტროს ეკუთვნის.

მეტის ნახვა
26-03-2018, 17:30


გაეროს ჯინის ინდექსის (კეთილდღეობის უთანაბრობის საზომი) მიხედვით, სოციალური უთანასწორობის მხრივ, საქართველო ყოფილ საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში ლიდერია და ევროპულ დონეს 2-ჯერ აღემატება. ბოლო მონაცემებით, სომხეთსა და აზერბაიჯანში საქართველოზე უკეთესი მდგომარეობაა, რადგან მათ მეტი მდიდარი და ნაკლები ღარიბი მოქალაქე ჰყავთ. საქართველოში მცხოვრები ყველაზე მდიდარი ადამიანების შემოსავლები ყველაზე ღარიბის შემოსავლებს 17-18-ჯერ აღემატება. მხოლოდ ფულადი შემოსავლებით კი ეს მაჩვენებელი შესაძლოა, 28-მდეც კი ავიდეს. შემოსავლების არათანაბარი გადანაწილების გამო, ადამიანების უდიდესი ნაწილი შემოსავლების მხრივ, საშუალო დონესაც ვერ აღწევს. მოსახლეობის 21% აბსოლუტურ სიღარიბეში ცხოვრობს, ყოველი მეხუთე ადამიანი კი სიღარიბის ზღვარს ქვემოთაა. რა შიდა თუ გარე ფაქტორებმა გამოიწვია მოსხლეობის მასობრივად გაღატაკება, როგორ ხდება მევახშეობით „ფულის გათეთრება“ და რომელი სახელმწიფო სტრუქტურები არიან ამაში ჩართული? ამ და სხვა თემებზე „საერთო გაზეთს“ „უსამართლობის მსხვერპლთა დაცვის სახალხო კომიტეტის“ ხელმძღვანელი და „სახალხო ტრიბუნების“ პრეზიდენტი მამისა ჯაფარაშვილი ესაუბრა:

– ყველას გვახსოვს, რომ 2008 წლის ომის შემდეგ, ქართველი ხალხის დასახმარებლად, საქართველოში უზარმაზარი ფულის ნაკადები შემოვიდა, თუმცა ადრესატამდე მხოლოდ მცირე ნაწილმა მიაღწია. ისიც ვიცით, რომ ათასნაირი გრანტების სახით, საქართველოში დღესაც დიდი ფული შემოდის, თუმცა, ადგილზე ხდება ამ თანხისთვის მიმართულების შეცვლა და „თითიდან გამოწოვილი თემებით“ მოვაჭრე არასამთავრობო ორგანიზაციებს და მევახშეებს ხმარდება. ასე, რომ ყველაფერს დასავლეთს ვერ დავაბრალებთ..

– უფრო გასაგებად აგვიხსენით, როგორ ხვდება ქართველი ხალხის დახმარებისთვის გამიზნული თანხა მევახშეების ხელში?

- კონკრეტულ მაგალითს გეტყვით… 2008 წელს ამერიკაში იპოთეკური კრიზისის გამო, ორი უდიდესი ბანკის ნაციონალიზაცია მოხდა. აქედან გამომდინარე, გარკვეული ადამიანების ხელში დიდი რაოდენობის „შავი ფული“ მოხვდა. ჯერჯერობით, სახელისა და გვარის გამხელისგან თავს შევიკავებ, თუმცა გეტყვით, რომ კონკრეტული ადამიანისგან მივიღე შეთავაზება, რომ გარკვეული რაოდენობის ფული მევახშეობაში „გამეთეთრებინა“ და მიღებული სარგებელი გაგვენაწილებინა. რა თქმა უნდა, მე მაშინვე უარით ვუპასუხე, მაგრამ ვიღაც სხვა დათანხმდა.. ძალიან ბევრია ბანკებიდან 0,5 პროცენტად გასული ფული, რომელიც უზარმაზარ პროცენტებში სესხდება. მერწმუნეთ, დღეს ქართულ მევახშეობაში მთლიანად აღურიცხავი, „შავი ფული“ ტრილებს, რომლის წარმომავლობა არავინ იცის.

