"ბატონი კვირიკაშვილი არის ლიდერი რეფორმების ჩატარების თვალსაზრისით ამ რეგიონში" – ამის შესახებ ჟურნალისტებს EBRD-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ალან პიუმ განუცხადა, რომელიც აბრეშუმის გზის ფორუმს ესწრება.

„როგორც იცით, საქართველოსა და ევროპის რეკონსტრუქციის განვითარების ბანკს განსაკუთრებული ურთიერთობა აქვს. აღნიშნული ურთიერთობების წარმატება ისახება 3 მილიარდ ევროზე მეტ ინვესტიციაში, ასევე 200 პროექტში, რომელიც განხორციელდა საქართველოში. წელს ვაპირებთ, რომ ინვესტიციის სახით ჩავდოთ 3 მილიონი ევრო და ველოდებით, რომ მომავალ წელს ინვესტიციების ოდენობა კიდევ უფრო გაიზარდოს, ეკონომიკის ყველა სფეროში. რა არის მნიშვნელოვანი საქართველოში, ის რომ საზოგადოება და პრემიერ-მინისტრი ბატონი კვირიკაშვილი არის ლიდერი რეფორმების ჩატარების თვალსაზრისით ამ რეგიონში.
ის წარმატება, რომელიც საქართველომ საერთაშორისო ასპარეზზე მოიპოვა, არის მისი განვითარების ნათელი მაგალითი. ამას ამყარებს პრემიერის 4-პუნქტიანი გეგმაც.
პირველ რიგში, საქართველოს უნდა, განხორციელდეს ბევრი ბიზნესი ახლაც და მომავალშიც. საქართველოს აქვს დიდი პოტენციალი, რადგან იცით, რომ საქართველოს აქვს წყალი. ჩვენ ჩართული ვართ სხვადასხვა ტრანზაქციებში, როგორც კერძო სექტორთან, ასევე ხელისუფლებასთან. ჩვენ გავაგრძელებთ, საქართველოს ფინანსურ მხარდაჭერას მომავალშიც“, – განაცხადა EBRD-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ალან პიუმ.

მეტის ნახვა
28-11-2017, 17:00


2019 წლის პირველივე თვეებში ამიერკავკასიის უდიდესი ჰიდროელექტროსადგური შეიძლება, რამდენიმე თვით გაჩერდეს. ამის მიზეზი ენგურჰესის კაშხლის 14 კილომეტრიანი გვირაბის ძველი და ახალი ბზარებია, რომლებიც დაკვირვებას და შესწავლას მოითხოვენ. სპეციალისტები ამბობენ, რომ ენგურის კაშხალში ოთხ მილიონ კუბურ მეტრზე მეტი ბეტონია ჩასხმული და მისი საიმედოობა ეჭვს არ იწვევს, თუმცა, გვირაბი, რომელიც ოთხი ათეული წელია ექსპლუატაციაშია, გარკვეულ სარეაბილიტაციო სამუშაოებს საჭიროებს. მით უმეტეს, რომ ფილტრაციული წყლის რაოდენობის გაზრდის შემთხვევაში, არსებობს მეწყერის განვითარების საფრთხე. გავრცელებული ინფორმაციით, ენგურჰესის რეაბილიტაციას 25 მლნ. დოლარი დაჭირდება. სარეაბილიტაციო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში საქართველოს დამატებითი ელექტროენერგიის შესყიდვა მეზობელი სახელმწიფოებისგან მოუწევს.
თავის  დროზე,  ენგურჰესის მშენებლობა ქართული ტექნიკური აზროვნების ისტორიის ყველაზე თამამი ჩანაფიქრის განხორციელება გახლდათ. იმდენად თამამი, რომ სკეპტიკოსები ჰესის აშენების იდეას უტოპიად და ფანტაზიად მიიჩნევდნენ. ვიღაცას კავკასიონის კალთებზე დაწყებული მშენებლობის მასშტაბურობა და რელიეფის სირთულე, ვიღაცას კი ადგილის სეისმომდგრადობის პრობლემა აშინებდა.
რამდენად საშიშია ენგურის გვირაბში არსებული ბზარები და რა მოხდება კაშხალის გარღვევის შემთხვევაში? ამ და სხვა თემებზე ჰიდროტექნიკოსი, ენერგეტიკის აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი ანზორ ჭითანავა გვესაუბრა:

– დავიწყებ იმით, რომ ენგურჰესი უნდა განვიხილოთ როგორც კომპლექსი, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს ეკონომიკური წინსვლა, ურთიერთობები ხალხებსა და რეგიონებს შორის და ყველაფერი, რაც  ქვეყნის  მომავალს  აერთიანებს.  მე  ვამაყობ,  რომ  30  წლის განმავლობაში  გახლდით  ჰიდროპროექტის  ინსტიტუტის  დირექტორი, რომელმაც მსოფლიოში უნიკალური ენგურის კომპლექსი ჩაიფიქრა  და  სანამ  დაშლიდნენ, ზედამხედველობას უწევდა.

– ვინ, როდის და რატომ დაშალა თქვენი ინსტიტუტი?

– 2010 წელს კახა ბენდუქიძის პერიოდში  გაიყიდა.  იგივე  ბედი ეწია  ენერგეტიკის  მიმართულებით  მომუშავე  სხვა  ინსტიტუტებსაც. პოსტსაბჭოთა სივრცეში ჩვენ  ვართ  ერთადერთი  ქვეყანა, რომელმაც  ყველა  საპროექტო, სამშენებლო,  საძიებო  და  სამეცნიერო-კვლევითი  ორგანიზაცია ლიკვიდაციაში გაუშვა. ჩვენს გარდა,  არ  არსებობს  სახელმწიფო, რომელსაც არ აქვს ენერგეტიკული კვლევაძიების, ენერგეტიკული და  უსაფრთხოების  საკითხებზე მომუშავე  სტრუქტურა.  პირდაპირ  გეტყვით,  რომ  ეს  არის  ბნელი მომავალი, უპერსპექტივო და განუვითარებელი  ქვეყნისა,  რომელსაც  თავისი  ენერგეტიკული მოწყობის  ძირითადი  პრინციპები  გარე  ძალებზე  აქვს  აგებული. შესაბამისად, თუ ხელისუფლებამ გადამჭრელი  ზომები  არ  მიიღო, ჩვენ როგორც ინტელექტუალური, ასევე ენერგეტიკული თვალსაზრისით, ყოველთვის სხვაზე დამოკიდებული ვიქნებით. არადა, ჩვენთან ეს სკოლა 1922 წლიდან, ზაჰესის შექმნის  დროიდან  არსებობდა  და საბჭოთა  კავშირის  დაშლამდე, ქართული  მათემატიკის,  ფიზიოლოგიისა  და  ენათმეცნიერების სკოლებისა მსგავსად, სოფლიოში აღიარებული იყო. დღეს მსოფლი- ოში განახლებადი და არატრადიციული ენერგეტიკის მიმართულებით ვითარდება და ჩვენ კონფერენციებზე და სიმპოზიუმებზეც კი ვერ მივდივართ,  რადგან  წარსულის გარდა, აქტივში არაფერი გვაქვს. წარსულით  ცხოვრება  კი  მოგეხსენებათ,  მომავლის  გარანტი  არ გახლავთ.

