2019 წლის შემოდგომაზე საქართველოს მთავრობა წარადგენს საკანონმდებლო პაკეტს, რომლის მიხედვითაც უზრუნველყოფილი იქნება ძალიან მნიშვნელოვანი ამოცანა – განათლება გახდება დომინანტი სექტორი საქართველოს ეკონომიკაში, – ამის შესახებ პრემიერ-მინისტრმა, მამუკა ბახტაძემ იყალთოს სამონასტრო კომპლექსში განაცხადა, სადაც განათლების რეფორმის ხედვას წარადგენს.

მისი თქმით, ეს უზრუნველყოფს, რომ საქართველოს მთლიან შიდა პროდუქტში განათლების სექტორს ჰქონდეს 10 ან 11-პროცენტიანი წილი.
„21-ე საუკუნეში ვერც ერთი სახელმწიფო და ვერც ერთი ეკონომიკა ვერ იქნება წარმატებული, თუ ის არ ეფუძნება ადამიანური კაპიტალის შექმნას. შესაბამისად, ჩვენი ამოცანაც სწორედ ისაა, რომ განათლების რეფორმამ უზრუნველყოს ისეთი ადამიანური კაპიტალის, ისეთი სისტემების შექმნა, რომელიც საქართველოს შეიყვანს განვითარებული ეკონომიკების მქონე ქვეყანათა რიგში“, – განაცხადა პრემიერმა.

როგორც მამუკა ბახტაძემ აღნიშნა, ამ პროექტის განსახორციელებლად იწყება რესურსების მობილიზაცია. რესურსების მოწოდებას მოახდენს, როგორც სამთავრობო, ასევე კერძო სექტორი, რომელიც პრემიერის თქმით, უკვე გამოხატავს მზაობას განათლების რეფორმის განხორციელებისთვის.
„უკვე გვაქვს საერთაშორისო ორგანიზაციების სრული მხარდაჭერა, ბევრი მათგანი ესწრება დღევანდელ შეხვედრას. მინდა, ვისარგებლო შემთხვევით და დიდი მადლობა გადავუხადო მათ ამ ძალიან მნიშვნელოვანი მხარდაჭერისთვის“, – აღნიშნა მან.

პრემიერ-მინისტრის განმარტებით, განათლების რეფორმა განხორციელდება ხუთი მიმართულებით: ადრეული და სკოლამდელი განათლება, ზოგადი განათლება, პროფესიული განათლება, უმაღლესი განათლება და მეცნიერება.

მისი თქმით, საქართველოს ახალგაზრდობა უნდა აღიჭურვოს ცოდნით, ფართო თვალსაწიერით და საზოგადოებრივი სიკეთეების შექმნის უნარებით.
„ჩვენი ერის მამები, გელათის და იყალთოს აკადემიის შემქმნელები, ასევე, ჩვენი დიდი განმანათლებლები, ვახტანგ მეექვსე და სულხან საბა ორბელიანი, მათი სახელოვანი მემკვიდრეები ილია ჭავჭავაძე და თერგდალეულები, პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებლები სწორედ განათლებაში ხედავდნენ ჩვენი ქვეყნის გადარჩენის, განვითარების და წინსვლის მამოძრავებელ ძალას“, – აღნიშნა მამუკა ბახტაძემ.

მისი თქმით, საქართველო ევროპული ცივილიზაციის ნაწილია და დღეს ქვეყანა ევროპულ ოჯახში დაბრუნებისკენ მიისწრაფის.

„ეს არ არის თვითმიზანი ან ვიღაცის დაკრულზე ცეკვა, ეს არის ჩვენი ცივილიზაციური არჩევანი, ჩვენი საზოგადოების შინაგანი გაძლიერების გზა, რომელიც საუკუნეების წინ ავირჩიეთ. მინდა ჩემი მიმართვა, დავასრულო ილია ჭავჭავაძის, საქართველოში ევროპული განათლებისა და საერთოდ, ევროპულობის დამკვიდრების დიდი ქომაგის სიტყვებით – სხვა ვერაფერი გაუსწორებს ომს ცოდნასა, თუ არ ისევ ცოდნა. სხვა ვერაფერი გვიხსნის სიღარიბისაგან, თუ არ ის ხერხი, ის უნარი, ის ძალ-ღონე, რომელსაც მარტო ცოდნა და სწავლა-განათლება იძლევა“ – აღნიშნა პრემიერ-მინისტრმა.

მეტის ნახვა
14-09-2018, 11:00


ფინანსთა სამინისტრო განაგრძობს ბიზნესის განვითარებისთვის მეგობრული საგადასახადო/საბაჟო პოლიტიკის განხორციელებას, რაც ეკონომიკურ რეფორმებთან ერთად, ითვალისწინებს კანონმდებლობის ჰარმონიზაციას ევროკავშირის სტანდარტებთან.

2019 წლიდან, საქართველოს საბაჟო სფეროში ევროპული კანონმდებლობა ექნება.

ფინანსთა სამინისტრომ მუშაობა დაასრულა საბაჟო კოდექსის პროექტზე, რომელიც სრულად პასუხობს ევროკავშირის სტანდარტებს, რაც მნიშვნელოვანი სტიმული გახდება ევროკავშირიდან ინვესტიციების მოსაზიდად და ხელს შეუწყობს ქართული ბიზნესის ინტეგრაციას ევროკავშირის ბაზარზე.
ამ წუთებში, ფოთის გაფორმების ეკონომიკურ ზონაში ფინანსთა მინისტრი ივანე მაჭავარიანი ახალი საბაჟო კოდექსის პროექტით გათვალისწინებულ სიახლეებს ბიზნესსექტორის წარმომადგენლებს აცნობს.

ევროკავშირის კანონმდებლობასთან დაახლოების შედეგად, გამარტივდება საქართველო-ევროკავშირს შორის საბაჟო პროცედურები, კერძო სექტორს შეუმცირდება საგარეო ვაჭრობასთან დაკავშირებული დანახარჯები, საქართველოსა და ევროკავშირის ბიზნესის წარმომადგენლებისთვის, შეიქმნება ერთნაირი საბაჟო რეგულირების გარემო, მარტივი და სამართლიანი წესები.

კანონპროექტი ითვალისწინებს მნიშვნელოვან სიახლეებს საბაჟო პროცედურების გამარტივების მიმართულებით:
• შემოდის მარტივი გაფორმების ახალი წესები და დეკლარირების ფორმები;
• იქმნება გადახდილი იმპორტის გადასახადის დაბრუნების შესაძლებლობა;
• საბაჟო გადაწყვეტილების მიღების დროს, მაქსიმალურად იქნება გათვალისწინებული მეწარმის ინტერესები;
• ბიზნესის გათვალისწინებით, შესაძლებელი იქნება გარანტიის ახალი სახის (თავდებობა) გამოყენება;
• იქმნება მნიშვნელოვანი წინაპირობა, ბიზნესმა გამარტივებული საბაჟო პროცედურებით ისარგებლოს ევროკავშირსა და სხვა ქვეყნებში;

ამასთან, საბაჟო კანონმდებლობაში შენარჩუნდება ყველა ის პოზიტიური ცვლილება, რაც რეფორმების შედეგად განხორციელდა საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებების ერთიანი/გამარტივებული ადმინისტრირების მიმართულებით, მათ შორისაა: გადასახადის გადამხდელის ერთიანი ბარათი (საგადასახადო და საბაჟო), „სივრცეში" და „საზღვარზე" არსებული ზედმეტობის ურთიერთჩათვლა, ერთიანის სახაზინო კოდი საგადასახადო/საბაჟო ვალდებულების შესასრულებლად, გასაჩივრებისა და საგადასახადო შეთანხმების ერთიანი სისტემა.

საბაჟო კოდექსის ამოქმედების შემდეგ, საქართველო იქნება პირველი ქვეყანა რეგიონში, რომელიც თანამედროვე საბაჟო ინფრასტრუქტურასთან ერთად, ახალი საბაჟო კანონმდებლობითაც სრულად უპასუხებს ევროსტანდარტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს და მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს საერთაშორისო ვაჭრობის განვითარებაში.

ფინანსთა სამინისტროს გაცხადებული პოლიტიკის ფარგლებში, დაიწყება საჯარო განხილვები ბიზნესსექტორის, ექსპერტების, ყველა დაინტერესებული და მიზნობრივი ჯგუფების მონაწილეობით.

მეტის ნახვა
10-09-2018, 11:30


გვესაუბრება ფინანსისტი, ბატონი ვასილ ჯიშკარიანი

– ბატონო ვასილ, რა იწვევს ლარის დევალვაციას, რომელიც მოსახლეობის ეკონომიკურ მდგომარეობაზე, თავისთავად ცხადია, უარყოფითად აისახება და მერე მრავალი მითქმა-მოთქმის საგანი ხდება?

– თავიდანვე გეტყვით, პრემიერ- მინისტრმა, ბატონმა მამუკა ბახტაძემ სამართლიანად აღნიშნა იმ პროფესიონალიზმის შესახებ, რომელიც ეროვნულმა ბანკმა გამოიჩინა. იმ სიტუაციაში, როცა თურქული ლირა და რუსული რუბლი გაუფასურდა და პროცესი ავტომატურად შეეხო ლარს.
მოგეხსენებათ, ჩვენი ყველაზე დიდი სავაჭრო პარტნიორები არიან თურქეთი და რუსეთი და იქ გაჩენილი ეკონომიკური პრობლემები, ბუნებრივი იყო, რომ ლარზეც აისახებოდა.

ეროვნულმა ბანკმა ნამდვილად დიდი პროფესიონალიზმი გამოიჩინა და ზუსტად თავის დროზე დაარეგულირა ლარის კურსი. არ შეიძლება იმის უარყოფაც, რომ ბანკები ასეთ ექსტრემალურ სიტუაციებს, ზოგ შემთხვევაში, თავიანთ სასარგებლოდ იყენებენ, მაგრამ, ამ შემთხვევაში, ბანკები ასე არ მოქცეულან.

– ამ შემთხვევაში, "გადავრჩით", მაგრამ, როგორც ბრძანეთ, ადრე ხდებოდა მსგავსი რამ. რა მექანიზმები არსებობს იმის საწინააღმდეგოდ, რომ ბანკებმა თავიანთ სასარგებლოდ არ გამოიყენონ მსგავსი სიტუაციები?

– ბანკები, რომლებსაც მსხვილი აქტივები აქვთ და შეუძლიათ ბაზარზე ვალუტის კურსის ცვლილების საქმეში გადამწყვეტი როლიც ითამაშონ, ზოგჯერ იყენებენ თავიანთ შესაძლებლობებს.
კომერციული ბანკები ცდილობენ, რაც შეიძლება მეტი მოგება მიიღონ. ამ შემთხვევაში, უნდა გამოჩნდეს ეროვნული ბანკის პოზიცია და კომერციულ ბანკებს არ მისცეს საშუალება, ზედმეტი შემოსავალი მიიღონ კრიზისული სიტუაციებიდან. თუმცა, კომერციულ ბანკებს არავინ უკრძალავს, მიიღონ მაქსიმალური მოგება კანონით დადგენილი საბანკო ოპერაციებიდან.

– ბატონო ვასილ, ხშირად ხდება ხოლმე, საღამოს ვალუტის სხვა კურსია ბაზარზე, გათენდება და სულ სხვა კურსს ვღებულობთ. რა ხდება ღამე?

– ფული არის საქონელი. ის იგივეა, როგორც, მაგალითად, ვაშლი, რომელიც, შესაძლოა, დღეს ღირდეს ძვირი, რადგან ბაზარში ცოტა ვაშლი შემოვიდა და ხვალ შეიძლება გაიაფდეს, თუკი იმ დღეს ბაზარში ბევრ ვაშლს შემოიტანენ. ასევეა ფულის შემთხვევაშიც. როცა ბაზარზე ბევრი ლარი გამოვა, ლარის კურსი ეცემა და ა. შ. კურსი დგინდება მიწოდება-მოთხოვნის საფუძველზე. იგივე ხდება დოლართან მიმართებაშიც.

– რატომ არის აუცილებელი ლარი იყოს "მიბმული" დოლარზე?

– თქვენ გეშლებათ – "მიბმული" არ არის. საქმე ისაა, რომ ჩვენ ვართ საბაზრო ეკონომიკის ქვეყანა, სადაც კურსები დგინდება ბაზრიდან გამომდინარე და თუ ჩვენ არ გვინდა ვიყოთ "მიბმული", მაშინ უნდა ვიყოთ ჩრდილოეთი კორეა, ან სსრკ, სადაც ვალუტის გაცვლით კურსი დგინდებოდა სახელმწიფოებს შორის მოლაპარაკების საფუძველზე.

– მოსახლეობას კანონით ეკრძალება სავაჭრო ოპერაციები დოლარში განახორციელოს, ბანკებს კი ამ კუთხით სრული თავისუფლება აქვთ. რატომ აქვთ პრივილეგია ბანკებს?

– არავითარი პრივილეგია. ნებისმიერ ადამიანს, თუ აქვს შესაბამისი ანალიტიკური ნიჭი და გონება, აქვს ინფორმაცია, იყიდის დოლარს და მეორე დღეს გაყიდის. მე მოვიპოვებ ინფორმაციას ინტერნეტით და ვაწარმოებ ვალუტის გაცვლის ოპერაციებს.

ამით იმის თქმა მინდა, რომ ინფორმაციაზე, ინტერნეტის წყალობით ყველას მიუწვდება ხელი, მაგრამ საჭიროა სწორი ანალიზი, რასაც ყველა ვერ ახერხებს. ამიტომ ვთქვი ზემოთ ნიჭი და გონიერება არის საჭირო-მეთქი.

– ბატონო ვასილ, როგორც ბანკის ყოფილმა თანამშრომელმა, აგვიხსენით, რა არის ბანკის უპირველესი ფუნქცია?