წესით, პროკურატურა უნდა დაინტერესდეს, საიდან აქვს მევახშეს, რომელსაც 200 სახლი აქვს იპოთეკით დატვირთული, ამხელა თანხა და გაარკვიოს ამ ფულის წარმომავლობა, მაგრამ ამას არ აკეთებს. ამიტომ კარგი იქნება, თუ ისევ ფულის გამომგზავნები დაინტერესდებიან, სად მიდის გაჭირვებული ადამიანების დასახმარებლად თუ სამუშაო ადგილების შესაქმნელად გამოგზავნილი ფული. საქართველოს მოსახლეობას აქვს შანსი, რომ ეს სიტუაცია თავის სასარგებლოდ გამოიყენოს და საერთაშორისო ორგანიზაციებს მოთხოვოს, რომ საკუთარი ფულის ხარჯვა აკონტროლონ და მკვიდრ მოსახლეობას მიაქციონ ყურადღება. მხოლოდ ჩვენზეა დამოკიდებული, რამდენად შევძლებთ ამ სიტუაციის გამოყენებას, თუმცა ყველაზე ცუდია, რომ რომ ასეთ გარიგებებში სახელისუფლებო რგოლების ცალკეული წარმომადგენლებიც არიან ჩართულები.

– დაგვიკონკრეტეთ, რომელ რგოლებს გულისხმობთ?

– ალბათ იცით, რომ ქვეყანაში მოქმედებს უამრავი პროგრამა: სოფლის მეურნეობისა თუ მეცხოველეობის განვითარების, დასაქმების და ა.შ. მაგრამ ვერც განვითარებულ სოფლის მეურნეობას ვხედავთ და ვერც დასაქმებულ ადამიანებს. ეს იმიტომ ხდება, რომ პროგრამისთვის გამოყოფილი ფული სხვა მიმართულებით იხარჯება. მაგალითად, ვიღაც ვითომ მეცხვარეს მეცხვარეობის განვითარებისთვის გარკვეული თანხას გადასცემენ, მაგრამ არავითარი ცხვარი და საქონელი... ეს ფული მეცხვარესთან შეთანხმებით, პირდაპირ გაპროცენტებისთვისაა გამიზნული.

ფულის "გასათეთრებლად“, უამრავი სქემაა შემუშავებული. თქვენი აზრით, შემთხვევითია, რომ ზოგიერთი დევნილი სოლიდურ მევახშედ ჩამოყალიბდა და ოჯახის ყველა წევრისთვის ცალ-ცალკე სახლი მიიღო, როცა უამრავ დევნილს ერთი სახლიც არ გაჩნია? განსაკუთრებით საწყენია, რომ ადამიანები, რომლებსაც უსახლკაროდ დარჩენის სიმწარე გამოცდილი აქვთ, დღეს აგრესორის როლში თავად გვევლინებიან და ადამიანებს ქუჩაში ყრიან.

— შეგიძლიათ, კონკრეტული მაგალითები დაგვისახელოთ?

– რამდენიც გინდათ.. 6 მარტს სოხუმიდან დევნილი მოქალაქე გ-ია ნორიოში მცხოვრებ ოჯახს ასახლებს. სამი წელია, ეს დავა გრძელდება. ნორიოში მცხოვრებ ოჯახს გ-იასგან 12 000 დოლარი ჰქონდა ნასესხები. ოჯახმა მევახშეს 4 000 დოლარამდე პროცენტების სახით გადაუხადა და თხოვა, ერთად ვერ მოგცემ და ნაწილ ნაწილ, 3000 დოლარობით დაგიფარავო. მევახშე არაფრით დათანხმდა და დღეს 12 000 დოლარის სანაცვლოდ, 35 000 დოლარს ითხოვს. მსესხებელი ისეთ მდგომარეობაშია, რომ გამუდმებით თავის მოკვლაზე ფიქრობს და ახლობლები მარტო არ ტოვებენ. აი, ამას აკეთებს დევნილი, რომელმაც მშვენივრად იცის, რა არის უსახლკაროდ დარჩენა .. მეორე დევნილმა მევახშემ ხ-ძემ გორში მცხოვრებ ოჯხს 5000 დოლარი ასესხა და სანაცვლოდ, 25 000 მოითხოვა. რომელი ერთი დაგისახელოთ?  ბევრი დევნილი ვიცი, დაუნდობელ მევახშედ რომ ჩამოყალიბდა და ათობით ოჯახი გამოასახლა.