– სანამ მომავალზე ვისაუბრებთ, იქნებ ენგურჰესის გვირაბში არსებულ ბზარებზე და მათგან მომდინარე საფრთხეებზე გვიამბოთ?

–  მომავალ  წელს  ენგურჰესს ექსპლუატაციაში  შესვლიდან  40 წელი  შეუსრულდება.  1991  წელს ჰიდროელექტროსადგურმა მთლი- ანად  გამოისყიდა  მასზე  დახარჯული  თანხები  და  მას  შემდეგ ქვეყნის  წინსვლასა  და  ეკონომიკის  განვითარებაზე  მუშაობს.  25 წლიანი ქაოსის პერიოდში დარგის მუშაკებმა  შეძლეს,  რომ  ობიექ- ტის  შენარჩუნება  და  ძირითადი ნაგებობები  გადარჩენილიყო  და დღეს  ის  ენერგეტიკის  საბაზისო ორგანიზაციას წარმოადგენს, რო- მელზეც  ქვეყანაში  წარმოებული ელექტროენერგიის დაახლოებით ნახევარი  მოდის.  თუმცა,  ეს  ყველაფერი  არაა..  ენგურჰესი  ენერ- გეტიკის  ორგანიზმში  შემავალი მნიშვნელოვანი ორგანოა, რომელშიც  აკუმულირებულია  უდიდესი მოცულობის  სიმძლავრეები  და მათ რეალიზებას შემოდგომაზამთრის პერიოდში ახდენს, როდესაც მისი  მოთხოვნა  და  გამოყენების პარამეტრები უფრო აქტუალურია. გარკვეული ანომალიები და ფილტრაციული გამოვლინებები არავი- თარ საფრთხეს არ წარმოადგენს, როცა ის კონტროლირებადია.

– რას გულისხმობთ?

–  ენგურის  გვირაბი  დაპროექტებულია ბზარების გათვალის- წინებით  და  მისი  კონსტრუქცია იმდენად  ზედმიწევნით  არის  და- საბუთებული,  რომ  ნაგებობასთან  მიმართებაში  პასუხგაუცემელი  კითხვები  არ  გვაქვს.  ჩვენ ეს  ნაგებობა  ექსპლუატაციაში გამოვცადეთ.  ავტომატიზირებული  სისტემით  ყოველდღიური დაკვირვებებით,  ვიზუალური  თუ კომისიური დათვალიერებით და იმ შეფასებებით, რომელიც ინფორმაციის  სახით  შემოდის,  ნაგებობის საიმედოობასთან  დაკავშირებით, საფრთხეებს ვერ ვხედავთ, თუმცა ადამიანის მსგავსად, პერიოდულად ენგურჰესსაც  ჭირდება  „ექიმთან მისვლა“  და  გამოკვლევის  ჩატარება.
– რა სიხშირით?
—  ჩვენ  ექსპლუატაციის  ინსტრუქციაში  გათვალისწინებული გვაქვს ნაგებობის ქცევისა და შეფასების  კრიტერიუმები.  დადგენილია,  რომ  12–15  წელიწადში ერთხელ,  სარეაბილიტაციო  სამუშაოები  უნდა  ჩატარდეს  ენგურის  ყველა  ძირითად  ნაგებობაზე (კაშხალი,  გვირაბი,  მიწისქვეშა ჰესის შენობა, წყალმიმღები, გამთანაბრებელი  რეზერვუარი  და ა.შ.) ეს ყველაფერი უნდა მოხდეს კანონზომიერად,  გარკვეული  ინფორმაციისა და მონაცემების ანალიზის საფუძველზე. ამის გარდა, სადგური  5  წელიწადში  ერთხელ უნდა  გავაჩეროთ  და  შევაფასოთ მისი  „ჯანმრთელობისა  მდგომარეობა“ ჰესის გაჩერება, რომელიც 2019 წლისთვისაა დაგეგმილი, გამიზნულია  სწორედ  ამ  შეფასებისათვის.  სამწუხაროდ,  საბჭოთა კავშირის  დაშლის  მერე  ენგურის დათვალიერება  და  ინსტრუქციაშია ჩამოთვლილი პარამეტრები და ორიენტირები, არ სრულდებოდა, რასაც შეიძლება შეუქცევადი პროცესები გამოეწვია. საბედნიეროდ, ჩვენი  სპეციალისტები  გმირობის ტოლფასი  თავგანწირვით  აკონტროლებდნენ  სიტუაციას  და  იძლეოდნენ  სათანადო  შეფასებებს იმისათვის,  რომ  ნაგებობის  ექსპლუატაცია რაც შეიძლება მდგრადი და საიმედო ყოფილიყო.

—  თუმცა, არც ბუნებრივი კატაკლიზმები უნდა დაგვავიწყდეს, განსაკუთრებით, 2011 წელს ფუკუშიმას ატომურ რეაქტორზე მომხდარი კატასტროფის შემდეგ. ამიტომ პირდაპირ გკითხავთ, რა მოხდება კაშხლის გარღვევის შემთხვევაში?