– ბანკი გახლავთ კომერციული სტრუქტურა, კომერციული წარმონაქმნი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მან უნდა მიიღოს მოგება და თავის აქციონერებს ფინანსური სარგებელი მოუტანოს.

– ყოველივე ეს ეროვნულმა ბანკმა რომ გააკეთოს?


– ეროვნული ბანკი სახელმწიფოსგან დამოუკიდებელი კომერციული ბანკების ზედამხედველი სტრუქტურაა. სახელმწიფომ, საერთოდ, არ შეიძლება ბიზნესი აწარმოოს. საბჭოთა კავშირი სწორედ ამან დაღუპა.

ძალიან კარგი, რომ ჩამოყალიბდა საპარტნიორო ფონდი, სადაც ძირითად დონორად გვევლინება ბატონი ბიძინა ივანიშვილი. ინვესტორი დებს ფულს საქართველოს ეკონომიკაში და როცა და  ინახავს, რომ მისი პარტნიორი არის სახელმწიფოს მიერ დაარსებული ორგანიზაცია - ამ შემთხვევაში, საპარტნიორო ფონდი, ინვესტორი უფრო მშვიდადაა, თამამად დებს ინვესტიციებს, რადგან მან იცის, რომ მისი პარტნიორია სოლიდური ფონდი, იწყებს წარმოებას, ასაქმებს ხალხს, იღებს შემოსავალს, ივსება ბიუჯეტი, იქმნება სახელმწიფოს კეთილდღეობა.

– რაც სახელმწიფოს და მოსახლეობას სიკეთეს არ აძლევს, ეს არის, მარტივად ვთქვათ, ცუდი. საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლის შემდეგ მოსახლეობამ ეკონომიკური სიკეთე და სარგებელი ვერ მიიღო, კომერციულმა ბანკებმა მიიღეს. სიღარიბის ინდექსი ქვეყანაში კვლავ მაღალია. კომერციული ბანკები კი მდიდრდებიან. რა არის ამის მიზეზი? თქვენ ამბობთ, რომ ბანკები არაფერ შუაშია. აბა, ვინ არის დამნაშავე?

– ბიზნესს ვინც იწყებს, ის თავის თავზე ფიქრობს. იგივეა ბანკები. ისინიც მოგებაზე ფიქრობენ. კი, გასაგებია, მოხდა ისე, რომ მოსახლეობა ჩავარდა ვალებში, მაგრამ არ უნდა დავაბრალოთ ყველაფერი ბანკებს.
კომერციულ ბანკებს ჰყავთ "ზედამხედველი" ეროვნული ბანკის სახით. მან არ უნდა მისცეს უფლება კომბანკებს, მაღალ პროცენტებში გასცენ სესხები. 70–80% სესხებს რომ გასცემენ, ეს, თავისთავად ცხადია, არასწორია და ასეთი მოქმედებები უნდა აკრძალოს ეროვნულმა ბანკმა. ეროვნულმა ბანკმა დაადგინა მაქსიმალური საპროცენტო განაკვეთი, მაგრამ ეს არ არის საკმარისი. ასევე უნდა დაადგინოს მაქსიმალური საკრედიტო მარჟა. ამ ეტაპზე ეს აუცილებლად უნდა გაკეთდეს.

– აქამდე სად იყო ეროვნული ბანკი?

– საბედნიეროდ, ახალი პრემიერ-მინისტრი თავიდანვე დაინტერესდა ამ საკითხებით და მადლობა მას, რადგან ხედავს, რომ ხალხი დაიჩაგრა. ონლაინკრედიტები სასტიკად აზარალებს მოსახლეობას. იმედია, ეროვნული ბანის მიერ ამჟამად მიღებული ზომები სიტუაციას დაარეგულირებს.
ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების მოთხოვნით შეიქმნა და საქართველოშიც, როგორც სხვა ცივილიზებულ ქვეყნებში, ფუნქციონირებს ორგანიზაცია, სახელად "კრედიტ-ინფო", სადაც გროვდება სხვადასხვა ინფორმაციები. მათ შორის, იმ პირების შესახებ ინფორმაციები, რომლებმაც კრედიტის გადახდის ვადას გადააცილეს ერთ თვეზე მეტი დროით. მოქალაქეები ე.წ. "შავ" სიაში შეჰყავთ და 7 წლის განამვლობაში ეზღუდებათ საკრედიტო რესურსებზე წვდომა. მისასალმებელია, რომ სახელმწიფოსგან წამოვიდა ინიციატივა, რომ სესხების გაცემა მოხდეს ფაქტობრივი მონაცემებით.

– ბანკს განუსაზღვრელი უფლებები აქვს?

– ბანკი ხელშეკრულებით დადეგნილი მოთხოვნების მიხედვით მოქმედებს, მაგრამ ბოლო ხანებში ახალი რეგულაციები დაწესდა. ამ რეგულაციამდე ბანკებს შეეძლოთ, როგორც მოესურვებოდათ, ისე განესაზღვრათ ჯარიმები.

გეთანხმებით, ჯარიმები ზოგჯერ არაადექვატური იყო და გონივრულ ზღვარს სცილდებოდა კიდეც.
ერთ-ერთ ბანკს ჰქონდა ასეთი ჯარიმა: მოქალაქეს გადასახდელი ჰქონდა საპროცენტო სარგებელი თვეში 60 ლარი, მსესხებელმა გადახდა დააგვიანა ერთი დღით, ბანკმა დაუმატა ჯარიმა 4 ლარი, მომდევნო დღეს კიდევ 4 ლარი, მესამე დღესაც ასე და თხუთმეტ დღეში გადასახდელი თანხა ორმაგდებოდა. ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყო კარგა ხანს. საბედნიეროდ, ამ კუთხით ცვლილებები შევიდა კანონმდებლობაში.

სამწუხაროდ, ეროვნული ბანკისგან დროზე არ მოხდა რეაგირება. ამ საქმეში მოიკოჭლა ირაკლი ქადაგიძემ.

– ამ "მოიკოჭლამ" ოჯახები გააღატაკა. უამრავი დანაშაულია ჩადენილი, ადამიანების ბედ-იღბლით დიდი თანხები იშოვეს ვიღაცებმა და ამაში დროულად არ ჩაერია სახელმწიფოც…


– გეთანხმებით, ჩვენ საბაზრო ეკონომიკის სახელს არ უნდა შევწიროთ ქვეყნის განვითარება და თუ ვინმე არის საბანკო სისტემაში დამნაშავე, უნდა დაისაჯოს!
მაგრამ, რაც მთავარია, დღეს, ჩვენი ეროვნული ვალუტა არის მყარი და ეკონომიკის განვითარება მიმდინარეობს სტაბილურად. რეგიონში ყველაზე მაღალი ტემპით. ყოველივე ეს კი მოხერხდა ჩვენი დასავლელი პარტნიორების მხარდაჭერითა და თანადგომით. ისინი გვასწავლიან, როგორ უნდა ავაშენოთ საბაზრო ეკონომიკა. ისინი რომ არა, ჩვენ ვიქნებოდით, როგორც ბანანის რესპუბლიკა.

– საბაზრო ეკონომიკაა ის, რომ მოქალაქეს სესხს 60%-ად აძლევენ?

– ამიტომ გავიმეორებ: დავაწესოთ მაქსიმალური საკრედიტო მარჟა, სანამ შეზღუდულია ქვეყანაში საკრედიტო რესურსები, აუცილებელია, ეროვნულმა ბანკმა საკრედიტო მარჟის მაქსიმალური პროცენტი დააფიქსიროს. როცა რესურსები საკმარისი იქნება, ბაზარი თავად დაარეგულირებს ამ საკითხს.

ახლა, სხვათა შორის, აქცია აქვს საქართველოს ბანკს – 4% იპოთეკური სესხი ევროში. ეს, საქართველოს სინამდვილეში, უპრეცედენტო შემთხვევაა. ასეთი დაბალი პროცენტი, რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, აშშ-ის ზოგიერთ კომერციულ ბანკშიც არ არის. ეს შედეგია ბანკის ფინანსურად გაძლიერების. პარტნიორები ენდობიან მას და როგორც სტაბილურ და საიმედო საფინანსო ინსტიტუტს, დაბალ პროცენტში აძლევენ საკრედიტო რესურსებს. თუ იქნება ქვეყანაში ისეთი ბანკები, როგორიცაა, მაგალითად, საქართველოს ბანკი, საკრედიტო განაკვეთი მაქსიმალურად შემცირდება და ხალხიც სარგებელს მიიღებს კომბანკების გაძლიერებისგან.

ასე რომ, თანდათან ჭკუას ვსწავლობთ, საბაზრო ეკონომიკას ვეჩვევით. სახელმწიფო ნელ-ნელა ფეხზე დგება. მე დამაიმედებელი პროგნოზები მაქვს და დარწმუნებული ვარ, საქართველო ახლო მომავალში ეკონომიკურად ძლიერი და წარმატებული ქვეყანა გახდება.

ირანდა კალანდაძე


მეტის ნახვა
31-08-2018, 23:00


"საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი” ერთადერთი კომპანიაა საქართველოში, რომელიც ფლობს ნახშირის მოპოვების ლიცენზიას და ახორციელებს ქვანახშირის მოპოვება – გამამდიდრებელ სამუშაოებს.

ჩვენი უმთავრესი ღირებულებაა მომავალზე ზრუნვასთან ერთად გავუფრთხილდეთ ქვეყნის წარსულს, კულტურული მემკვიდრეობის მხარდამჭერი პროგრამების სახით. ჩვენი თანამშრომლები კომპანიის უმთავრესი კაპიტალია. ადამიანი _ მისი ჯანმრთელობა და ჯანსაღი ცხოვრების წესი, ოჯახის სტაბილურობა, პროფესიული ზრდა, ეფექტიანობა და ქვეყნისათვის, კომპანიისადმი ერთგულება პრიორიტეტია, რაზეც ვაგებთ ჩვენი კომპანიის განვითარების სტრატეგიას", _ განაცხადა `საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის“ ხელმძღვანელმა დავით ბეჟუაშვილმა.

ეს განცხადება გამოწვლილვით რომ განვიხილოთ, დარწმუნდებით, რომ ყოველი სიტყვა ბლეფია, ტყუილი და აი, ეს ტყუილები ღირს მილიონები, ხოლო კაპიკები ქართველი მეშახტის სიცოცხლე, რომელიც ლუკმა-პურისთვის კილომეტრების სიღრმეში შრომობს და ვიღაცისთვის იქიდან, როგორც ხშირად უწოდებენ, ქვანხშირი ამოაქვს.

ორი კვირის წინ, ტყიბულში, მინდელის სახელობის შახტში მომხდარ ტრაგიკულ შემთხვევას 4 მეშახტის სიცოცხლე ემსხვერპლა.
ბოლო ხანებში ორ ათეულზე მეტი მეშახტეა გარდაცვლილი ქვანახშირის მოპოვებისას.
"საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის" განცხადებით, ბოლოდროინდელი ტრაგიკული შემთხვევა ოპტიმალური საინჟინრო გადაწყვეტის არარსებობამ გამოიწვია.

იხოცება ხალხი, ხოლო გარდაცვალების მიზეზები ისევ მიცვალებულს ბრალდება _ მან ვერ დაიცვა უსაფრთხოების ზომებიო. გარდაცვალების ფაქტებზე გამოძიება მხოლოდ და მხოლოდ ამ დასკვნით მთავრდება და კიდევ მიცვალებულის ოჯახისთვის უმნიშვნელო კომპენსაციით.
კომპანია დავით ბეჟუაშვილის ხელში 2007 წელს გადავიდა. მაშინ ის ჯერ კიდევ "ნაცმოძრაობის" წევრი იყო.
ბეჟუაშვილი ქართული პოლიტიკისა და ბიზნესელიტის ერთ-ერთი ყველაზე ბნელი წარმომადგენელია, რომელიც იშვიათად ჩნდება პრესის ფურცლებზე და ერიდება ტელეეკრანებზე გამოჩენას.

მას ფესვები მხოლოდ საქართველოში კი არა, რუსეთსა და უკრაინაშიც აქვს გადგმული. ბეჟუაშვილისთვის უცხო არც ორმაგი თამაშია, მას ურთიერთობის დალაგება ყველა პოლიტიკურ ძალასთან შეუძლია. იგი თავის დროზე შევარდნაძის „მოქკავშირის“ წევრი ყოფილა. 1999 წელს, პარლამენტში, სწორედ ამ პარტიის სიით შესულა, მერე გუნდრუკს „ნაციონალურ მოძრაობას“ უკმევდა, დღეს კი, თურმე, „ოცნების“ მზეს იფიცებს, თუმცა, ამბობენ, რომ ისევ პირწავარდნილი „მიშისტია“ და არამცთუ სააკაშვილის დავალებებს ასრულებს, მის პოლიტიკურ გუნდსაც აფინანსებს, უკრაინაშიც დადის და ფარულად საქართველოს მესამე პრეზიდენტსაც ხვდება. სხვათა შორის, არსებობს დაუდასტურებელი ინფორმაცია, რომ იმ დროს, როცა სააკაშვილი ოდესის გუბერნატორი იყო, დავით ბეჟუაშვილი, რომლის პოლიტიკური „კლიჩკაც“ „გაზავიკი“ ყოფილა, ოდესის პორტის ყიდვას მიშას დახმარებით აპირებდა თურმე…

ნაციონალების მმართველობის დროს დავით ბეჟუაშვილის პერსონა ე.წ. შავ საქმეებში ხშირად ფიგურირებდა, კერძოდ, უკანონო ქმედებებსა და ქონების წართმევაში მას ბრალს არაერთი ბიზნესმენი სდებდა.