ვაცნობიერებ, რომ ყელამდე ჭაობში ვართ ჩაფლული, მაგრამ ვერ ვხვდები, როდის გავხდით ასეთი კაციჭამიები? ეს ხომ არც დასავლეთის ბრალია, არც აღმოსავლეთის, არც ხელისუფლების და არავისი ჩვენს გარდა? ასეთი მევახშეები ხალხის დასანახად, ეკლესიაში ლოცულობენ და მერე წვრილშვილიან ოჯახებს ქუჩაში მიერეკებიან. მაინტერესებს, სანთლით ხელში რომ დგანან, რას ფიქრობენ და რას ინანიებენ? იმდენ და ისეთ საშინელებას ვხედავ, რომ შეიძლება თავი ვეღარ შევიკავო და აღდგომა დღეს სვეტიცხოველში მეგაფონით ვიყვირო, ფარისევლებო გაეთრიეთ გარეთ თქო.

ათწლეულებია გრძელდება და უკვე შევეგუეთ, რომ დედები, ცოლები და დები უცხოეთში მოახლეებად გავუშვით, რომ ქმრებმა ახალი აიფონები დიჭირონ, ახალ მანქანებში ჩასხდნენ, ახალი საყვარლები გაიჩინონ და სუფრასთან საქართველოზე და ქართველობაზე რიხიანად ილაპარაკონ. ამიტომ მარტო გარე მტერს ნუ ვეძებთ, ცოტა საკუთარ თავსაც მოვკითხოთ რა არის ჩვენთვის ქართველობა, ჩვენი გენეტიკური კოდი და ჩვენი მორალი?

— თუ საქართველოში მევახშეობა ყვავის და ამ საქმეში სამთავრობო თუ არსამთავრობო სტრუქტურები ერთმანეთს ეჯიბრებიან, ვიღაცისთვის მასიური უმუშევრობა და გაღატაკებული ოჯახები მომგებიანიც კია, რადგან ეკონომიურად წელგამართულ ადამიანს არც ბანკის და არც მევახშეების ფული არ ჭირდება..

– დიახ, ასეა. ამიტომ ვარ დარწმუნებული, რომ ყველანაირი ღორის და ქათმის გრიპი ხელოვნური იყო და ვიღაცის ინტერესებში შედიოდა. გლეხს ქათმები და ღორები გაუწყვიტეს, რომ ბრაზილიიდან შემოტანილი ბარკლები ძვირად გაეყიდათ. მეტსაც გეტყვით, დარწმუნებული ვარ, ფაროსანაც რომელიღაც ბოროტი ძალის მიერ არის შემოყვანილი. ცხადია, დასავლეთ საქართველოს ძალიან გაუჭირდა, იმიტომ, რომ ბევრ რაიონში თხილი ერთადერთი შემოსავალი იყო. დღეს თხილზე დამოკიდებული ხალხი ფაქტობრივად, გაკოტრდა. მოგეხსენებათ, ფშავ-ხევსურეთი, მთა თუშეთი და საქართველოს უამრავი რეგიონი მოსხლეობისგან დაცლილია. ამ ფონზე, დასავლეთ საქართველოში ნებისმიერ სხვა რაიონზე მეტად არის შემორჩენილი მოსახლეობა. თუ ასე გაგრძელდა, ეს რეგიონიც დაიცლება მოსახლეობისგან.