–  რა  თქმა  უნდა  ბუნებრივი კატაკლიზმების  გამორიცხვა  შეუძლებელია,  მაგრამ  ჩვენი  ნაგებობები  გათვლილია  9  ბალიან მიწისძვრაზე  და  10 000  წელი- წადში  ერთხელ  რომ  მეორდება, ისეთ  წყალმოვარდნაზე.  წარმოიდგინეთ  რამხელა  დიაპაზონში ხდება  ნაგებობის  შეფასება  და მისი  სიმტკიცისა  და  მდგრადობის გაანგარიშება. 1962-დან 1968 წლამდე  დაპროექტდა  ენგურის თაღოვანი კაშხალი, მეორე ეტაპი იყო  ტექნიკური  პროექტი,  რომე- ლიც1968  წლიდან  1972  წლამდე განხორციელდა და 1972 წლიდან 1982  წლამდე  ტარდებოდა  მუშა პროექტირება.  ჩვენ  სამ  ეტაპად გავიარეთ რთული გზა, რომელსაც ენგურის ნაგებობების დასაბუთება, მისი საიმედოობისა და კრიტერი- უმების დადგენა და შეფასება ქვია და  ეს  საბჭოთა  კავშირის  სინამ- დვილეში  უნიკალური  შემთხვევა გახლდათ.  კაშხლის  გარღვევის შემთხვევაში,  დადგენილია  გარ- ღვევის ზოლი და ტალღის გავრ- ცელების პარამეტრები. ობიექტზე გვაქვს დაკვირვებების ავტომატიზირებული სისტემები, რომლებიც ყოველ წუთს და ყოველ წამს ახდენს  არსებული  მდგომარეობის შეფასებას.  სიტუაცია  24  საათის განმავლობაში კონტროლდება და ამ  კონტროლიდან  გამოვარდნის თეორიული შანსიც მინიმუმამდეა დაყვანილი, იმიტომ, რომ ის ადა- მიანის  სუბიექტურ  მოქმედებაზე დამოკიდებული  არაა  და  გათვლებს და შეფასებებს ავტომატურ რეჟიმში  აკეთებს.  თუ  რაღაც  ინსტრუქციით  გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან  თავსებადი  არ იქნება  და  ნაგებობის  მდგრადო- ბაში  ეჭვი  გვეპარება,  ამავე  ინტრუქციით  გათვალისწინებულია წყალსაცავის ეტაპობრივი დაცლა კაშხლის ტანში არსებული წყალ- გამშვები  სისტემებით.  ამის  გარდა,  არსებობს  ისეთი  საგანგებო სიტუაცია,  როგორიც  ომის  წინა პერიოდია. ამ შემთხვევაშიც, ინსტრუქციით გათვალისწინებულია წყალსაცავის  უვნებელ  დონემდე დაცლა, რომლითაც მოსახლეობას და ეკონომიკას არ დააზარალებს.

– აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში მიმდინარეო საომარი მოქმედებების  დროს,  ენგურის წყალსაცავი დაცლილი იყო?

–  ენგურის  წყალსაცავის მაქსიმალური  ნიშნული  ზღვის დონიდან 510 მეტრია, ხოლო წყლის  მოცულობა  მილიარდ  100 მილიონი კუბის ფარგლებში გახ- ლავთ. ომების დროს, წყალსაცავი დაცლა არ მომხდარა, მაგრამ მინიმალური ნიშნულები იქნა შენარჩუნებული,  რაც  საშუალებას გვაძლევდა, რომ პროცესები გვეკონტროლებინა.  საგანგებო  სიტუაციებში არსებობს მექანიზმი, რომელიც ნაგებობების რღვევისა და  დაზიანებების  რისკების  შემ- ცირებას  უზრუნველყოფს.  თუმცა  პრევენცია  მარტო  ეს  კი  არა, ისიც არის, რომ სტიქიური მოვლენების  გავრცელების  ზონაში უსაფრთხოების  კრიტერიუმები მაქსიმალურად  დაცული  იყოს.

– დაგვიკონკრეტეთ, რომელი უსაფრთხოების კრიტერიუმებს გულისხმობთ?

– ამ ზონაში არ შეიძლება ადამიანების ჩასახლება და შენობა-ნაგებობების, მრეწველობის, ტრანს- პორტისა და სხვა კომუნიკაციების განთავსება.  დასაშვებია,  მარტო ერთწლიანი  სასოფლო-სამეურნეო კულტურები წარმოება. უნდა გვახსოვდეს, რომ უსაფრთხოების ზონების დაცვის შემთხვევაში, ზარალი გაცილებით ნაკლები იქნება.

– როგორც ვხვდები, ამჟამად, უსაფრთხოების ზონები დარღვეია..