მაგალითად, „საქცემენტი“, რომლის დიდი ნაწილი დავით ბეჟუაშვილმა დავით მხეიძეს „დააწერა“, ასევე „ავტოგაზი“, რომლის ერთ-ერთი აქციონერიც, კალანდაძე, იგივე "რიჟა" 2007 წელს უკანონოდ დააკავეს, მოგვიანებით კი საეჭვო ვითარებაში გარდაიცვალა და როგორც ამ საქმეში გათვითცნობიერებული ადამიანები მეუბნებიან, სწორედ ბიზნესის გადანაწილების საკითხს შეეწირა.

დავით ბეჟუაშვილს ქონების მითვისება-წართმევაში სხვაც ბევრი ედავება, რომლებიც ბეჟუაშვილის მიერ მიტაცებული საკუთრების დაბრუნებას და სამართლიანობის აღდგენას 2012 წლის შემდეგ უშედეგოდ ელიან.

ამასობაში დავით ბეჟუაშვილმა ზურგი აქცია „ნაცმოძრაობას“ და როგორც ამბობენ, მფარველების მონახვა „ოცნებაშიც“ მოახერხა. 
ქართული ქვანახშირი მართლაც ოქროს საბადო იყო მადააღძრული "ნაცმოძრაობის" ლიდერებისთვის და ამის ხელიდან გაშვებას, როგორც ჩანს, დღემდე არ აპირებენ. სააკაშვილი აკონტროლებს "საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის" ფინანსებს უკრაინელების ხელითო, ამბობენ ასევე საქმეში ჩახედული პირები.
არაერთხელ ითქვა, რომ კეზერაშვილთან ერთად ძმები დავით და გელა ბეჟუაშვილები `ნაცმოძრაობის~ დამფინანსებლები იყვნენ და ფარულად დღემდე მათ მთავარ ფინანსურ წყაროდ რჩებიან.

რამდენიმე წლის წინ იმაზეც საუბრობდნენ, რომ საქართველოდან თურქეთში ელექტროენერგიის ტრანზიტს სწორედ ბეჟუაშვილის კუთვნილი კომპანია ახორციელებდა.

2014 წლის 3 ნოემბრიდან სს „ელექტროენერგეტიკული სისტემის კომერციულმა ოპერატორმა“ ელექტროენერგიის საბითუმო ვაჭრობაში მონაწილედ „საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია“ იმპორტიორად დაარეგისტრირა.
იმავე წელს ,,საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ მიერ გამოცხადებულ აუქციონზე გამარჯვებულად,, საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია“ - ,, საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის“ შვილობილი კომპანია გამოცხადდა.
აქედან გამომდინარე, მაგალითად, 300 მეგავატი სიმძლავრის ელექტროენერგიის გატარების საფასურად, კომპანიას 1 ცენტიც რომ დარჩეს, 1 წლის განმავლობაში, ეს, დაახლოებით, 25 000 000 აშშ დოლარი გამოდის. 

რაც შეეხება თვით ,,საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის“ ხელმძღვანელის დავით ბეჟუაშვილის ქონებას, არაოფიციალური მონაცემებით, ბეჟუაშვილის ქონების საერთო ღირებულება 1 მილიარდ დოლარს აღწევს.

როგორც ზემოთაც მოგახსნენეთ, დავით ბეჟუაშვილის აღზევება ჯერ კიდევ შევარდნაძის პერიოდიდან, კერძოდ, 1998 წლიდან დაიწყო, როცა ძალიან იაფად და იოლად დაეუფლა სახელმწიფო კომპანია „საქტრანსგაზმრეწვის“ რამდენიმე ასეულ მილიონ დოლარად შეფასებულ ქონებას. მათ შორის, გაზის გამანაწილებელ ქსელსა და მილსადენს, რომლითაც რუსეთიდან ბუნებრივი აირის ტრანსპორტირება საქართველოსა და სომხეთში ხორციელდებოდა. თუმცა, "საქტრანსგაზმრეწვი" ბეჟუაშვილმა ხელში მიხეილ სააკაშვილის მფარველობის შედეგად ჩაიგდო. მაშინ სააკაშვილი ფრაქცია,, მოქალაქეთა კავშირის“ თავმჯდომარე იყო.

დღემდე ბეჟუაშვილის სახელთან ასოცირდება ჰოლდინგი,, საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი“, რომელიც ათამდე თბო და ჰიდროელექტროსადგურს, ასევე, „საქნახშირს“, "ქუთაისის ავტომექანიკურ ქარხანას“, ,,ქართული ლუდის კომპანიას“ და უძრავი ქონების კომპანია,, ტიფლის სითის“ აერთიანებს. ბეჟუაშვილი სერიოზულ წილს ფლობს საქართველოს ცემენტის, კირის, ღორღის, მშენებლობის, უძრავი ქონების, ტურიზმისა და ალკოჰოლური სასმელების ბიზნესებში. ამასთან მის სახელთანაა დაკავშირებული კომპანია „გლობალტრანსი“, რომელმაც ბოლო წლებში ასეულობით მილიონი ლარის ოდენობის სახელმწიფო ტენდერი მოიგო.

ახლა კვლავ მივუბრუნდეთ წერილის დასაწყისში მოცემულ "საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის" განცხადებას, სადაც აღნიშნულია, რომ, თურმე, ბოლოდროინდელი ტრაგიკული შემთხვევა ოპტიმალური საინჟინრო გადაწყვეტის არარსებობამ გამოიწვია.

ამხელა ქონების პატრონ ბეჟუაშვილს აუღელვებლად რომ სძინავს მილიონიან აპარტამენტებში, იმას რატომ არ ფიქრობს, რომ ერთხელ მაინც შეამოწმებინოს ვინმეს სწორი სანჟინრო გადაწყვეტით შენდება თუ არა შახტები, რომ იქ გაჭირვებულების სისხლი და ხორცი არ დაინთხეს და ქვანახშირით გამურული აკანკალებული ხელით მუშამ ცივი მჭადი სასიკვდილო შახტში ჩასვლამდე უკანასკენლად არ ჭამოს.

ახლა იმ ვითომდა პოპულისტურ გამონათქვამს, რომ არ გამოვეკიდო, ქართველებს ოკუპირებულ საზღვრებზე ხოცავენ, საზღვარგარეთ კლავენ, ციხეებში რამდენი დაიხოცა, კიბო საქართველოში ყველაზე მეტად გავრცელებული დაავადებაა, ქართველები ემოციური ხალხი ვართ და ნერვიულობისგან უამრავი ჩვენი თანამემამულე კვდება, რა გინდა ბეჟუაშვილო, ქართველების ამოწყვეტაში წვლილი შენც გინდა შეიტანო? ასე თითო-ოროლობით გინდა შახტის ჯურღმულებიდან სისხლიან გვამებთან ერთად საკუთარი კეთილდღეობა ამოიტანო?

საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი გამოთქვამს მზადყოფნას, უკანასკნელი 12 წლის განმავლობაში გაწეული მნიშვნელოვანი დანახარჯების მიუხედავად კომპანია “საქნახშირი” უსასყიდლოდ გადასცეს სახელმწიფოს. _ ნათქვამია "საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის" ბოლოდროინდელ განცხადებაში.
როგორც ჩანს, მადლობა ღმერთს და ვიღაცას, იქ, "ზემოთ", გულში ან თვალში მოხვდა, ვითომ ყოფილი, სინამდვილეში ახლაც გულით ნაციონალი ბეჟუაშვილების თვითნებობა, რასაც ადამიანების სიცოცხლე ეწირება. იკადრა ბეჟუაშვილმა და კომპანიის დათმობა გადაწყვიტა, მაგრამ ეს როდის, როცა ურემი უკვე კარგა ხნის გადაბრუნებულია?

ახლა ბეჟუაშვილი აპირებს, რომ სახელწმიფოს აჰკიდოს თავისი წილი პასუხისმგებლობა და მართლმსაჯულებას ხელიდან, როგორც ადრე, ახლაც დაუსხლტეს?

არადა, ბატონი დავითი, თურმე დღემდე უკრაინელი ინვესტორების ზურგს ეფარება და თუ საჭირო გახდა, ჯოხის გადატეხვას მათზეც მოინდომებს.
რას ვიზამთ? ესაა კარგი მაგალითი, ფულმა და ძალაუფლებამ როგორ დააბრმავა ადამიანი ისე, რომ სხვისი სიცოცხლე ჩალის ფასადაც აღარ უღირს.
სამაგიეროდ, ჩვენთვისაა ძვირფასი მეშახტეების სიცოცხლე.

ამიტომ, დღევანდელმა ხელისუფლებამ `ნაცმოძრაობის~ ნარჩენებს, ხალხის ძარცვით მუცლებზე ქონებმოდებულ ბობოლებს დანაშაული არ უნდა შეარჩინოს და თავი უნდა უკრას "ვირის აბანოში".

ირანდა კალანდაძე

მეტის ნახვა
7-08-2018, 16:45


2012 წლის 4 აპრილს ათენში საბერძნეთის პარლამენტის წინ თავი მოიკლა სამოცდაჩვიდმეტი წლის პენსიონერმა დიმიტრის კრისტულასმა. ის ვეღარ ყიდულობდა მისთვის საჭირო წამლებს მას შემდეგ რაც საბერძნეთის მთავრობამ შეამცირა მისი პენსია. სანამ თითს გამოკრავდა ჩახმახს მან თქვა "მე არ ვიკლავ თავს, ისინი მკლავენ".

ასეთი ისტორია ბევრია (სამწუხაროდ საქართველოც არ უჩივის ანალოგიური შემთხვევების სიმცირეს) მკაცრი ეკონომიკა რომელიც გამოწერილი იყო როგორც წამალი კრიზისისგან განსაკურნებლად ამ კრიზისზე ბევრად უარესი აღმოჩნდა. მისი შედეგები რომ ფასდებოდეს ისე როგორც ფასდება ნებისმიერი წამლის კლინიკური ცდის შედეგები ეთიკის კომიტეტი გააჩერებდა, შეწყვეტდა ამ პოლიტიკას. მაგრამ ხელმძღვანელებმა არ იციან თუ რა გავლენას ახდენს ადამიანებზე მათი პოლიტიკა. მკაცრი ეკონომიკის პოლიტიკა არ ფუნქციონირებს იმიტომ რომ ის არაა ლოგიკური, ისაა ეკონომიკური იდეოლოგია, ამბობს დევიდ სტაკლერი ევროპაში საშუალოდ ჯანმრთელობაზე იხარჯებოდა საერთო სახელმწიფო ხარჯების ცამეტი პროცენტი. 2008 წლიდან ოცამდე ქვეყანამ შეამცირა ხარჯები ამ სფეროში რათა დაეკმაყოფილებინა საერთაშორისო მონეტარული ფონდის "FMI", ევროკომისიის და ევროპული ცენტრალური ბანკის მოთხოვნები და მათ მიერ ნაქადაგევი მკაცრი ეკონომიის გეგმები. ეს არ ყოფილა ხუმრობა. მას შემდეგ რაც საბერძნეთის მთავრობამ ჯანმრთელობის ბიუჯეტი შეამცირა 40 პროცენტით, თვითმკვლელობათა დონე, რომელიც ტრადიციულად ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი იყო ევროპაში, გაორმაგდა. უმუშევრობამ ევროპაში 2012 წელს მიაღწია 10,5%-ს, პორტუგალიაში, საბერძნეთში და ესპანეთში 25%-ს ორი ახალგაზრდიდან ერთი უმუშევარი იყო. 

შედეგი:
ევროპაში ათწლეულების მანძილზე თვითმკვლელთა რაოდენობა მცირდებოდა, ეხლა კი, პირიქით, იზრდება. სტაკლერს მოყავს მრავალი მაგალითი რათა ხაზი გაუსვას სოციალური დაცვის, განსაკუთრებით შვედეთის მაგალითის ღირსებებს. 1990-იან წლებში კრიზისული პერიოდის გავლისას მთავრობამ გადაწყვიტა ინვესტირება სამუშო ადგილების შექმნის პროგრამებში. შედეგი: უმუშევრობის მუდამ მზარდი დონის მიუხედავად თვითმკვლელობათა რაოდენობამ იკლო.

სტაკლერის აზრით, მოქალაქეთა ჯანმრთელობაში ინვესტირებულ ერთ დოლარს სამი დოლარი მოაქვს ეკონომიკისთვის. აი, როგორ აფასებს აღნიშნულ სიტუაციას კიდევ ერთ ჭკვიანი ევროპელი, ცნობილი ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსი და მწერალი ქალბატონი კლოდ ალმოსი. 2014 წელს ფრანგულმა გამომცემლობამ გამოსცა მისი წიგნი "ნუთუ ასე ცხოვრობენ ადამიანები?" რეზიუმე – დღეს ვეღარავინ გაურბის ეკონომიკურ კრიზისს და ისიც აღარაფერს ერიდება. სამუშაოს დაკარგვა, სამუშაოს დაკარგვის შიში, მოხმარების შესაძლებლობათა შაგრენის ტყავივით შემცირების დანახვა, სხვათა უბედურებების მოწმედ ყოფნა და გეშინოდეს რომ გაუბედურდები თვითონ. დღევანდელ ადამიანს ემართება ის რაც უბრალო სტრესზე უფრო მძიმეა. ეს დარტყმები ხვდება ჩვენს არსს და არა მარტო ჩვენს ქონებას. ეკონომიკური კრიზისი კი აჩენს გულების დამღრღნელ და გამხეთქ ფსიქოლოგიურ კრიზისს რომელიც ტანჯავს ადამიანთა სხეულს და თავს. არა და ამ კრიზისზე არ ლაპარაკობს არავინ. არ ლაპარაკობენ არც პოლიტიკოსები, არც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები და არც ფსიქოლოგ-ფსიქიატრ-ფსიქოთერაპევტები. ეს სიჩუმე კი ცუდ დღეში აგდებს ადამიანებს. მათ უჩნდებათ სირცხვილის გრძნობა რომელიც სრულებით უადგილოა. უთხრა ადამიანს რომ ავადმყოფია მსოფლიო და არა ის, რომ მას უჭირს ცხოვრება იმიტომ რომ ცხოვრებაა აუტანელი და არა იმიტომ რომ ის სუსტია ნიშნავს იმის თქმას რომ ადამიანმა უნდა იბრძოლოს და არ მოიკლას თავი. 