— თბილისში გახშირებულ ხანძრები, ბაზრობების და სავაჭრო ცენტრების გადაწვაც ხელოვნურია?

– სამწუხაროდ, საქართველოში ბიზნესი წესების გარეშე ვითარდება. მახსოვს რამდენიმე თვის წინ ბოლოს დამწვარი ბაზრობა „თერგის“ ერთ-ერთმა მოვაჭრემ მითხრა, დირექტორს ბაზრობის გაყიდვა უნდა და თავიდან რომ მოგვიცილოს, ყოველ თვე გადასახადს გვიზრდისო. ბუნებრივია, არაფერს ვამტკიცებ, მაგრამ მგონია, რომ ეს ხანძრები ბაზრობების მესაკუთრეთა ხელშეწყობით მოხდა. ასეთ ვაიბიზნესმენებს მინდა ვუთხრა, რომ ბოროტებაზე აგებულ ბიზნესს დიდი დრო არ უწერია. 1988 წელს, ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროს, საქართველოში პირველი ლიცენზირებული აფთიაქი მე გავხსენი და ამ სფეროში მუშაობის 27 წლიანი გამოცდილება მაქვს, მაგრამ შინაგანმა მორალმა საშუალება არ მომცა, რომ წარმატებული ბიზნესი ადამიანების ძარცვის ხარჯზე მეკეთებინა. სამწუხაროდ, ჩვენს ბიზნესმენებს „სუფთა ბიზნესით“ და ხელისუფლებასთან გარიგების გარეშე ფული არც ერთ სფეროში არ უშოვიათ და ამას ნებისმიერ მათგანს დავუმტკიცებ. ქართველ ბიზნესმენებზე გულაცრუებული დღემდე, პროდუქტის შესაძენად დიდ მარკეტებში არ შევდივარ.

უცხოეთიდან შემოტანილ, ლამაზად შეფუთულ გენმოდიფიცირებულ შხამს მირჩევნია, ქართველი გლეხის წარმოებული, ნატურალური პროდუქცია ვიყიდო. ჩვენ მცირერიცხოვანი ერი ვართ, ამიტომ გეზი პროდუქციის რაოდენობაზე კი არა, ხარისხზე უნდა გავაკეთოთ. ქვეყანაში ყოველწლიურად, სულ უფრო ცოტა ქართველი რჩება, მილევადი ერების რიცხვში ვართ და იმის ნაცვლად, რომ ერთმანეთს დავეხმაროთ, საკუთარი სიხარბისა და გაუმაძღრობის გამო, მოწამლულ პროდუქტს ვაჭმევთ, სახლებიდან ვყრით და ქონებას ვუწვავთ ერთმანეთს. ამ დღეებში, ოფისში ერთი იპოთეკარი გვესტუმრა, რომელმაც მევალე გამოსახლებისთვის ვერ გაიმეტა და აღმასრულებელს თხოვა, ცოტა დროს კიდევ მივცემ, იქნებ ფული იშოვოსო. აღმასრულებელმა იცით რა უპასუხა? მარტო მე ათასობით გამოსახლება მაქვს ჩანიშნული და ახლა თუ არ გამოასახლე, არ ვიცი, მომდევნო პროცესი როდის ჩაინიშნებაო. ასეთ კატასტროფულ სიტუაციაში ვართ და პარლამენტი კიდევ აჭიანურებს ჩვენი ინიციატივით შემუშავებული კანონპროექტის განხილვას, სადაც ოჯახის ერთადერთი საცხოვრებელიდან გამოსახლების აკრძალვაზეა საუბარი.

– როგორც ვიცი, ხელისუფლებამ თქვენი ინიციატივა მოიწონა.