–  სამწუხაროდ,  ასეა.  უსაფრთხოების ზომები  პროექტში დადგენილი  და  განსაზღვრულია, მაგრამ იმის მერე, ბევრი რამ შეიცვალა.  მოსახლეობის  ცხოვრების  დონე  ძალიან  გაუარესდა, ადამიანებმა  თავის  გადარჩენის გზების  ძიება  დაიწყეს  და  სწორედ  ამ  უსაფრთხოების  ზონებში დასახლდნენ. აქ აშენდა სახლები, განთავსდა სამრეწველო და გადა- მამუშავებელი  ობიექტები  და  ეს უზარმაზარი  პრობლემა  25  წლიანი  ანარქიისა  და  განუკითხაობის  შედეგია,  რომელიც  ჩვენს ქვეყანაში  დატრიალდა.  ამჟამად, ყველაფერი  კეთდება  იმისათვის, რომ  ტექნიკური  ღონისძიებებით თუ  ფინანსური  მხარდაჭერით  ამ ამოცანის დამორჩილება გონიერების  ფარგლებში  შევძლოთ.
 უახლოეს  პერიოდში  ასევე  დადგება ენგურის წყალსაცავის ლამისგან გაწმენდის  საკითხი.  (ლამი — წყლის  აუზის  ფსკერის  რბილი ნალექი)  სხვათა  შორის,  ლამი შეიცავს  ძვირფას  მეტალებს  და სამშენებლო მასალას — ჰუმუსოვან  ფენას  სასოფლო-სამეურნეო წარმოებისათვის  რაც  საშუალებას  გვაძლევს,  რომ  სასოფლო- სამეურნეო  წარმოებისათვისაც გამოვიყენოთ  და  შევინარჩუნოთ წყალსაცავის  მუშა  მოცულობა. ჩვენი  ინსტიტუტის  შეფასებით, მარტო  ენგურის  ქვედა  ბიეფში (წყალსატევის, მდინარის ან არხის ნაწილი, რომელიც წყალსატბორავ ნაგებობას ეკვრის) დაახლოებით, 5000 ჰექტარზე 30-დან 50 მილიონამდე  კუბური  მეტრის  სამშენებლო  მასალა  მოიპოვება,  რაც სასოფლო  სამეურნეო  მიზნებით გამოყენების თვალსაზრისით, ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკას მნიშვნელოვ- ნად წასწევს წინ. თანაც ისე, რომ არც გარემოს დაცვის მოთხოვნებს დავარღვევთ  და  სასოფლო  სამე- ურნეო  სავარგულებსაც  ხალხის სამსახურში დავაბრუნებთ. ზემოთ თქმულის  მიუხედავად,  არ  მინდა დავამშვიდო  ხელისუფლება  და სპეციალისტები,  ვინც  ენგურთან მიმართებაში  საღად  აზროვნებს ან  ვერა.  ყველას  მინდა  ვუთხრა, რომ  ენგურის  ექსპლუატაციაში არსებული  პრობლემები  კანონზომიერად  დამდგარი  შედეგია, რომელსაც მოგვარება ჭირდება.
თავის დროზე, ჩვენ გადავწყვიტეთ ჰიდროელექტროსადგურის შექმნა,  რომელსაც  არც  ჰიდრო- ტექნიკურ მშენებლობაში და არც თაღოვანი კაშხლების მშენებლობაში ანალოგები არ აქვს. დიახ, ეს გახლავთ უნიკალური ობიექტები, რომლებიც  უნიკალურ  მოვლას საჭიროებს.  რა  თქმა  უნდა,  ამას ჭირდება  ფული  და  დრო,  რომელიც მაქსიმალურად უნდა გამოვიყენოთ იმისათვის, რომ ყოველ 12–15 წელიადში მოხდეს სრულფა- სოვანი რეაბილიტაცია, 5 წელიადში ერთხელ მოხდეს დათვალიერება და იმ მონაცემების კორექტირება, რომლებსაც ავტომატიზირებული აპარატურისა და სისტემების მეშ- ვეობით ვღებულობთ. ვიმეორებ, ენგურის მართვის პროცესები კონტროლირებადია. ის დღეს სავსებით შეგნებულად და კვალიფიციურად იმართება და ველოდებით, რომ უახლოეს პერიოდში ენგურის გაჯანსაღების მიზნით, სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაიწყება. ამ ქვეყანაზე მუდმივი არაფერია, მაგრამ ასეთი მიდგომით, ჩვენ შევძლებთ ენგურ- ჰესის ექსპლუატაცია საუკუნეების განმავლობაში შევინარჩუნოთ.
და   ბოლოს,   ამიერკავკასიაში უდიდესი ენგურის ჰიდროელექტროსადგური, რომელსაც საქართველოს ენერგეტიკულ ხერხემალსაც უწოდებენ, 1961–1978 წლებში აშენდა.  სადგურის  შემადგენლობაში შედის უნიკალური თაღოვანი კაშხალი, რომელიც ერთ-ერთი უმაღლესია   მსოფლიოში   (271,5მ)  სადაწნეო  დერივაციული  გვი- რაბი,   რომელიც   პარამეტრებით უდიდესია  ევროპაში  და  მიწისქვეშა  სამანქანო  დარბაზი,  რომელიც  ასევე,  ერთ-ერთი  უდიდესია ევროპაში.   „ენგურჰესის“   ამჟამინდელი  საპროექტო  სიმძლავრე 1300   მეგავატია,   ენერგიის   საშუალო   წლიური   გამომუშავება კი   5   მილიარდ   კილოვატსაათს აჭარბებს,  რაც  არა  მხოლოდ  საქართველოს, არამედ, საზღვარგარეთის  მასშტაბითაც  შთამბეჭდავი   მაჩვენებელი   გახლავთ.   2015 წელს  ენგურჰესის  თაღოვან  კაშხალს  ინდუსტრიული  მშენებლობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის  სტატუსი  მიენიჭა. დაგეგმილია და დაწყებულია კვლევითი სამუშაოები   ამ   კვანძში   ახალი სიმძლავრეების  ამოქმედებისაათვის,  რომლის  შემდეგაც  თაღოვან კაშხალთან  დამატებითი  1000  მეგავატამდე  სიმძლავრის  განვით რება  იქნება  შესაძლებელი,  რაც ძირფესვიანად  შეცვლის  ქვეყანაში ელექტროენერგიის წარმოებისა  და  მოხმარების  სტრუქტურას. შესაძლებელს   გახდის   მართვისა და   სარემონტო-პროფილაქტიკური   სამუშაოების   ჩატარებას   ვადებისა და სეზონურობის ფაქტორით   გამოწვეული   შეზღუდვების გარეშე.

ნელი თორდია





მეტის ნახვა
27-11-2017, 15:57


თბილისის ბიუჯეტი საკრებულომ დედაქალაქის მთავრობას უკან დაუბრუნა. ფრაქცია „ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარის, ირაკლი ნადირაძის თქმით, ბიუჯეტის ზრდა 100 მილიონით მაინც უნდა მოხდეს და სხვადასხვა სოციალურ პროექტზე იქნას გადანაწილებული.წინასწარ ცნობილია, რომ თბილისის მთავრობა ოპოზიციის შეთავაზებებს არ გაიზიარებს. ის, სავარაუდოდ, გაიზრდება თუმცა, დაიხარჯება იმ პროექტებზე, რომლებსაც კახა კალაძე წინასაარჩევნო პერიოდში აანონსებდა.
„გრძელდება მოლაპარაკებები ფინანსთა სამინისტროსთან იმ მიზნით, რომ გარკვეული ოდენობით, რაც შესაძლებლობა ექნება ცენტრალურ ბიუჯეტს, გაიზარდოს მუნიციპალიტეტის დაფინანსება იმისთვის, რომ შევძლოთ უფრო მეტი პროექტის განხორციელება 2018 წლის განმავლობაში,“ - განაცხადა თბილისის ვიცე მერმა, ირაკლი ხმალაძემ.