როდესაც საზოგადოება ხუთი ბავშვიდან ერთს აცხოვრებს სიღარიბის ზღურბლზე დაბლა ის აუბედურებს მილიონობით ადამიანს. და კრიზისი ამავე დროს ცუდ დღეში აგდებს საშუალო კლასის წევრებსაც, მეტიც, შეძლებულებსაც. საშუალო კლასის წევრებს, შეძლებულებსაც კი ეშინიათ რომ კრიზისმა მათ შეიძლება დააკარგვინოს მათი სოციალური სტატუსი, მდგომარეობა და ეს მათ აგდებს დეპრესიაში. არადა ეს ხალხი უხილავია, არ ჩანს. მათ აქვთ ჭერი, საჭმელი, ისინი არიან "ბურჟუები" ან საშუალო კლასიდან გამოსულები და საზოგადოებას არ უნდა რამის გაგება მათი ტანჯვის შესახებ. როდესაც ცხოვრება ირევა ერთია შიში იმის გამო რომ ვერ გააგზავნი ბავშვებს დასასვენებლად და სხვაა შიში იმის გამო რომ ვეღარ შეძლებ ბავშვების კვებას და დაბინავებას, მაგრამ ყველა დარდობს და ღელავს. ჟურნალისტებსაც არ დაუსვიათ კითხვები კრიზისის ფსიქოლოგიურ შედეგებზე, იმაზე თუ რას ნიშნავს ბავშვისთვის ზრდა კრიზისის პერიოდში. არადა კრიზისის პერიოდში ცხოვრება საშინელია როგორც მშობლებისთვის ისე ბავშვებისთვის რომლებიც უნდა ჩამოყალიბდნენ არასტაბილურობის და გაჭირვების პერიოდში. ათიოდე წლის წინ მე ვმუშაობდი პარიზის ჩრდილოეთ გარეუბანში ბავშვებთან რომლებიც მარტო, საკუთარი თავის ანაბარა მიტოვებულები იყვნენ უკვე დილიდან. ისინი მარტო უნდა ამდგარიყვნენ. მათ მარტო, მშობლების თუ ახლობლების დახმარების გარეშე უნდა ჩაეცვათ. საუზმის დროს ისინი უნდა ყოფილიყვნენ მარტო. ისინი მარტო და სხვის თანხლების გარეშე უნდა წასულიყვნენ სკოლაში. რა აზრი უნდა მივცეთ ბავშვების ასეთ მარტოობას, ყველაფერ ამას მაშინ როდესაც ბებია-ბაბუები, მშობლები, ძმები საერთოდ არ დგებიან დილით იმიტომ რომ მათ არა აქვთ სამუშაო, იმიტომ რომ ისინი უმუშევრები არიან? ყველა ეს ადამიანი ცხოვრობს აზრით რომ ეს არ მოწესრიგდება, რომ ეს უსაშველო და უიმედოა და ისინი არ ცდებიან, მათთვის მომავლის იმედი ჩამქრალია… 

კრიზისი და ამის დამშვები საზოგადოება ცუდ დღეში აგდებს მშობლებსაც რომლებიც დამნაშავედ გრძნობენ თავს იმიტომ რომ არ შეუძლიათ თავისი შვილებისთვის ლამაზი რამის ჩუქება და ბავშვებს უჩენს მშობლებით უკმაყოფილების გრძნობას, აჩენს თაობათა კონფლიქტს. ბავშვისთვის მომავლის ცნება სულაც არაა აბსტრაქტული და შორეული. "როდესაც ვიქნები დიდი..., როდესაც ვიქნები ჩემს ირგვლივ მყოფი დიდების მსგავსი… ამას ამბობს ყველა ბავშვი. მოზარდი ბავშვისთვის მოდელია, მისაბაძი ნიმუშია უფროსი და ეს აჩენს კითხვას: "მეუბნებიან რომ სკოლაში კარგად უნდა ვისწავლო, მაგრამ ჩემი დედ-მამა განა ცუდი მოწაფეები იყვნენ?" ვიმედოვნებ რომ პოლიტიკოსები წაიკითხავენ ჩემს წიგნს და ნათქვამს და გაიგებენ რომ მათ არ ესმით ადამიანთა ტანჯვა. ტოტალური სიჩუმე და ტყუილი მხოლოდ აუარესებს ვითარებას… 

კლოდ ალმოსის წიგნს და რეკომენდაციებს სავარაუდოდ ეცნობიან ევროპელი პოლიტიკოსები, საინტერესოა ჩვენი ქვეყნის პოლიტიკოსებმა ქვეყნის საზიანო რეკომენდაციების უსიტყვოდ მიმღებ-შემსრულებლებმა იციან მაინც საით მიექანებიან ქვეყანასთან და ხალხთან ერთად?… კატასტროფაა ის რაც ახლა შეშლილ მსოფლიოში ხდება ნეოგლობალიზმი უფსკრულისკენ უბიძგებს კაცობრიობას. ყველამ იცის, ვინც მართავს ამ პროცესებს თუმცა მისი დამღუპველი ტენდენციის შეჩერება არავის ძალუძს ღმერთის გარდა…

ქეთევან ზარნაძე

მეტის ნახვა
6-08-2018, 22:58


შპს "აგრორემმანქანასერვისის" დირექტორის, სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ექსპერტ გივი ქურდიანის განცხადებით, ნაციონალების მმართველობის პერიოდში საგამოძიებო ორგანოები თითქოს დაინტერესდნენ აგრარულ სექტორში არსებული განუკითხაობით, მაგრამ გამოძიებას ფორმალური სახე ჰქონდა.

გივი ქურდიანი: 2005 წელს გამოგზავნეს პროკურატურის სპეციალური განყოფილებიდან ოთხკაციანი ჯგუფი სოფლის მეურნეობის სამინისტროში რევიზიის ჩასატარებლად, თუმცა ეს არ ყოფილა ძირეული შემოწმება, მხოლოდ იმას ირკვევდნენ, სხვადასხვა დროს რა თანხები ჩაირიცხა სამინისტროს ანგარიშზე და მერე როგორ განაწილდა. რა საქმეს მოახმარეს "მიმღებებმა" ეს ფული, ამას არ ამოწმებდნენ, ჩვენ მარტო სამინისტროგვეხებაო. ასე მოხდა იაპონურ გრანტებთანდა გენშერის "საჩუქართან" დაკავშირებითაც, შემოწმება ფაქტობრივად სამინისტროს "ცოდვების" დაფარვას ემსახურებოდა. ამ გამომძიებლების პროფესიონალიზმი კიდევ ცალკე თემაა. ისინი ჩემთანაც მოვიდნენ სამინისტროს თანამშრომლის თანხლებით, მაგრამ სამინისტროდან ერთი დოკუმენტიცკი არ ჰქონდათ, რომლის საფუძველზეც შემამოწმებდნენ. 600.000 ლარის ღირებულების, მათ შორის 80 კომბაინის მარაგ-ნაწილები იყო ჩემთან, რაც უნდა გამეყიდა. რვა ლოტად (რვა ყუთი) იყო ეს ნაწილები, მაგრამ მათი დასახელება და თითოეულის ფასი არ იყო არ მითითებული, მხოლოდ ერთიანი ფასი ეწერა. თავის დროზე ვუთხარი სამინისტროს წარმომადგენლებს, რომ ეს ყველაფერი უნდა გაშიფრულიყო, ხომ შემეძლო მომეტყუებინა, რაც მინდოდა ის ჩამეყარა ყუთებში. არავითარი რეაგირება, აზრიც არ ჰქონდა მათთან ლაპარაკს, ინგლისური მაგათ არ იციან და მუშაობა. ამის მერე მივმართე მომწოდებელ ფირმას "ტომენს", რომლის სერვის-აგენტიც ვიყავი და მათ გამომიგზავნეს ინვოისები, სადაც ყველაფერს დასახელება და ფასები ქონდა მინიჭებული. გავხსენი ყუთები, შევადგინე საბუთები და დავალაგე ნაწილები როგორც წესია, ვამატებდი ჩვენი მომსახურების თანხას მარაგ-ნაწილებს, ვყიდდი და ფულს სამინისტროს ვურიცხავდი.

ამ საქონლის დოკუმენტაცია სამინისტროს აუცილებლად უნდა ჰქონოდა, მაგრამ ეგენი არაფერს ინახავდნენ. პროკურატურის წარმომადგენლებს ხსენებული დოკუმენტაცია მოვთხოვე რომ შეგვედარებინა, თქვენ ხომ გაქვთო, მე ხომ შემიძლია რამე დაგიმალოთ, უსაბუთოდ როგორ მიდიხართ შესამოწმებლად-თქო. მოკლედ, არ ვაჩვენე ჩემი დოკუმენტაცია, რაც ძალიან ეწყინათ, როგორც მითხრეს, თურმე მემუქრებოდნენ. მერე საბაჟოდან ამოუღიათ ფაქტურები და იმაზე მუშაობდნენ. სამინისტროდან თანამშრომელი დამიკავშირდა, გამომძიებლები ძალიან გაბრაზებულები არიან და ყურადღება მიაქციე ამ საქმესო. სამინისტროში მისულს ერთ-ერთმა გამომძიებელმა მითხრა, პატიოსან კაცად რომ მოგაქვს თავი, ორი კვირა ვიმუშავეთ და ნახე რამდენი "კომპრომატი" ამოგიტივტივდაო, რამდენიმე ათას დოლარზე იყო საუბარი. მათ მომზადებულ მასალებს რომ გადავხედე, გამეცინა, ვუთხარი, რომ ამ ორი კვირის ნაშრომს 15 წუთში თვითონვე დახევდნენ, გაუკვირდათ.

2001 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით მიგზავნიდა იაპონია მარაგ-ნაწილებს, რომელთა ფასი იენებში იყო, რომელიც ჯერ დოლარში უნდა გადაგეყვანა და მერე ლარებში. ამ წლების განმავლობაში ვალუტების კურსი ხომ იცვლებოდა, ამათ ერთი კურსი, მაქსიმუმი ჰქონდათ აღებული, იმით ანგარიშობდნენ ყველა წელზე და ზუსტ ციფრს როგორ მიიღებდნენ. ამის თქმის შემდეგ გადაამოწმეს და მართალი ყოფილხარო. მერე ხელში ჩამივარდა მათ მიერ შედგენილი ოქმი და საბოლოოდ დავრწმუნდი, რომ ერთიკაცი არ დაუკითხავთ, მარტო ის ეწერათ რა თანხა ჩაირიცხა სამინისტროში და შემდგომ სად გადაირიცხა ფული. საქმის ცოდნა ერთია, მაგრამ გულიც უნდა შეგტკიოდესქვეყანაზე, შენი ინტერესები წინ არ უნდა დააყენო. როგორც გითხარით, ტექნიკის შესყიდვაზეთავიდან იაპონიაში ტარდებოდა ტენდერი. ბოლო ტენდერის დროს კირვალიძისმოადგილე სარჯველაძე, რომელიც მექანიზაციის სფეროს კურირებდა, სამუშაოდ რუსთავის აზოტის ქარხნაში გადავიდა. მინისტრის მეორე მოადგილემ, რომელიც პროფესიით ეკონომისტი, ძალზე წესიერი ადამიანი იყო, მაგრამ ტექნიკაში ვერ ერკვეოდა, მთხოვა იაპონიაში წავყოლოდი, არადა ტენდერამდესამი დღეღა იყო დარჩენილი. ვერც მე ვახერხებდი წასვლას, მაგრამ დავამშვიდე, რომ კავშირზე ყოფილიყო და აქედან მივცემდი რჩევას.

ტენდერზე რომ გამოვიდოდა ტექნიკა, მაშინვე არ დათანხმებულიყო შესყიდვაზე, ჩაეწერა მარკები და ფასები, ტელეფონით ეცნობებინა და რეალური ფასებს დავადგენდი. მართლაც ასე მოიქცა, პირველ ორ ტენდერზე ძალიან მაღალი ფასებით იყო გამოტანილი "ბელარუსის" ტრაქტორები, არ ვურჩიე შეძენა, მიუხედავად იმისა, რომ ტენდერში ის ფირმაც მონაწილეობდა, რომლის წარმომადგენელიც ჩემი კომპანია იყო საქართველოში. მომსახურეობის თანხას, 25.000 აშშ დოლარს ვკარგავდი, რომელსაც იაპონია მირიცხავდა, მაგრამ სანამ რეალური ფასი არ დაიდო, მანამდე არ ვაყიდინე, რომ სახელმწიფოს არ ეზარალა. ფასთა სხვაობით 18 ტრაქტორი დამატებით შევიძინეთ, რაც ფაქტობრივად ვაჩუქე სახელმწიფოს. აი, ეს არის პატიოსანი მუშაობა. ტექნიკას მოვლა-პატრონობა, შეკეთება ჭირდება, როგორ შეიძლება ტექნიკაზე, რომელშიც მილიონობითთანხაა გადახდილი არ იზრუნო. სამინისტროს მივწერე, სერვისცენტრები გაეხსნათ, რომ ტექნიკა არ განადგურებულიყო. დაინტერესდნენ, რას გვირჩევო, შევხვდი სარჯველაძეს, ის ახალციხელია, შემომთავაზა ახალციხეში გაგიხსნი ტექნოსერვისს, იქ ჩაიტანე შენი დანადგარები და იმუშავეო. რა მინდოდა ახალციხეში, როცა თბილისში შენობაც მაქვს და დანადგარებიც, ისედაც ერთი საწარმო რას ეყოფა, 7–8 ადგილზე მაინც უნდა იყოს სერვისცენტრი. ასეულობით კილომეტრს რომ გაატარებ შესაკეთებელ ტექნიკას, უარესად გაფუჭდება. გარდა ამისა ტრანსპორტირება ძვირი ჯდება, საწვავი და ტრანსპორტის მომსახურეობა ძვირია, ასე რომ, საბოლოო ჯამში ტექნიკის შეკეთება უზარმაზარითანხა დაჯდებოდა, ამიტომ უარი ვუთხარი სარჯველაძეს.