– ვერ ვიტყვი, რომ ხელისუფლებაში ამ კანონპროექტის მომხრეები არ არიან, მაგრამ მათ ის ხალხი უპირისპირდება, ვინც მევახშეობითაა დაკავებული. კანონპროექტის განხოლვა კი არა, რამდენიმე დღის წინ, პაპაშვილმა საპოლიციო გამოსახლების დაბრუნება მოითხოვა. ან საპოლიციო გამოსახლება დააბრუნეთ ან ჩვენ შევიმუშავებთ რაღაც ახალსო. საინტერესოა, ზონდერ-ჯგუფების შექმნას ხომ არ გეგმავენ?

საზოგადოებაში გაცხოველებული კამთი მიდის რუსეთია ჩვენი მეგობრი თუ დასავლეთი. მე კი ვიტყოდი, რომ პოლიტიკაში მეგობრები არ არიან და ყველა ქვეყანას თავისი სტრატეგიული ინტერესი ამოძრავებს. ამიტომ საკუთარი ქვეყნის მეგობრები და მხარდამჭერები თავად უნდა ვიყოთ და საკუთარ სიხარბეს და გაუმაძღრობას ქვეყანა არ გადავაყოლოთ...

ნელი თორდია

მეტის ნახვა
12-03-2018, 16:00


"საყდრისის კომიტეტი" ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტროს აუქციონის შეჩერებისკენ მოუწოდებს.„2018 წლის 6 მარტს ქონების მართვის ეროვნულმა სააგენტომ იჯარით გადასაცემად ელექტრონულ აუქციონზე წარადგინა 162868.00 კვ.მ. (16.2 ჰექტარი) მიწის ფართობი (საკადასტრო კოდი 82.12.45.415, დმანისის მუნიციპალიტეტი, სოფ. დიდი დმანისი). აღნიშნული ნაკვეთი მდებარეობს იმ ტერიტორიაზე, სადაც ოქროს მომპოვებელი კომპანია "არემჯი გოლდი" სამთო სამუშაოებს აწარმოებს, რაც ცხადყოფს რომ აუქციონს მხოლოდ ერთი მონაწილე ეყოლება. ჩვენს ეჭვს ისიც აძლიერებს, რომ კომპანია "არემჯი გოლდმა" ჯერ კიდევ 2017 წლის ბოლოს მიმართა ქონების მართვის ეროვნულ სააგენტოს და აღნიშნული ტერიტორიის იჯარით გადაცემა მოითხოვა, რასაც სასწრაფო წესით, 2018 წლის 26 იანვარს ქონების მართვის ეროვნული სააგენტოს მხრიდან ნაკვეთის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების სტატუსით დარეგისტრირება და აუქციონზე გამოტანა მოჰყვა. საყურადღებოა ასევე აუქციონზე გამოტანილი ნაკვეთის იჯარის დაბალი ღირებულება - მხოლოდ 15000 ლარი.

ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარეობს კიდევ ერთი, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 2 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი: 82.12.45.380), რომლის პრივატიზებას "არემჯი გოლდი" ასევე სთხოვდა ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, თუმცა იანვარში სოფელ დიდი დმანისის მოსახლეობამ უარი განაცხადა ნაკვეთის კომპანიისთვის გადაცემაზე იმ მიზეზით, რომ "სოფლის არსებობის ძირითადი საშუალება მიწათმოქმედება და მესაქონლეობაა. სოფელს ისედაც მცირე საძოვრები და ასევე მცირე ტყის მასივი აქვს, ამიტომ რაიმე მიწის ნაკვეთის პრივატიზაცია, სოფლის მოსახლეობის მძიმე საარსებო პირობებს კიდევ უფრო უფრო გააუარესებს.“ (სოფ. დიდი დმანისის საერთო კრების ოქმი, 11.01.2018 წ.).
16.2 ჰექტარი მიწის ფართობის აუქციონზე გატანას დმანისის მუნიციპალიტეტის მერია მხოლოდ იმის გამო დათანხმდა, რომ "ტერიტორიით ფაქტობრივად არ სარგებლობენ დმანისის მუნიციპალიტეტის მცხოვრებნი, რადგან აღნიშნული ნაკვეთის მიმდებარედ შპს „არემჯი გოლდი“ აწარმოებს სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვებით სამუშაოებს და ტერიტორიაზე უცხო პირების შესვლა ფაქტობრივად შეუძლებელია სპეციალური საშვის გარეშე.“ (დმანისის მერის, გიორგი ტატუნაშვილის წერილი 22.02.2018/N07-782).