მეტის ნახვა
24-11-2017, 20:59


გვესაუბრება ინვესტიციებისა და კაპიტალის მართვის ექსპერტი ვახტანგ ხომიზურაშვილი:

_ ბატონო ვახტანგ, აგვისტოს მეორე ნახევარში მიუხედავად იმისა, რომ ტურისტული სეზონი იყო და ქვეყანაში უცხოური ვალუტა შემოდიოდა, ლარმა მკვეთრი გაუფასურება დაიწყო. ეს პროცესი დღემდე გრძელდება. რით ახსნით ყოველივეს?


_ ამან შეიძლება საკმაოდ რთულ სიტუაციამდე მიგვიყვანოს. `ეროვნულ ბანკს~ სავალუტო ბაზარზე, წესით, ცოტა აქტიური ჩარევა უნდა განეხორციელებინა, რათა ლარი არ გაუფასურებულიყო. `ეროვნულ ბანკს~ მერე გაუჭირდება ლარის კურსის კონტროლი იქედან გამომდინარე, რომ ასეთი ზედმეტი ზეწოლა ლარზე, წარმოქმნილი მოლოდინების ფონზე, სავალუტო ბაზარზე შექმნილ მდგომარეობას ყოველთვის ართულებს. არც ის უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მიმდინარეობს ლარიზაციის პროგრამა, სესხები ლარში გაიცემა. ანუ, წესით ლარზე მოთხოვნა მატულობს, მაგრამ კურსის ცვლილება, ამ კუთხითაც, აბსოლუტურად, საპირისპიროდ მოხდა.
საერთოდ, კურსის ცვლილებას, ლარის გაუფასურების თვალსაზრისით, შეიძლება რამოდენიმე ობიექტური მიზეზი ჰქონდეს. ერთი _ `ეროვნული ბანკის~ მხრიდან ლარის ფულადი მასის გაზრდა, რაც მდგომარეობს შემდეგში _ `ეროვნული ბანკი~, ამ შემთხვევაში, რეფინანსირების სესხებს გასცემს უფრო მზარდი მოცულობით, რაც რეალურად არ მომხდარა. მეორე მიზეზი შეიძლება ასეთი იყოს _ დოლარზე მოთხოვნა ბუნებრივად ხდება იქედან გამომდინარე, რომ იმპორტზე ორიენტირებული კომპანიები თავის საქმიანობას ააქტიურებენ და იგივე, საიმპორტო შესყიდვების მოცულობებს ზრდიან, რაც ასევე, არ მომხდარა. არსებობს სხვა წინაპირობებიც _ ის, რომ ქვეყანას საგარეო ვალების გადახდა და ამისთვის დოლარი სჭირდება. ამ შემთხვევაში, ხდება დოლარის აკუმულირება, მაგრამ ესეც, არ მომხდარა. აქედან გამომდინარე, ისევ და ისევ ერთი მიზეზი გვრჩება _ არასრულყოფილი კურსის ფორმირების სისტემა, რაც დღეს `ეროვნულ ბანკში~ ფუნქციონირებს და მეორე, ბანკების სპეკულაციური ოპერაციები, რაც შესაბამისი სარგებლის მიღების მიზნით, სწორედ, ლარის გაუფასურებისკენ იყო მიმართული.

_ `ეროვნულ ბანკს~ ახალი რეგულაციები შემოაქვს, ერთ-ერთი ლარზე საპროცენტო განაკვეთის გაზრდაა. როგორ შეაფასებთ ამ მიდგომას?

_ ჩნდება კითხვა _ რისი მეშვეობით ზრდის საპროცენტო განაკვეთს? _ ალბათ, ეს ეხება დეპოზიტების დაზღვევას, რაც თავისთავად საპროცენტო განაკვეთებზე იმოქმედებს. ანუ, რეალური საპროცენტო განაკვეთები დაიწევს დეპოზიტებზე და შესაბამისად, გაიზრდება სესხებზე. ეს ბუნებრივიცაა იმიტომ, რომ როდესაც კომერციული ბანკები ამ დეპოზიტების დაზღვევის ფონდში გარკვეულ თანხას იხდიან, ისინი ამ სხვაობას ყოველთვის ამოიღებენ მეანაბრეების, მსესხებლების მეშვეობით. ამ შემთხვევაში, ბანკის ხარჯი დეპოზიტების ან მსესხებლის ხარჯზე გადადის. აქედან გამომდინარე, დეპოზიტების დაზღვევის სისტემა თითიდან გამოწოვილი ინიციატივაა, რომელიც არავის სჭირდება და პრიორიტეტულიც არ არის. ანუ, აქ, სულ სხვა პრიორიტეტული საკითხებია, რაც უმალ უნდა გადაწყდეს. ის, რომ `ეროვნულმა ბანკმა~ შემოიტანა რეგულაციები იგივე მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციებთან მიმართებაში, თანხების მოზიდვის თვალსაზრისით, დაუწესა ლიმიტები, ანუ, მხოლოდ 100 ათასის ფარგლებში შეიძლება იყოს თანხები მოზიდული და არა წვრილი მეანაბრეებისგან ან ინვესტორებისგან, რაც, პრაქტიკულად, მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციებს აეკრძალათ. ვთვლი, რომ ეს არ არის აბსოლუტურად ეფექტიანი. მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციებს, ამ შემთხვევაში, საკმაოდ გაუჭირდებათ თანხების მოზიდვა იმისათვის, რომ თავიანთი საქმიანობა განახორციელონ. ეს ნიშნავს, რომ ბანკები, ნელ-ნელა, მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციების ბაზრის სეგმენტს დაიკავებენ, რითაც საბანკო სისტემა კიდევ უფრო გაიბერება, რაც მიზანშეწონილი არ არის და ყოველგვარი თავისუფალი კონკურენციის პრინციპებს არღვევს. რაც შეეხება თვითონ თანხების მოზიდვის თემას, მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციებს მხოლოდ ერთი გზა დარჩათ _ თანხები ფასიანი ქაღალდების გამოშვების მეშვეობით მოიზიდონ, იქნება ეს ობლიგაციები თუ აქციები. ესეც, გარკვეულწილად, ამ ორგანიზაციებისთვის საპრობლემოა იმდენად რამდენადაც ფასიანი ქაღალდების ბაზარი ჩვენთან განუვითარებელია, საფონდო ბირჟა ორიენტირებულია მხოლოდდამხოლოდ მსხვილ დივიდენდებზე და არა საშუალო დონის კომპანიებზე. დაახლოებით, ასეთი სიტუაციაა დღეს საფინანსო ბაზარზე და თუ სისტემის რეფორმირება დროულად არ მოხდება, საბოლოო ჯამში, შეიძლება აბსოლუტურად კომერციული ბანკების დიქტატის ქვეშ აღმოვჩნდეთ როგორც საპროცენტო განაკვეთების თვალსაზრისით, ისე დაბანდების კუთხით, რაც ძალიან ნეგატიურია ჩვენი ეკონომიკისთვის.