– როგორ გადაწყდა საბოლოოდ ეგ საკითხი?

– ტენდერის ჩატარება გადაწყვიტეს, ვითომ ამ გზით უნდა გამოევლინათ ის საწარმოები, რომლებიც ტექნიკას რემონტს ჩაუტარებდა. მართალია, სარჯველაძეს ვეჩხუბე, მაგრამ მერე მაინც ვუთხარი რა პირობები უნდა დაეკმაყოფილებინათ ტენდერში მონაწილეებს, მით უმეტეს გამარჯვებულებს. პირველი გამოცდილება და სტაჟია, რომელი წლიდან ფუნქციონირებს კონკრეტული საწარმო, მერე მოდის ტექნიკური შეიარაღება, ქონების საბაზრო ღირებულება, წესდება და დებულება, რა უნდა გააკეთოს ამ საწარმომ. გამოაცხადეს ტენდერი, იაპონური გრანტით შეძენილი ტექნიკა ხომ იყიდებოდა, გაყიდვიდანშესული ფული გამოყვეს საპარტნიორო ფონდიდან და გაანაწილეს, ტენდერში გამარჯვებული თითოეული კომპანია 150.000 ლარს მიიღებდა. ჩემთან მოვიდა სამინისტროს თანამშრომელი, ტენდერისთვის მასალები მზადდება, თითოეულ გამარჯვებულზე 150.000 ლარი იქნება გამოყოფილი, მიიღეთ მონაწილეობა, ოღონდ ამ თანხის 30% უნდა შემოიტანოო, "ატკატს" ითხოვდნენ. უარი ვუთხარი, ამხელა თანხა რომ შემოვიტანო, ანუ 45.000 ლარი, მერე როგორ დავფარო ეს დანაკლისი, ერთ თეთრს არ შემოვიტან-თქო. სამინისტროს წარმომადგენელმა სარჯველაძეს უთხრა, ქურდიანი უარს ამბობსო. მერე სხვებთან მოილაპარაკეს, საგარეჯოდან მონაწილეობა მიიღო ყოფილმა ქარხანამ, ვითომ იქ არის გახსნილი ცენტრი, არადა ცარიელი კედლებია, თავის დროზე მართლაც კარგი ქარხანა იყო, მაგრამ ყველაფერი გაყიდეს. დანარჩენები იყო გორში, სამტრედიაში, პანტიანში, კახეთის სხვა რაიონში და ა.შ.

ტენდერი ისე ჩაატარეს, რომ ჩვენ არავის არ დაგვიძახეს, ვისაც გამოცდილება და ბაზა გვქონდა. სატენდერო კომისიები მუშაობდნენ, უშიშროების სამსახურიდანაც იყო წარმომადგენელი ქალბატონი, სოფლტექნიკის ყოფილი მინისტრი დავით სარიშვილიც იყო კომისიის წევრი, დანარჩენი სულ თავიანთი ხალხი ყავდათ. ხუთიანსა და ოთხიანს იმის მიხედვით წერენ, ვის რა აქვს გაკეთებული. სარჯველაძეს კომისიის წევრებისთვის უთქვამს, გივი ქურდიანის კომპანია ამოაგდეთ კონკურსიდან, მას 150.000 ლარი არ ეყოფა, მერე ცალკე გამოვუყოფთგაცილებით მეტ თანხას, ამიტომ მინიმალურიქულები დაუწერეთო. უშიშროების თანამშრომელს გაკვირვებია, ორიანი როგორ დავუწერო ასეთ გამოცდილ კომპანიასო, მხოლოდ ამ ქალბატონმა და დავით სარიშვილმა დამიწერეს ხუთები. ამოაგდეს ჩვენი კომპანია ტენდერიდან, ერთი თვის მერეღა გავიგე ტენდერი რომ ჩატარდა. სარჯველაძესთან კი მქონდა მწვავე კამათი, მაგრამ რა აზრი ჰქონდა, ყველაფერი დამთავრებული იყო. ტენდერში "გამარჯვებულებიდან" ერთი პლეხანოველი ქურდი იყო, რომელსაც ბინის მეტი არაფერი ჰქონდა, ორი საგარეჯოელი ახალგაზრდა კაცი, ვითომდა ქარხნის "მფლობელები", მესამე "გამარჯვებული~ ხაშურიდან იყო. ამ ხაშურელთან დაკავშირებით დამირეკა მერე სატენდერო კომისიის ერთ-ერთმა წევრმა გივი აბალაკმა, რომელმაც სამინისტროს ხელმძღვანელობის კარნახით ორიანი დამიწერა, მიუხედავად იმისა, რომ კარგად მიცნობდა, იცოდა რაც შემეძლო, ჩემი ახლობელია, აუხსენი როგორ იმუშაოსო. ამას უსინდისოს გარდა ვინ იკადრებდა?!

იმ ტენდერს არავითარი შედეგი არ მოყოლია, ვერცერთმა `გამარჯვებულმა~ ვერ იმუშავა, რაც არც იყო გასაკვირი. ქუთაისში ქარხანას მილიონნახევარი ლარი გადაურიცხეს, ვითომ ხარკოვიდანშემოიტანეს აგრეგატებიდა მიკროტრაქტორებს აწყობდნენ, რამდენიმე ააწყვეს, აჩვენეს შევარდნაძეს, ეს იყო და ეს. მთლიანად ჩაკლეს მუშაობა, რემონტიც აღარსად ტარდებოდა. 2009 წელს ბრძანება გამოსცეს და მთლიანად ჩამომართვეს ის მარაგ-ნაწილები, რომლითაც რემონტს ვატარებდი. ჩემს მოვალეობაში კადრების მომზადებაცშედიოდა, რა ტექნიკაც შემოვიდოდა, ორი წლის განმავლობაში მომსახურეობას ვუწევდით, თუ ეს ტექნიკა გაფუჭდებოდა, ადგილზე ჩადიოდნენ ჩვენი წარმომადგენლები და არემონტებდნენ. თუ "მექანიზატორის" მიზეზით ფუჭდებოდა, მას უნდა გადაეხადა მარაგ-ნაწილის და შეკეთების თანხა, თუ ქარხნული წუნი იყო, აქტი დგებოდა, ფოტოებს გადავიღებდით და ქარხანა უფასოდ გვიგზავნიდა სათადარიგო ნაწილებს, არასდროს დაუგვიანებიათ. 20–25 ათას აშშ დოლარამდე გრანტსაც წინასწარ მაძლევდნენ, რომ სარემონტო სამუშაოები ჩაგვეტარებინა.

ხსენებული ბრძანება რომ მივიღე, ჩავაბარე ის მარაგ-ნაწილები, თურმე იმიტომ გაჰქონდათ, რომ "მექანიზატორის" ალექსეევკაში მდებარე ბაზაზე უნდა შეენახა თ. მოიყვანეს სრულიად უცოდინარი ხალხი, ჯართივით შეყარეს თვითმცლელ სატვირთო ავტომანქანაზე ყველაფერი, რაც კომბაინსა და ტრაქტორს ჭირდებოდა, არადა კარგი ნაწილები იყო. მცხეთიდან და გურჯაანიდანაც ასე წაუღიათ. გამიკვირდა, როგორ უნდა გაერჩიათ, მაგრამ ბაზაზეც ასე ჯართად დაუყრიათ, ფაქტობრივად სათადარიგო ნაწილების გარეშე დატოვეს ამდენი ტექნიკა. მერე ეს უამრავი ნაწილი ვიღაცებს ერთ ლარად მიყიდეს, მათ კი მაღაზია გახსნეს თბილისში და მამასისხლად ყიდდნენ ნაჩუქარ საქონელს. განვადებით რომ შეასყიდეს ხალხს ტექნიკა, ბევრმა მათგანმა ბოლომდე ვერ დაფარა თანხა, მერე მათაც ერთ ლარად შეასყიდა სახელმწიფომ ეს ტექნიკა, რაც თავისთავად ცუდი არ იყო, ხალხმა ისარგებლა. ჭკვიანმა ადამიანებმა იყიდეს ის კომბაინები და ტრაქტორები, მათ მუშაობაც იცოდნენ და ტექნიკის მოვლა-პატრონობაც, მაგრამ მარაგ-ნაწილები და რემონტია საჭირო ხომ. ამათ ეს ნაწილები გააჩუქეს და რემონტზეც ყველას უარი უთხრეს, კონკურენცია რომ არ გაეწიათ "მექანიზატორისთვის". ყველაფერი ხელში რომ ჩაიგდეს, "მექანიზატორმა" შეადგინა კალკულაცია (რა ჯდება ხვნა, კულტივაცია, თესვა და ა.შ.) და ყველა სამუშაოს ცეცხლის ფასი დაადეს. კალკულაციის მიხედვით და საერთოდაც მიწა 20–25 სანტიმეტრის სიღრმეზე უნდა მოიხნას, მაგრამ ტრაქტორისტებს დაბალ ხელფასს, ჰექტარზე შემოსული თანხის 5–8%-ს უხდიდნენ და ისინიც 15 სმ-ის სიღრმეზე ხნავდნენ, რომ საწვავი დაეზოგათ და იმ თანხით ესარგებლათ.

მიწის ხარისხი გაფუჭდა და ცხადია, კარგი მოსავალი ვერ მოვიდა. მექანიზატორს ერთი ჰექტრის მოხვნაში 5–8 ლარს რომ გადაუხდი, როცა მლესავი ერთი კვ.მეტრის გალესვაში ითხოვს ამდენ თანხას, ცხადია, რომ ის სამუშაოს ხარისხიანად არ შეასრულებს. მექანიზატორები არიან დაჩაგრულები, თორემ შპს "მექანიზატორის" ადმინისტრაცია ხელფასებითა და პრემიებით ხომ არის განებივრებული და საწვავსაც საკმაო რაოდენობით იღებს. "მექანიზატორი" ას ლარს რომ ითხოვს ერთი ჰექტარი მიწის მოხვნაში, კერძო პირები ამ ფართობს 60 ლარად ხნავდნენ, კონკურენტი რომ არ ყავდეთ, იმიტომ გააჩერეს კერძო ტრაქტორების რემონტი, დღესაც გაჩერებული ვართ, როგორც ამ ტექნიკის მეპატრონეები, ისე შემკეთებელი კომპანიები. "მექანიზატორი" თავის ტექნიკასაც არ უვლის, არ ხდება მისი აღდგენა-შეკეთება, აქედან გამომდინარე, ქვეყანაში არსებული ტექნოპარკია ფაქტობრივად გაჩერებული. 15 მილიონად შეფასებულ ტექნიკას სამ წელიწადში თავისი ღირებულების სულ 4% რომ აქვს შესრულება, ეს არის მუშაობა? ამ ციფრებს მე ხომ არ ვიგონებ, სახელმწიფოაუდიტის დასკვნაში წერია. "ბელარუსის" ქარხანა უნდა აშენებულიყო საქართველოში, სამინისტროს ლილოში უნდოდა აშენება. ბელორუსიიდან დელეგაცია იყო ჩამოსული, ათვალიერებდნენ ადგილებს, ჩემთანაც მოვიდნენ, ზემოდან ჰქონდა მითითება, რომ აქაც მოეყვანათ. კი მოიყვანეს, მაგრამ ერთი წუთი არ გააჩერეს ის ხალხი, ლილოში წაიყვანეს, აქ ჯობიაო, არადა იქ ტრიალი მინდორის მეტი არაფერია.

ირაკლი დვალი (მექანიზაციის ექსპერტი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი): როცა საკმაოდ დროის განმავლობაში ასეთი მიზერული შესრულება გაქვს, ბუნებრივადჩნდება ეჭვი, რომ ან დამალულია შემოსავალი, ანდა ვერ მუშაობს ტექნიკა, არ არის მორგებული ჩვენს პირობებს. ისე შემოიყვანეს ეს ტექნიკა, რომ არ გაითვალისწინეს იმუშავებდა თუ არა ჩვენთან. ბრინჯის ამღები კომბაინები (10 ერთეული) ჩვენი პირობებისთვის გამოუყენებელია, ამას გარდა არც კარტოფილის ამღებმა იმუშავა, რადგან ის მსუბუქი ნიადაგებისთვის არის გათვალისწინებული, ჩვენთან კი მძიმე ნიადაგებია. როცა ახალი ტექნიკა შემოგყავს, თავიდან 2–3 ცალი უნდა შეიძინო, გამოსცადო თუ იმუშავებს ჩვენს პირობებში, თუ გაამართლა, მერე უნდა შემოიყვანომასობრივად. ეს რომ გააკეთო, საქმე უნდა იცოდე, როცა არ იცი, სახელმწიფოს აზარალებ. სახელმწიფომ ასეულობით მილიონი ლარის ტექნიკა აჩუქა "მექანიზატორს", რომელიც მომსახურეობაში იმხელა ფულს ახდევინებს მოსახლეობას რომ ტყავს აძრობს, მაგრამ მაინც ზარალშია, ეს როგორ ავხსნათ? საბიუჯეტო დაფინანსება ყოველწლიურად იზრდება, დახნულ-დათესილი ფართობები კი კლებულობს, 2008 წელს 75.200.000 ლარი იყო სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიუჯეტი, ომიანობის წელს 329.000 ჰა მიწა დამუშავდა, 2012 წლიდან კლება იწყება და 220.000 ჰა-ზე ჩამოვიდა. 2012 წელს ბიუჯეტი 228 მილიონამდე იყო გაზრდილი, მერე სულ იმატებდა, 2017 წელს 313 მილიონი იყო, 2012 წლიდან 2017 წლის ჩათვლით, სამინისტროს ერთი მილიარდ 128 მილიონი ლარი აქვს მიღებული, მაგრამ მნიშვნელოვნად არის შემცირებული დამუშავებული ფართობები. იმდენი მაინც არ უნდა დამუშავებულიყო, რა რაოდენობაც 2008 წელს იყო? უკან მიდის მებოსტნეობა, კარტოფილის, ლობიოს წარმოება, ნიორიც კი ჩინეთიდან შემოაქვთ ამ უზარმაზარი დაფინანსების პირობებში.