აღსანიშნავია, რომ დმანისის მერის ეს წერილიც ფაქტობრივად ადასტურებს აუქციონში მხოლოდ ერთი მონაწილის - „არემჯი გოლდის“ არსებობას.
ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციით, აუქციონზე გატანილი მიწის ნაკვეთზე კომპანია ე.წ. ციანიდის მოედნების გაფართოებას გეგმავს, სადაც მანამდე კომპანიის მხრიდან უკანონო სამუშაოების არაერთი ფაქტი გამოვლინდა („არემჯი გოლდზე“ გაცემული გარემოზე ზემოქმედების N000056 ნებართვით გათვალისწინებული პირობებისა და გარემოს დაცვით სფეროში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი ნორმების შესრულების მდგომარეობის გეგმიერი შემოწმება-დასკვნა, გვ. 36. გარემოს დაცვის სამინიტრო 29.12.2015-15.03.2016წწ).

ასევე ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციით, "არემჯი გოლდი“ უახლოეს პერიოდში კვლავ აპირებს დამატებით, დაახლოებით 17 ჰექტარი მიწის ფართობის იჯარით აღებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნული ხორციელდება იმ ფონზე, როდესაც:

  • უახლოესი კვლევის თანახმად ("მწვანე პოლიტიკის საზოგადოებრივი პლატფორმა", 2017 წ.) "არემჯი გოლდის" მიერ საყდრისის საბადოზე საქმიანობის შედეგად ჰაერის, წყლის და ნიადაგის დაბინძურებამ საგანგაშო ნიშნულს გადააჭარბა (ტყვია, კადმიუიმი) და საეჭვოდ გახშირდა ონკოლოგიური და სხვა ტიპის დაავადებები ადგილობრივ მოსახლეობაში;
  • კომპანიას არ შეუსრულებია არცერთი ნაკისრი ვალდებულება და დღემდე არ ანაზღაურებს მისი საქმიანობის შედეგად გარემოზე მიყენებულ ზიანს (2013 წ. - 29 153 880 ლარი, 2014 წ. – 1 078 188 ლარი, 2016 წ. - გარემოზე მიყენებული ზიანი დაუზუსტებელი ინფორმაციით მილიარდ ლარს აჭარბებს, თუმცა გარემოს დაცვის სამინისტრო დათვლას დღემდე „ვერ ახერხებს“);
  • ე.წ. ციანიდის მოედნების გაფართოებისთვის გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დოკუმტი შენიშვნებით უკან დაუბრუნდა კომპანიას.
  • აქედან გამომდინარე, დაუშვებლად მიგვაჩნია „არემჯი გოლდზე“ დამატებითი ტერიტორიების იჯარით გადაცემა, რადგან კომპანიის საქმიანობის თუნდაც ერთი ჰექტრით გაფართოება ნიშნავს დაბინძურების ახალი წყაროს გაჩენას და კიდევ უფრო მეტ დაავადებულ ადამიანს.

მივმართავთ საქართველოს ეკონომიკის და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, აუქციონიდან მოხსნას ან უარეს შემთხვევაში შეაჩეროს 16.2 ჰექტარი მიწის ნაკვეთის იჯარით გადაცემა.

ამასთან, „საყდრისის კომიტეტი“ მოვუწოდებთ საზოგადოებას, პოლიტიკურ პარტიებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებს და მედიას, მეტი ყურადღება გამოიჩინონ აღნიშნული პრობლემების მიმართ და აქტიურად ჩაერთონ პროცესებში" - აღნიშნულია "საყდრისის კომიტეტის" მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
newposts.ge


მეტის ნახვა
12-03-2018, 13:30