_ ახლა, მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციები ახსენეთ. კომერციულ ბანკებს, ძირითადად, `ეროვნული ბანკი~ ზედამხედველობს, მაგრამ არსებობს უამრავი მიკრო-საფინანსო, საკრედიტო ორგანიზაციები, რომლებიც არავისგან კონტროლდება. არ არსებობს საკანონმდებლო რეგულაცია, რათა `ეროვნულმა ბანკმა~ მათ პასუხი მოსთხოვოს.

_ დიახ, თავისთავად, ასეა. `ეროვნულმა ბანკმა~ შეზღუდა საპროცენტო განაკვეთები სესხებზე, გარკვეულწილად, დაკრედიტრებასთან დაკავშირებით, რაღაც რეგულაციები შეიტანა, რაც პოზიტიურია, მაგრამ არა საკმარისი. `ეროვნულმა ბანკმა~ უშუალოდ უნდა დაარეგულიროს ნებისმიერი კომპანიის საკრედიტო საქმიანობა. ანუ, ამ საქმიანობაზე ლიცენზია უნდა გაიცეს, საკრედიტო საქმიანობა მკაცრად რეგულირებადი უნდა იყოს.
რაც შეეხება კიდევ ერთ მიმართულებას _ ეს არის საფინანსო ბაზრებზე არსებული ე.წ. ფორექს კომპანიები, რომლებიც გვთავაზობენ ანგარიშის გახსნას და ა.შ. მათი რამოდენიმე წარმომადგენლობა საქართველოშიც არის, რომლებიც ადამიანებს სთავაზობენ ანგარიშის გახსნას და ვაჭრობას უცხოეთის საფინანსო ბაზარზე და სხვადასხვა ბირჟაზე. `ფორექსი~ ეს არის საერთაშორისო სავალუტო ბაზარი. ამ საკითხის დარეგულირებაც, მე თუ მკითხავთ, `ეროვნულ ბანკს~ ეხება. მან ეს მიმართულება უნდა არეგულიროს იმიტომ, რომ ბევრი ადამიანი, რომელიც ხსნის ანგარიშს და ვაჭრობს, გათვითცნობიერებული არ არის რამდენად სარისკოა იქ ვაჭრობა და ამიტომ, მათი დიდი ნაწილი თანხებს კარგავს.

_ რატომ არის ეს საკითხები საკანონმდებლო რეგულაციის გარეშე, ეს მიკრო-საფინანსო ორგანიზაციები რომელიმე ბანკის გაგრძელება ხომ არ არის?

_ ბუნებრივია, აქ ინტერესთა კონფლიქტია. საკრედიტო ბაზარი ბანკებისა და მიკრო-საფინანსოების ინტერესთა გადაკვეთაა. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ `ეროვნული ბანკი~, ამ შემთხვევაში, კომერციულ ბანკებს ლობირებს. ეს არ არის სწორი და ასე არც უნდა იყოს. `ეროვნული ბანკი~ არის მარეგულირებელი არა მხოლოდ საბანკო სისტემით, არამედ საფინანსოთიც. არ შეიძლება `ეროვნული ბანკი~ სირაქლემას პოზიციაში იყოს.

_ ბატონო ვახტანგ, როგორ რეგულირდება ევროპის სახელმწიფოებში სესხის გაცემაზე პროცენტი. როგორც ვიცი, იქ, ეს 7–8%-ს არ სცდება. ეს ბანკების კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული თუ კანონი არეგულირებს?


_ ეს, ჩვეულებრივი, თავისუფალი კონკურენტული პრინციპის შედეგია. ანუ, იქ, საბანკო სისტემა მონოპოლიზირებული არ არის. ჩვენთან, საბანკო სისტემაში ე.წ. ოლიგოპოლიაა, ანუ, მთლიანად აქტივების 80%-ს მხოლოდ რამოდენიმე ბანკი ფლობს, პლუს ამას ემატება არაპროფილური აქტივები. რეალურად, ამ საბანკო ოლიგოპოლიაში შესვლა და მოქმედება ძალიან რთულია. თუ გახსოვთ, საქართველოში, რამოდენიმე უცხოური ბანკი იყო შემოსული, მათ შორის, ფრანგული ბანკი. მათ, საბოლოო ჯამში, თავიანთი წარმომადგენლობები დახურეს, წილები გაყიდეს და წავიდნენ. უცხოეთში ასე არ ხდება. იქ, ძალიან ბევრი ბანკია, სადაც თავისუფალი კონკურენციაა, ცენტრალური მარეგულირებელი ორგანო არც კი უშვებს იმას, რომ ბანკების ოლიგოპოლია ჩამოყალიბდეს.