გივი ქურდიანი:
გარდა ამისა, გაზრდილია საქონლის დაცემა, ბოლო სამ წელიწადში 200 000 მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი დაეცა, ღორის შემთხვევაშიც იგივე ხდება. მეფრინველეობის ფაბრიკები თუ მუშაობენ, მაგრამ ეს მათი მეპატრონეების დამსახურებაა, რადგან მთავრობა ამ დარგს საერთოდ არ აქცევს ყურადღებას. პირუტყვის დაცემა იმიტომაც ხდება, რომ ვეტექიმები არ ყავთ, რაიონს, სადაც 40–60 სოფელია, სულ ორი ვეტექიმი ყავს, როგორ გაწვდება ეს ხალხი ამდენ სოფელს? სამაგიეროდსამინისტროს აპარატში ყავთ 37 ვეტექიმი. აღარც მექანიზატორებსა და მელიორატორებს ამზადებენ, არც ვეტექიმებსა და ზოოტექნიკოსებს. ძველი სპეციალისტები არიან დარჩენილი, რომლებიც ისევ ძველი მეთოდებით და მედიკამენტებით მკურნალობენ, ეს რა თქმა უნდა პრობლემას ქმნის, მაგრამ ახლა რა წამლებიც შემოდის ქვეყანაში, ყველა უვარგისია, ვერაფერს შველის. დაცემა ერთია, მაგრამ სად მიდის ამდენი დაცემული პირუტყვის ხორცი? ჩვენი ინფორმაციით, ყველა სოფელში არიან დამამზადებლები, საქონელი ვისაც მოუკვდება, მათ ურეკავს და 1 კგ ხორცს ორ ლარად აბარებენ, ეს უკანასკნელნი კი ქალაქებში ყიდიან, ნაწილს საზკვების ობიექტებშიაბარებენ, ნაწილს ძეხვის წარმოებაში. ასე გვატყუებენ მოსახლეობას.

ირაკლი დვალი:
მეცხვარეობა ტრადიციული დარგია, ესეც განადგურდა, მაგრამ მეტნაკლებად მაინც შემორჩა. ბოლო წლებში ას მილიონამდე ლარი დაიხარჯა ამ დარგზე, ამხელა თანხას რომ დახარჯავ, შესაბამისად მეცხვარეობაც უნდა აღორძინებულიყო, ცხვარიც საკმარისი უნდა გყავდეს და ხორცსაც უნდა ყიდდე, მაგრამ სინამდვილეში 800 ტონა ხორცი შემოდის საზღვარგარეთიდან. მაშინ სად წავიდა ის ასი მილიონი, რაში იქნა გამოყენებული? სოფლის მეურნეობისსამინისტრო უნდა ინტერესდებოდეს უმაღლეს სასწავლებლებში კადრების მომზადებით, რამდენჯერ გვქონდა მათ წარმომადგენლებთან ამ თემაზე საუბარი, ვუხნით, რომ ეს აუცილებელია, მაგრამ ვერაფერი შევასმინეთ, არ აინტერესებთ. ისე, როგორ გააგებინებ, როცა არცერთი არ არის დარგის სპეციალისტი. სამინისტროში არსებობს სოფლის მეურნეობისპროგრამების სააგენტო, დიდ ფულს ხარჯავენ მაყვლის, მოცვის, მარწყვის წარმოებაზე, სამაგიეროდ, ძირითად პროდუქტებზე, როგორიცაა ხორბალი, სიმინდი, ჩაი, ბოსტნეული, არავითარი პროგრამა არ არსებობს. სახელმწიფომ პირველ რიგში ის უნდა აწარმოო, რაც მოსახლეობას ყველაზე მეტად ესაჭიროება, ეს არის პური, ყოველდღიური საკვები პროდუქტი.

ამ დროს, საერთოდ არ ექცევა ყურადღება ხორბლის, ქერის, ბოსტნეული კულტურების, ხილის, მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოებას, მთავარი რაც არის, იმას არ აქცევენ ყურადღებას. მევენახეობა-მეღვინეობა ჩვენთან ყველაზე განვითარებული დარგია, ბიუჯეტიდან ისევ ამ დარგზეა გამოყოფილი 25 მილიონი დარგი, ხორბლის წარმოებაზე კი ერთი თეთრი ვერ გაიმეტეს. ქვეყნის გარედან ამათ არავინ კარნახობს რა გააკეთონ, ნურავის დავადანაუშელებთ, რომ ჩვენს საქმეში ერევიან, თვითონ ადგენენ ამ პროგრამებს. სხვათა შორის, მე თვითონ შევადგინე ოთხი წლის წინ პროგრამა, რომ აგრარულ სექტორში დასაქმებული ადამიანებისთვის განათლება მიგვეცა — რა დროს და როგორ უნდა დაიხნას მიწა, როდის უნდა დაითესოს, რომ მაღალი მოსავალი მიიღონ, მექანიზატორებისთვის აგვეხსნა, როგორ მოუარონ ტექნიკას. ეს პროგრამა მივუტანე მინისტრს (ოთარ დანელია), სამინისტროს სამეცნიერო ცენტრს, შპს "მექანიზატორის" ხელმძღვანელობას, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიას, ევროკავშირის წარმომადგენლობას, მათ ყავთ სოფლის მეურნეობის სპეციალისტები, ყველამ დადებითად შეაფასა. სამინისტროში მითხრეს, განვიხილავთ, პასუხისთვის მოგვიანებით მობრძანდითო. სამი თვის მერე მივაკითხე, რომელ განხილვა-განხორციელებაზეა საუბარი, როცა სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტში (ხელმძღვანელი გეოგრაფ-გეოლოგი კოტე ხუცაიძე) ორი საათი ეძებეს ეს პროგრამა, სადღაც თაროზე ჰქონდათ შემოდებული.

მანანა სუხიშვილი

მეტის ნახვა
31-07-2018, 13:35


შეიძლება ბევრმა არ იცის, რომ ხევსურეთი იძულებით აყრილი და დეპორტირებული კუთხეა, რომელიც ცხრა თემისგან შედგებოდა ხევსურები საკუთარი მიწა-წყლიდან თავისი ნებით არ წასულან!

გასული საუკუნის 50-იან წლებში ხევსურეთი კომუნისტურმა რეჟიმმა აყარა და სამგორისა და შირაქის ნახევარუდაბნოებში ჩაასახლა.
ჩასახლებულთა დიდმა ნაწილმა (უფროსმა და საშუალო თაობამ) ვერ შეძლო გარემოსთან ადაპტირება და ამოწყდა…
დღევანდელი ხევსურეთი მოსახლეობის იმ მცირე ნაწილისგან შედგება, ვინც ფარულად უკან დაბრუნება, ანუ გამოქცევა და გამოპარვა შეძლო არხილოს კალოდან, რადგანაც აკრძალული იყო ხევსურეთში ხევსურთა უკან მიბრუნება. მათ უშიშროება და მილიცია ჟინვალთან, 300 არაგველის ხიდის ყურზე აპატიმრებდა და უკან აბრუნებდა. 

სწორედ ამ ბარბაროსულმა ძალადობამ დაანგრია ხევსურეთის ისტორიული და ეთნო-კულტურული, ეთნო-ფსიქოლოგიური სამყარო უნიკალური სამეურნეო სისტემებით, მიწის კერძო-სათემო მფლობელობით, რჯულის (სამართლის) უმაღლესი კატეგორიებით, თანასწორთა ეგზალიტარული საზოგადოებით და აქცია იგი დემოგრაფიული და კულტურულ-ეკონომიკური კოლაფსის ზონად!

მოშალა სამშობლოს მცველთა მხარე, რომელიც შეუვალად იცავდა ჩრდილოეთის საზღვარს ბარბაროსული ურდოებისგან და არა ოდენ ჩრდილოეთის საზღვარს…

სწორედ ამიტომ გვჭირდებოდა და გვჭირდება ამ კუთხის საგანგებო ყურადღების არეალში მოქცევა.
სწორედ ამიტომ გვჭირდებოდა და ვიბრძოდით მთის კანონის და მთის აღორძინების ფონდის შესაქმნელად, რომ მთიანეთის ისტორიულ თემთა კრიზისული ვითარების დაძლევა შეგვძლებოდა და, კერძოდ, ხევსურეთის გადარჩენა!

მაგრამ ვიტყვი, რომ კიდევ ერთხელ ამაოდ დავშვრით და მაღალი მთიანეთისთვის შედეგი ნულოვანი დადგა…
გაუწყებთ საგანგაშო ფაქტს: ამ ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში დათვის-გველეთ-მოწმაოს თემიდან (რომელსაც ბრწყინვალე სამეურნეო სივრცე და ეთნო-კულტურული გარემო გააჩნია) დარჩენილი ხუთი მოსახლიდან ოთხი ახალგაზრდა ოჯახი აიყარა და წავიდა!
ამავე დროს, აქ, მამა-პაპის ნასახლარში დაბრუნების მსურველი ორი კომლი უკან მიბრუნდა! ისინი ელოდებოდნენ რაღაცას მთის კანონისგან და ხელისუფლებისგან (და პირადად ჩემგანაც) მაგრამ იმედი გაუცრუვდათ!

ჩვენ ვერც მომსვლელს და ვერც აქ მყოფს ვერაფრით მივეხმარეთ! მთის ფონდი სარულიად უსარგებლო აღმოჩნდა მათთვის!
იცით, ეს რას ნიშნავს, ბატონო ბიძინა?! ჩვენს თვალწინ დასრულდა კიდევ ერთი უძველესი თემის ისტორია და დარჩა რამდენიმე ჩამქრალი კერა და ნასახლარი!

ბოლო ხუთი წლის მოლოდინის მერე დარჩა ერთი ქალი, ზამთარში იმანაც გამოკეტა სახლი და სიძესთან წავიდა! ეს არის დრამატული ვითარების სიცხადე!
ვითარება ანალოგიურია სხვა მაღალ მთიანეთის თემებშიც. მეტსაც გეტყვით, მთის კანონმა მაღალი მთის კრიზისული ზონის თითო-ოროლა მცხოვრებიც მთისწინეთში კომპაქტურ დასახლებებში ჩამობერტყა. მაგალითად, ხადადან ფასანაურსა და ანანურში, უკანაფშავიდან ჟინვალში და მაღაროსკარში, არხოტი-ბაცალიგოსა და ლიქოკის ტემებიდან ბიჩინგაანებსა თუ მლაშეში…

ვინაიდან მთის კანონის შეღავათები იქ უკეთ ვრცელდება, სადაც კომპაქტური დასახლებებია, სადაც დენი, გაზი, წყალი და სახელმწიფო დაწესებულებები (სკოლა, საავადმყოფო, საკრებულო და ა. შ.) ფუნქციონირებს.

ხოლო მაღალი მთიანეთის დეპრესიულ თემებში, სადაც პენსიონერიც კი არ არის დარჩენილი და არანაირი დაწესებულება არ არსებობს, იქ მთის კანონი ვერ მოქმედებს, ვერ ეხმარება ახალგაზრდა ადამიანს, ვერც მეურნეს…
ხომ არის სავალალო, ერთგვარად პარადოქსული, მოულოდნელობა?

რაც შეეხება მთიანეთის აღორძინების ფონდს მას არ აღმოაჩნდა მაღალი მთის ზონაში მყოფი ან იქ დაბრუნების მსურველთა დახმარების სტატუსი… ადამიანი, რომელიც არც პენსიონერია და არც მოსამსახურე და მთაში ცხოვრება სურს, ისევ ისე დაუცველი დარჩა, როგორიც იყო სახელმწიფოს ყურადღების გარეთ…
5000-ლარიანი ონლაინ რეჟიმში გაცემული გრანტებიც მათთვის მიუწვდომელი დარჩა, რომელიც მოსწრებაზე რიგდებოდა.
მათ არ იციან ეს ტექნოლოგიები, მათ იციან მეურნეობა და კონკრეტული დახმარება სჭირდებათ, თუნდაც სესხი, ოღონდ გრძელვადიანი და დაბალი პროცენტით საკუთარი პროექტის და იდეის განხორციელებისთვის.

მთიელებს არც ის მოეწონათ, რომ იქ გაუსვლელობის 9-თვიანი რეჟიმი დაუწესეს მთის კანონით…
რა ქნას თუშმა, ფშაველმა თუ მოხევე მწყემსმა, რომელიც მომთაბარეობს და ბარში გამოზამთრებას სულ მცირე, 6–7 თვე სჭირდება!
მას არ ეძლევა მთიელის სტატუსი, ესეც ხომ უცოდინარობის სინდრომია!

მსგავსი რამეები უნდა შეიცვალოს მთის კანონში.