_ კომერციულ ბანკებს წელს ორჯერ მეტი მოგება ჰქონდათ, ვიდრე წინა წელს. ეს, ალბათ, იმითაც არის განპირობებული რომ ყველაფერი მათ ხელშია: საწარმოები, ბინები, ანუ სხვა პროფილურ საქმიანობებს ეწევიან…


_ ეს მკაცრად უნდა იყოს აკრძალული, მათ შორის, ბანკების ჰოლდინგები, მათთან ასოცირებული კომპანიები და პირები, მსხვილი აქციონერები. ეს დაუშვებელია. ბანკი მხოლოდ საბანკო საქმიანობას უნდა ახორციელებდეს. მეორეც, ბანკების შემოსავლებს თუ გადახედავთ, ეს სამომხმარებლო სესხებიდან შემოსული თანხებია _ ჯარიმები. წარმოიდგინეთ, ბანკებმა ჯარიმებიდან უფრო მეტი აიღეს, ვიდრე იგივე საკრედიტო პროცენტიდან, რაც არანორმალურია. რეალურად, ბანკები ბიზნესის განვითარებას არ აფინანსებენ იმიტომ, რომ ბიზნესი ჩვენთან ვერ ვითარდება. გამოდის, რომ ბანკები, საბოლოო ჯამში, მსხვილ მევახშეებს დაემსგავსნენ, რომლებიც, მონოპოლიური მდგომარეობიდან გამომდინარე, შექმნილი სიტუაციით სარგებლობენ, რაც პირდაპირ მოსახლეობას ურტყამს. ეს ფული მიდის იგივე, არაპროფილურ აქტივებში. შედეგად, ბიზნესის დაფინანსება არ იზრდება, არამედ იზრდება მათი საკუთრების მოცულობა და გავლენა რეალურად ეკონომიკაზე.

_ ბოლოს, მცურავ კურსზეც მინდა გკითხოთ…


_ კურს ბლუმბერგი აყალიბებს. რეალურად, ეს მეთოდი არ არის ჩვენი ქვეყნისთვის მისაღები _ სადაც პატარა ეკონომიკა, პატარა სავალუტო ბაზარია, იგი დამაზიანებელია. ეს მეთოდი შეიძლება კარგად მუშაობდეს ინგლისის ან საერთაშორისო საფინანსო ბაზრებზე. ჩვენ, კურსის ფორმირების, აბსოლუტურად, განსხვავებული მეთოდი უნდა გამოვიყენოთ, რომელიც თავის დროზე ბანკთაშორის სავალუტო ბირჟაზე მუშაობდა და სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის რეკონემდაციების საფუძველზე იყო გამოყენებული. ახლა, რა კურსიც არის, ეს სპეკულაციების, კურსის ცვლილების ისეთ საშუალებას იძლევა, რაც ბანკებს აწყობთ. ვიმეორებ, ეს არის ნაღმი, რომელიც შეიძლება ნებისმიერ დროს აფეთქდეს.

თამარ შველიძე

მეტის ნახვა
5-11-2017, 19:07


გვესაუბრება ანალიტიკოსი დემურ გიორხელიძე:

– ბატონო დემურ, არჩევნების მერე ლარი მკვეთრად გაუფასურდა. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა განაცხადა რომ ეს ნორმალურია, კურსი მცურავია და ლარი ხან გამყარდება, ხან გაუფასურდება. მოდით, ყველაფერს თავის სახელი დავარქვათ და გვითხარით, რეალურად რა ხდება.

– ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის განცხადებები, დაახლოებით, სანაგვეზე გადაგდებულ უსაშველო ნეოლიბერალურ ეკონომიკურ შეხედულებებს ჰგავს, რამაც უდიდესი მსოფლიო კრიზისი გამოიწვია. ეს არ არის პროფესიონალის განცხადება, არამედ საკმაოდ არასერიოზულია იმიტომ, რომ ეროვნულ ბანკს წესით, უნდა ჰქონდეს ერთი დიდი ამოცანა, რომელიც მაკრო-ეკონომიკის საერთო პოლიტიკაში ეკონომიკურ ზრდასა და დასაქმებას შეუწყობს ხელს. სამწუხაროდ, ეს პრიორიტეტები მას არ გააჩნია. იგი, თითქოს, ინფლაციის დასაშვებ დონემდე და მის შეჩერებაზეა ორიენტირებული, მაგრამ აქედანაც არაფერი გამოდის ყველა ძირითად საქონელზე ფასები ინტენსიურად იზრდება, ნახეთ, რა ხდება წამლებთან, საწვავთან და ა.შ. დაკავშირებით. ამიტომ, ეს განცხადება ძალიან საშიშია. ამ ნეოლიბერალური შეხედულებებით აშკარაა, რომ ეროვნული ბანკი თავის საქმეს არ აკეთებს და კომერციული ბანკების ცრუ მომსახურე რეჟიმზეა გადასული, რაც ლარის კურსსაც ეტყობა და საქართველოს ეკონომიკასაც.

– ლარის გაცურვა-გამოცურვაში, მავანი, ალბათ, დიდ ფულს აკეთებს თუ რას ემსახურება ეს პოლიტიკა?

– არ შეიძლება ლარი თავის ჭკუაზე ცურავდეს. სახელმწიფო წესით იმიტომ არსებობს, რომ უზრუნველყოს მოქალაქეების კეთილდღეობის ზრდა საკუთარი შრომის საფუძველზე. სახელმწიფო დონეზე ასეთი პოლიტიკა, უპასუხისმგებლობა, ადამიანებს განვითარებისკენ მავალ გზას საერთოდ უკეტავს. მსგავსი რამ ევროპის, აზიის წამყვან ქვეყნებში, აშშ-ში რომ მოხდეს, უზარმაზარი ეკონომიკები დაინგრევა. ასეთ ვითარებაში შეუძლებელია ეკონომიკური გათვლა, პროგნოზი, რაც საქართველოზე ძალიან მძიმედ აისახება. რა გვიკვირს მილიონნახევარი მოსახლე ქვეყნიდან არის გასული, მიგრაციის მაღალი ტემპია, შარშანდელთან შედარებით, ქვეყნის მოსახლეობა, თითქმის, 20 ათასზე მეტით შემცირდა და ეს ტენდენცია გაგრძელდება, მიზერული ეკონომიკაა. 4–5%-იანი ზრდა თუ იქნა, ესეც მიზერია და ბევრს ვერაფერს გადაწყვეტს ვერც სიღარიბის პრობლემას მოაგვარებს, ვერც დასაქმებისას. ამიტომ, სურათი საკმაოდ მძიმეა. შემიძლია გითხრათ, რომ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის ეს განცხადება ქვეყნის მდგომარეობას ძალიან მძიმედ ახასიათებს. მე, ამ ქვეყნიდან არსად გავრბივარ, თითოეულ ჩემს სიტყვაზე პასუხ ვაგებ ის, რაც გუშინ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტმა განაცხადა არის განუვითარებლობის გარანტი და სამწუხაროდ, მთლიანობაში, ხელისუფლება არის იმის გარანტი, რომ მის ერთ-ერთ ძალიან მძლავრ და მნიშვნელოვან შტოს შეუძლია ასეთი განცხადებების გაკეთება, რასაც თითქმის, მთელი ხელისუფლება იზიარებს. დასკვნა მკითხველისთვის მიმინდვია.
თავის ნებაზე ვერსად, ვერაფერი ვერ იცურებს იმიტომ, რომ ყველაფერი სახელმწიფო პოლიტიკაზეა დაფუძნებული. თავისუფალი ეკონომიკა არ ნიშნავს სისულელეების კეთებას. სწორად გაგებული ლიბერალური ეკონომიკა ძალიან კარგი რამ არის, მაგრამ არა ის უტოპიური და მითოლოგიაზე აგებული ეკონომიკა, რომელზეც ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და სხვა მაღალჩინოსნები საუბრობენ. ასე არსად არ ხდება საქართველოს გარდა.