საგანგაშოა ის გარემოებაც, რომ ფონდი დაიშალა წვრილ-წვრილ გრანტებად და ულუფებად, იგი მიბმული აღმოჩნდა ფონდზე აწარმოე საქართველოში და კოოპერატივებზე. ანუ კვლავ გადაჯაჭვული ბიუროკრატიულ კლანებთან და სტრუქტურებთან!
მთიანეთის განვითარების ეროვნული საბჭო დახურული (ჩაკეტილი) აღმოჩნდა ჩვენთვის, მთის კანონის შემქმნელთათვის, აკადემიისთვის, მთიანეთის კომისიისთვის…

ხომ არსებობს გაფანტული სკლეროზი ადამიანი ვერ იხსენებს სად რა დადო, ისეა ეს ფონდიც კაცი ვერ გაიგებს, როგორ გაიფანტა და სად რა გაკეთდა!..
ამ დროს თურმე 62 მილიონი უკვე დახარჯულია.
საგანგებოდ გადავამოწმეთ: ფშავ-ხევსურეთის, მთიულეთ-გუდამაყრის, მაღალმთიანი ზონების დეპრესიულ სივრცეზე არაფერი გაკეთებულა, ფაქტობრივად, შედეგი ნულოვანია! არ არის ეს საგანგაშო?!

ბატონო ბიძინა! თითო ისტორიული კუთხისთვის (სულ 11 ასეთი მაღალმთიანი რეგიონია) თითო მილიონი რომ გამოგვეყო! მიზნობრივი, ეთნო-კულტურული ტრადიციული სამეურნეო მოდელებისთვის და დაბრუნებისთვის კუთხეების გაცოცხლება დაწყებული იქნებოდა…
ყველა კუთხისთვის საკუტარი კვოტა რომ მიგვეცა ვითარებისა და საჭიროების მიხედვით, ჩვენზე ეშმაკი ვერ იცინებდა. არადა, ვტრიალებთ ერთ ჩაკეტილ საბედისწერო წრეზე და გარედან შიგნით ვერ შევდივართ!

თქვენ შეგიძლიათ ჰკითხოთ ბატონ ერეკლე ტრიპოლსკის, თუ რამდენი შესანიშნავი პროექტი წარვუდგინეთ რეგიონულ კომიტეტს, რამდენი იდეა მივაწოდეთ მთის განვითარების ეროვნულ საბჭოს, მაგრამ შეაყარე კედელს ცერცვი კვირიკაშვილის მთის ეროვნული საბჭო ჩვენთვის და საზოგადოებისთვის ყრუ კედლად იქცა!..

კვირიკაშვილს საკმაოდ მძაფრი წერილიც მივწერე საერთო გაზეთში, მაგრამ რად გინდა, რაც არ ეწადა გიგისა, ყურებში მძიმედ მისდისა!
ის საერთოდ ვერ მოვახედეთ ჩვენსკენ…

ახლა ამას არ დავწერდი და წარსულს უკან არ მივადევნებდი ქვად, რომ ეს მისთვის პირადად და საჯაროდ თქმული არ მქონოდა.
შემოვდივართ წინადადებით პარლამენტისა და ხელისუფლების წინაშე:
უნდა გაუქმდეს და შეიცვალოს მთიანეთის ეროვნული საბჭო, ჩვენ ვერ შევძელით ამ დახურულ ზონაში ვერც ერთი მეცნიერის, ვერც ერთი სწავლულის, ვერც ერთი აკადემიკოსის შეყვანა?!!

მთის საზოგადოება აღშფოთებულია მათი ამ საიდუმლო სერობით, ამ გრანტომანიით და აღებ-მიცემობანას თამაშით!
ბატონო ბიძინა! ისევ თქვენ უნდა მოგმართოთ თხოვნით: ისევ თქვენ უნდა გვიშველოთ! არ არის სხვა საშველი…
არ გამოჩნდა კაცი პოლიტიკურ სივრცეში და არც ხელისუფლებაში, რომელსაც ეტყვი და მოგისმენს, რომელსაც შეეძლება პრობლემის დანახვა და გადაწყვეტა, კაცი, რომელსაც სტკივა საკუთარი ქვეყანა.

დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა მომაწოდა 200-მდე ბენეფიციარის სია, რომელთაც მთის ფონდი ეხმარებოდა. ორ წელიწეად-ნახევარსი 62 მილიონამდეა დახარჯული. არ არის ეს მცირე თანხა. სად, რაზე და როგორ ნაწილდებოდა იგი?! ეს პირადად ჩემთვის (და არა მხოლოდ ჩემთვის) გაუგებარია…
მაღალმთიანეთის ის სივრცე, სადაც მრავალი პრობლემა დგას და დემოგრაფიული კრიზისი მძვინვარებს, ისევ მკვდარ ზონად დარჩა, არც ერთი სინათლის სხივი არ მოძრაობს ამ მკვდარ ტბებში, იმედის ერთი ნაპერწკალი არ გაჩენილა ამ მილიონებიდან… ამაში არ შედის არხოტის გზები და ხიდები შატილის ჰესები, თუ მუცოს რესტავრაცია – ეს სხვა პროგრამის ნაწილია.

რა ვქნათ, როგორ მოვიქცეთ?

ჩვენ ვთავაზობდით (და ვთავაზობთ) ხელისუფლებს ნათელ იდეას და კონკრეტულ პროექტებს. მთიანეთის თემთა გადარჩენისთვის. ამას არ იღებდა მთის განვიტარების ეროვნული საბჭო, არც უკეთესს გვთავაზობდა, ჩაიკეტა ბანკებთან ურთიერთობის ძველ მევახშურ სტერეოტიპში.
ძველი ხერხებით ჭრიან და ხერხავენ, ჭრიან და ხერხავენ!..

ამიტომაც, ბატონო ბიძინა, ისევ თქვენ მოგმართავთ, ადამიანს, რომელსაც შეუძლია პრობლემის დანახვა და შველა და რაიმეს გადარჩენა!
მაღალმთიანეთის ზოლი (მთის სოლარული სარტყელი) ისეთივეა ჩვენი ქვეყნისთვის (ერისთვის), როგორც ოზონის გარსი დედამიწისთვის, მოგვერღვევა, გაქრება ეს გარსი და დავიღუპებით, ერი ამ ფატალურ დროში (უამისოდ) ვერ გადარჩება!
ბატონო ბიძინა! გაგვიწიეთ რეკომენდაცია მთავრობასთან, დაგვაწყებინნონ ამ ოზონის გარსის აღდგენა თუნდაც ერთი თემიდან და ეს იყოს ხევსურეთი! და იყოს დათვის-გველეთ-მოწმაოს ისტორიული ეთნო-კულტურული, უნიკალური სამეურნეო თემი!
იქნებ, ერთ თემში მაინც შევძლოთ, თუნდაც სანიმუშოდ ერთი მოდელის ხორცშესხმა და იმის ჩვენება, თუ რა ტიპის სამეურნეო და ეთნო-კულტურული პროექტის შეთავაზება შეიძლება არა ოდენ ხევსურთათვის, არამედ სხვა ისტორიული ტემებისთვისაც…

კობა არაბული
მწერალი, ეთნოლოგი



მეტის ნახვა
26-07-2018, 14:30


დედაქალაქის მერის მოადგილე მაია ბითაძე აცხადებს, რომ სამშენებლო უსაფრთხოების ნორმების დარღვევების გამო, ორ მილიონამდე ჯარიმაა ამოღებული. 

„იცით, რომ სამშენებლო მოედნიდან სამშენებლო მანქანების ბორბლების გარეცხვასთან დაკავშირებით რეგულაციები გავამკაცრეთ. გარდა ამისა, ძალიან ბევრი რეგულაცია გამკაცრდა სამშენებლო უსაფრთხოების ნორმების დაცვის და დარღვევის თვალსაზრისით, რომლის გამოც, სამწუხაროდ, ორ მილიონამდე ჯარიმა იქნა ამოღებული ბოლო რამდენიმე თვის განმავლობაში. თუმცა რეგულაციები, რომლებზეც ჩვენ ახლა ვსაუბრობთ, დაკავშირებულია მტვრის ნაწილაკების წარმოქმნის პრევენციასთან და სავალდებულო, აუცილებელია ნებისმიერი თანამედროვე ქალაქისთვის“, – განაცხადა მაია ბითაძემ.

დედაქალაქის მერის კახა კალაძის განცხადებით, დედაქალაქში ჰაერის მტვრით დაბინძურების პრობლემის აღმოფხვრის მიზნით, მოქმედ კანონმდებლობაში რეგულაციები უნდა გამკაცრდეს. ამის შესახებ მან დედაქალაქის მთავრობის სხდომაზე ილაპარაკა.
მისივე თქმით, სამშენებლო მასალის ტრანსპორტირებისა და განთავსების მიმართულებით, ცვლილებების განხორციელება აუცილებელია. კახა კალაძემ მერის მოადგილეებს დაავალა, რომ კანონში შესაბამისი ცვლილებები დაამუშაონ და საკანონმდებლო ორგანოს წარუდგინონ, რომელიც თანამშრომლობისთვის მზადაა. მისი თქმით, მშენებლობებისგან გამოწვეული მტვერი ქალაქისთვის პრობლემას წარმოადგენს

1tv.ge

მეტის ნახვა
13-07-2018, 15:30


გვესაუბრება ექსპერტი ეკონომიკის საკითხებში სოსო არჩვაძე:

– ბატონო სოსო, არსებულმა ეკონომიკურმა პრობლემებმა მთავრობა შეიწირა. რით ვერ მოიძებნა ოპტიმალურიგამოსავალი, რათა ქართული ეკონომიკისგანვითარების გზას მივაგნოთ?

– იმის სათქმელად რომ მდგომარეობა უარესდება, ენა არ მომიბრუნდება, გარკვეული მიმართულებებით პროგრესის ნიშნები არის, თუმცა, მთავარი გამოწვევა რაზეც, ჯერჯერობით, ვერცერთმა ხელისუფლებამ ღირსეული პასუხი ვერ გასცა არის ის, რომ მაკრო-ეკონომიკური ზრდა მოსახლეობის კეთილდღეობაზე ვერ აისახა. ზოგადად, ზრდა გვაქვს, მაგრამ ამის სარგებელს, ნაყოფს საზოგადოების დიდი ნაწილი საკუთარი ოჯახის კეთილდღეობაზე ვერ გრძნობს.
ხელისუფლების მთავარი ამოცანა არის შეძლოს, მოახერხოს, რომ ეკონომიკური ზრდა როგორმე თითოეულ ოჯახზე დაიყვანოს. ზოგადად, ამას ეკონომიკური ტერმინით ინკლუზიურიეკონომიკა ჰქვია. ანუ კორელაცია, კავშირი ეკონომიკაზე 10%-ით მკვიდრდება, ასეთ შემთხვევაში, მოსახლეობის კეთილდღეობა 7–8%-ით მაინც უნდა იზრდებოდეს. თუმცა, სტატისტიკის მიხედვით, კვლევები ადასტურებენ, რომ იზრდება უთანაბრობა, სიღარიბე განსაკუთრებით, ყველაზე მოწყვლად ჯგუფებში.

ახლა, ფაქტობრივად, ასიმეტრიული განვითარება გვაქვს, სადაც საზოგადოების ერთი ნაწილი უკეთესად ცხოვრობს, შეიძლება ეს მზარდი ნაწილია, მაგრამ კიდევ უფრო დიდი ნაწილი ამ თამაშს ისე უყურებს როგორც კინოფილმ `პირველ მერცხალში~ ჩვენი ფეხბურთელები ფოთიდან უყურებენ ინგლისელების თავურით თამაშს, მხოლოდ თვალყურის დევნებაში არიან, რეალურად კი, თამაშგარე მდგომარეობაში რჩებიან.

_ ანუ, საზოგადოებაზე, ხალხის კეთილდღეობაზე მორგებული ეკონომიკა არ გვაქვს?

– არის ასეთი გამოთქმა: ჯოჯოხეთამდე გზა კეთილი სურვილებით არის მოკირწყლულიო. ნებისმიერმა ხელისუფალმა სანამ თავის საქმიანობას დაიწყებს უნდა გაიცნობიეროს ჰიპოკრატეს პრინციპი, რაც მედიკოსებს აქვთ – არ ავნო. ანუ, სანამ ცოცხალ ორგანიზმს მკურნალობას დაუწყებ, მანამდე ეს სუბიექტი რომლის სამკურნალოდაც მოგიწვიეს, დაგიძახეს თუ დაგიქირავეს იმაზე უარეს მდგომარეობაში არ უნდა ჩააყენო, ვიდრე აქამდე იყო. ეს სლოგანი თითოეულ ხელისუფალს უნდა ჰქონდეს. თვითონ საქართველოს ეკონომიკა იმდენად ღია და გახსნილი სისტემაა – 140 ქვეყანასთან გვაქვს ეკონომიკური კავშირები, რომ აქ, მარტო საკუთარი ჭკუით, გონებით და თანმიმდევრული პოლიტიკით ყველაფერს ისე ვერ დაალაგებ როგორც გინდა. მაგრამ ჩვენი ამოცანაა გარე, ნეგატიური ფაქტორები ჩვენს საწინააღმდეგოდ კი არ გავაძლიეროთ, არამედ მათი ჩვენი ინტერესების შესაბამისად გამოყენება შევძლოთ. მაგალითად, საქართველოს აქვს კარგი გეოგრაფიულ-გეო-პოლიტიკური მდებარეობა, იგი არის გზაჯვარედინზე, რამაც შეიძლება სარგებელი მოუტანოს ეკონომიკასმომსახურების, ენერგეტიკული და ფინანსური ხაზით, რასაც მიზანსწრაფული მოქმედება სჭირდება, რათა ის პოტენციური კლიენტების, ადრესატების ერთობლივი მოქმედება ჩვენი ინტერესების საწინააღმდეგოდ არ მოხდეს. ფრთხილი დამოკიდებულება გვმართებს იმისათვის, რომ ერთი მხრივ, ქვეყნის შიდა ეკონომიკური ველი ნეგატიური ფაქტორებისგან დავიცვათ, ხოლო მეორე მხრივ, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ჩვენ არ ვართ კუვეითი ან სხვა ენერგეტიკული რესურსებით მდიდარი ქვეყანა, რომელსაც შეუძლია ეკონომიკური ზრდა უზრუნველყოს რომელიღაც ერთი ბუნებრივი ფაქტორისგან მიღებული რენტული შემოსავლით.

იმ პიკური მდგომარეობისთვის, რაც 1988 წელს გვქონდა, არ მიგვიღწევია. ვარდნა იმდენად მკვეთრი იყო, ზემოთ ასვლას წლები სჭირდება. ჩვენ, დაახლოებით, 35-40 წლით უკან გადავვარდით.

– როდის უნდა შეიქმნას ქვეყანის ეკონომიკური განვითარების კონცეფცია?

– განზრახულობა არის, მაგრამ ეს ზოგადი ცნებაა. ეს იგივეა გქონდეს სურვილი იყო ჯანმრთელი და მდიდარი. ვინ ამბობს ამაზე უარს, მაგრამ მისი მიღწევის გზებია მოსაძებნი, ხომ? გვინდა ვიყოთ ენერგეტიკული და ფინანსური ჰაბი. კი ბატონო, მაგრამ რა კეთდება საიმისოდ, რომ ამ მიმართულებით კაპიტალი შემოვიდეს, შეიქმნას ახალი სამუშაო ადგილები, მომზადდეს კვალიფიციური კადრები, რათა ისინი ქვეყნიდან კი არ გარბოდნენ, არამედ ეს რესურსი ადგილზე გამოვიყენოთ?! – სამწუხაროდ არაფერი. შესაძლოა, მდგომარეობა ოდნავ გამოსწორდა, მაგრამ ვისაც ჩვენ ვეჯიბრებოდით ისინი ხომ არ გაჩერებულან ერთ ადგილზე, არამედ კვლავ წინ მიიწევენ. ამიტომ, 1988 წელს ჩვენ ეკონომიკური თანამშრომლობის და განვითარების წევრი ქვეყანავიყავით და 32 ქვეყნის საშუალო დონის მაჩვენებელი მოსახლეობის ერთ სულზე წარდგენილიმშპ-თი, დაახლოებით, 40%-მდე იყო. 30 წლის შემდეგ კი, იგივე ქვეყნების საშუალო მაჩვენებელთან შედარებით ეს პროცენტი 12-ს შეადგენს. ანუ, პრობლემა უფრო მწვავედ დგას, საკუთარი გზა ვერ გვიპოვია.

– როგორ გავარკვიოთ რამდენად სწორად ვითარდება ჩვენი ქვეყანა?

– არსებობს რამდენიმე კრიტერიუმი, რომელიც გვიჩვენებს ქვეყანა სწორი გზით ვითარდება თუ მხოლოდ ციფრების მანიპულაციას აქვს ადგილი. მოდით, მოვახდინოთ შეფასება – საქართველოში უფრო მეტი ქართველი ბრუნდება თუ პირიქით, გადის. მეორე – ზოგადად, კმაყოფილი მოსახლეობა სჭარბობს თუ პირიქით, მესამე – ბოლო ექვსი თვის მანძილზე მოსახლეობის მდგომარეობა გაუარესდა, გაუმჯობესდა თუ იგივე დარჩა. ამ კრიტერიუმებით თუ ვისარგებლებთ, მაშინ ეს მაჩვენებლები გაცილებით სოლიდური, ობიექტური იქნება, ვიდრე სავალუტო ფონდის დეპეშით გამოგზავნილი შეფასება, თუ სტატისტიკის სამსახურის მიერ დადებული ციფრი მაღალ ეკონომიკურ ზრდასთან დაკავშირებით. ხელისუფლებას ირჩევს არა სავალუტო ფონდი ან რომელიმე საერთაშორისო ფინანსური და ეკონომიკური ორგანიზაცია, არამედ საზოგადოება, ხალხი. ნებისმიეირ ხელისუფლება ხალხის წინაშეა ანგარიშვალდებული. ამიტომ, ხალხის აზრი განმსაზღვრელია. რაც არ უნდა კარგად წარმოვაჩინოთ საქმე, თუ საზოგადოება უკმაყოფილოა, ჩვენი შეფასება არაფერი იქნება.
რატომ გადიან ქვეყნიდან? – საბჭოთა კავშირის პირობებში ქართველთა 96% საქართველოში ცხოვრობდა, მხოლოდ 4% იყო გასული დანარჩენ 14 რესპუბლიკაში, რუსეთის ჩათვლით. დღეს, ბევრი ქართველი დამდუღრულივით გარბის საქართველოდან იმის გამო, რომ პერსპექტივა, ეკონომიკური ცოდნა-გამოცდილება არ აქვს. ერთ-ერთ პოლიტიკოსთან შეხვედრაზე ვიყავი, მან ტრაბახი დაიწყო: თუ ადრე, საქართველოდან ძიძები, მომვლელები გადიოდნენ, ახლა, ქვეყანას ინჟინრები, ინტელექტუალები ტოვებენ, რაც პროგრესზე მიუთითებსო. როგორ მიუთითებს ყოველივე პროგრესზე? პირიქით, საქმე უფრო მძიმედ არის, როდესაც მაღალი კვალიფიკაციის ადამიანი ქვეყანაში სათანადო სამსახურს, თავისი უნარის, ცოდნის გამოყენების არეალს ვერ პოულობს და იძულებულია მოღვაწეობა ქვეყნის გარეთ გააგრძელოს.

– ბატონო სოსო, ახალმა პრემიერმა ახალი საკანონმდებლო ინიციატივები შემოიტანა, როგორ უყურებთ ამას ქვეყნის განვითარების თვალსაზრისით?

– ფაქტობრივად, მიუხედავად იმისა, რომ ბახტაძე ფინანსთა მინისტრის რანგში შვიდი თვე იყო, მის მიერ შემოთავაზებული საკანონმდებლო ინიციატივები და ვერბალური განცხადებები მხოლოდ ფინანსთა მინისტრის ფუნქციებში არ ეტეოდა. ბევრი პოლიტიკურიგანცხადება გაკეთდა. მან, გარკვეულწილად, გააკეთა განცხადებები საბანკო სექტორის მიმართ, თქვა, რომ მათი ქმედება გარკვეულ ჩარჩოებში უნდა მოექცეს და ზოგად ეროვნულ სახელმწიფოებრივ ეკონომიკურ ინტერესებსდამორჩილდეს.

ბახტაძე, ასევე, გამოვიდა ინიციატივით ბანკებს სესხის გაცემაზე გარკვეული შეზღუდვებიდაუწესდეს. საქართველოში საშუალო საპროცენტოგანაკვეთი შინამეურნეობათა სესხებზე ეს იქნება თუ არა იპოთეკით დატვირთული, დაახლოებით, 15%-ია, მაშინ როცა აშშ-ში ეს, დაახლოებით, 3,25%-ის ფარგლებში მერყეობს. დაახლოებით, 4–5ჯერ უფრო დაბალია საპროცენტოგანაკვეთი, სესხის ღირებულება განვითარებულ ქვეყნებში, ვიდრე ჩვენთან. კიდევ უფრო დაბალია იაპონიაში – 1,68%, ლუქსემბურგში – 2%. ჩვენთან, ბანკები ამით დიდ შემოსავალს ღებულობენ. საბანკო სექტორის მიმართ სახელმწიფოს საშუალება აქვს რეგულირებაუფრო იოლად მოახდინოს, იგი განსაზღვრავს როგორი უნდა იყოს კაპიტალის სიდიდე და ა.შ. ამიტომ, პირველ რიგში, სახელმწიფომ იმ სფეროზე იზრუნა, რომელზეც უფრო მეტი ზემოქმედების საშუალება აქვს.

ახლა ლაპარაკი მიდის იმაზე, რომ ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით მცირე და საშუალო ბიზნესის გადასახადების ზღვარი 100 ათასიდან 500 ათას ლარამდე იწევა, ამით ბიზნესს სერიოზული შეღავათი ეძლევა.

– ეს რეგულაციები მისასალმებელია, მაგრამ რამდენად საკმარისია. კიდევ რა უნდა გაკეთდეს?

– გასაკეთებელი ბევრია: როდესაც ქვეყანაში სამეურნეო-სამეწარმეოერთეულების რაოდენობა მხოლოდ 120 კაცზე სამჯერ უფრო ნაკლებია, ვიდრე ევროპის ქვეყნებში; როდესაც დარღვეულიაპროპორცია დაქირავებით დასაქმებულსა და თვითდასაქმებულს შორის, ანუ ანაზღაურებითი სამუშაო ადგილების რაოდენობა ქვეყანაში მცირეა; როდესაც ბანკების მთლიან შემოსავლებში არაპროფილური საქმიანობიდან შემოსავლები თითქმის სჭარბობენ მათ ძირითად, პროფილური საქმიანობით მიღებულ შემოსავლებს, ასეთ დროს რაიმე კმაყოფილებაზე საუბარი ჯერ ადრეა.

ჩვენ, ვცდილობთ, ის სტრუქტურა აღვადგინოთ, რომელიც საბჭოთა კავშირის პერიოდში გვქონდა. ეს არის ფანტომური ტკივილების, ცნობიერების შედეგი, როცა მაგალითად, ადამიანს კიდური აღარ აქვს და წვივი სტკივა. ჩვენ, ფაქტობრივად, რაც მალე დავივიწყებთ იმ ძველ სტრუქტურას, რომელიც საქართველოს ჰქონდა, მით უკეთესი. უნდა შევძლოთ ახალ ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული ეკონომიკის განვითარება, სადაც უფრო მაღალი წილი ადამიანურ კაპიტალს ექნება და შრომითი დანახარჯები შედარებით ნაკლები იქნება. ნაკლები იმედები უნდა დავამყაროთ აგრარულ სექტორზე იმ გაგებით როგორც ეს ადრე გვესმოდა. ძველი ტრადიციული ტექნოლოგიებით სასოფლო მეურნეობა შედეგს ვერ მოგვიტანს. მაშ, რა ვუყოთ სოფლად მაცხოვრებელ ადამიანებს? _ პოლიტიკა რომ ადამიანები აგრარული სექტორისათვის ზედმეტი გავხადოთ, სწორი იქნება. მაგრამ პოლიტიკა რომ ეს ადამიანები გავათავისუფლოთ სოფლად ცხოვრებისაგან, სწორი არ იქნება. აქვე, ერთსაც გეტყვით: საქართველოს 90-იანი წლების დასაწყისისთვის 100-ზე მეტი დარგი ჰქონდა განვითარებული, მაგრამ როდესაც დადგა საკითხი მსოფლიო ბაზარზე კონკურენტუნარიანი პროდუქციის გატანის თაობაზე, აღმოჩნდა, რომ ამ 106 დარგიდან რომელიც გვქონდა, ფაქტობრივად, არ აღმოგვაჩნდა დარგი, რომლითაც ბაზარს ჩვენს პირობებს ვუკარნახებდით. სხვა ქვეყნებს ზოგს გაზი აღმოაჩნდა, ზოგს ბამბა, ზოგს ფერადი ლითონები და ა.შ. ჩვენ ცოტ-ცოტა ყველაფერი გვქონდა, მაგრამ რომ განგვევითარებინა ჩვენი რესურსები ამას არ გაწვდებოდა. ამიტომ, უნდა შეგვერჩია რომელიმე დარგი და მის განვითარებას შეწყობოდა ხელი, ამ ძიებაში წლები გავიდა. უნდა ავარჩიოთ დარგი და მის საფუძველზე მოვახდინოთ ყველა დანარჩენისრესტრუქტურიზაცია და ეკონომიკის ასე განვითარება, წინააღმდეგ შემთხვევაში განწირული ვიქნებით მარადიული ჩამორჩენილობისთვის.

– ბატონო სოსო, ხშირად ისმის, რომ მიბმული ვართ თურქეთის ეკონომიკას. რატომ არ შეიძლება ვთქვათ სხვა, თუნდაც ჩინურ მოდელს მივებათ?

– დიახ, თურქეთის ეკონომიკაზე დამოკიდებული ვართ. თურქეთს ჩვენს საგარეო-სავაჭრო ბრუნვაში, დაახლოებით, 14–17% უჭირავს. საბჭოთა კავშირის პერიოდში, რუსეთზე მოდიოდა ჩვენი საგარეო-სავაჭრო ბრუნვის 60%. რუსეთისგან თავის დაღწევა შევძელით, მასზე ისე დამოკიდებულნი აღარ ვართ. ჩვენს ქვეყანაში ხდება თურქული საქონლის რეალიზაცია. საქართველოში იმდენ თურქულ საქონელს ვყიდულობთ, რითაც თურქეთში, დაახლოებით, 60 ათას სამუშაოს ვქმნით. რა გამოდის, ჩვენი თანამემამულენი უცხოეთში შოულობენ ფულს, რაც საქართველოში შემოდის და მერე, ამ ფულით თურქულ საქონელს ვყიდულობთ. საქართველოგამოდის როგორც მეგა-ერგნეთი, ფაქტობრივად, სხვაგან შექმნილი დოვლათის უტილიზაციის ადგილი, რაც ნაკლებად ემსახურება ჩვენი ეკონომიკისგანვითარებას. ჩვენ უნდა შევძლოთ მაქსიმალურად მოვახდინოთ უცხოური იმპორტირებული საქონლის იმ საქონლით ჩანაცვლება, რომლის წარმოების კულტურა, ტრადიცია, პოტენციალი გაგვაჩნია.

თამარ შველიძე

მეტის ნახვა
8-07-2018, 13:00