– რა როლი მიუძღვის ამ პროცესებში სავალუტო ფონდსა და მსოფლიო ბანკს?


– არავის, არაფერი როლი არ აქვს, ტყუილად ნუ ვაბრალებთ დასავლეთს ჩვენს წარუმატებლობას. 25 წელი გავიდა და სახეზეა კვლავ პოლიტიკური პასუხისმგებლობის, პროფესიონალიზმის დეფიციტი, პოლიტიკური ჯგუფების უამბიციობა იმისთვის, რომ ქვეყანა განვითარების სტრატეგიაზე გაიყვანონ. ამიტომ, არის ეს პოსტსაბჭოური ქვეყნის სინდრომი. ხელისუფლებაში მოდის ვიღაც ბელადის მატარებელში შემხტარი ხალხი, თავის საქმეებს აგვარებს რაც შეიძლება მალე იმიტომ, რომ იცის ის პროფესიონალი არ არის და მისი მომავალი, პოლიტიკაში, ნულოვანია. ამიტომ, რაკი ბედმა გაუღიმა და გრუზინული ოცნება ახდა იგი სარფიან თანამდებობაზე მოხვდა, იმას აკეთებს, რასაც უკვე წლებია ვხედავთ.

სხვას ნურაფერს ნუ ვაბრალებთ, ეს არის ქვეყანაში პოლიტიკური პასუხისმგებლობისა და პროფესიონალიზმის დეფიციტი. ჩვენ საზოგადოებას, ახალგაზრდებს ვატყუებთ, თითქოს, ისინი ეკონომისტები და ფინანსისტები არიან. არავითარი ეკონომისტები და ფინანსისტები საქართველოში არ მზადდება, ვერცერთი მათგანი საუკეთესო და მაღალი დონის უნივერსიტეტებში ვერ გაივლიან. აქ, ისწავლება შესავალი კურსები, რაც არ არის პროფესიონალიზმი.
ბატონო დემურ, როგორც ცნობილია, სავალუტო ფონდმა ბევრი ქვეყანა გაკოტრების პირას მიიყვანა.
ეს ყველაფერი არის არასწორი წარმოდგენები. არ შეიძლება სავალუტო ფონდის მტრად აღქმა. კიდევ ვიმეორებ, ჩვენი უბედურება არ შეიძლება სავალუტო ფონდსა და რუსეთს მოვკიდოთ კისერზე. ჩვენ, ჩვენი უბედურება გვჭირს და არ გვინდა საკუთარ თავს გავუმხილოთ რატომ ვართ ასეთ მდგომარეობაში, რატომ არის მდიდარი ქვეყანა უსაშველოდ, სამარცხვინოდ ღარიბი და არ გვინდა მივხვდეთ რა არის ამის რეალური მიზეზი.
ხელოვნურად არავინ გაგაკოტრებს, არავინ გაგაფუჭებს. ქართველები საკუთარ თავს კარგა ხანია თავად იფუჭებენ.

– ახლახან, სავალუტო ფონდის წარმომადგენელი საქართველოში იმყოფებოდა და ჩვენი მთავრობა შეაქო. რაში აისახება ეკონომიკის ზრდა მაშინ, როცა მოსახლეობა ღატაკდება?

– კარგია თუ არა მთავრობა, ხელისუფლება, ამას ერთადერთი შემფასებელი ჰყავს არა სავალუტო ფონდი, არამედ საქართველოს მოქალაქეები. თუ ჩვენ ორიოდე დღის წინ დასრულებულ არჩევნებს შევხედავთ ქართველი ხალხი საკუთარი ხელისუფლებით კმაყოფილია. რაკი ასეთი შედეგია, ქართველი ხალხი ძირითადად, ხელისუფლების კმაყოფილია. ამიტომ, სავალუტო ფონდი აქ არაფერ შუაშია. ანუ, მოგვწონს ის მდგომარეობა რომელშიც ვართ, სხვა ახსნა ამას არ აქვს.
კარგით. მოდით ისევ ეროვნულ ბანკს და კომერციულ ბანკებს დავუბრუნდეთ. ეროვნული ბანკი ზედამხედველობს უწევს კომერციულ ბანკებს, მაგრამ მიკრო-საფინანსო, საკრედიტო ორგანიზაციებს პატრონი არ ჰყავთ.
მთლად უკონტროლოდ არ არიან, მაგრამ საქმე ისაა, რომ რეგულაცია არასაკმარისია. უკანონოდ არაფერი არ არის შექმნილი, ერთადერთი ონლაინ-კომპანიებში იყო საკანონმდებლო ხარვეზები, მაგრამ თვითონ პოლიტიკა არის მცდარი და ვიღებთ იმას, რომ მახინჯმა ფინანსურმა სისტემამ, რაც ხელისუფლებებმა ბოლო 20 წლის განმავლობაში ჩამოაყალიბეს, ეკონომიკის ყველაზე დიდი დამამუხრუჭებელი ძალის ფუნქცია შეიძინა. ზღაპარს ჰყვება ვინც ამბობს, რომ ეკონომიკა განვითარდება. ამ მახინჯ ფინანსურ სისტემაში ვერაფერი განვითარდება. მთლიანობაში ყველაფერი ხელისუფლების ხელშია. როგორ განვითარდნენ სხვა ქვეყნები? არსებობს ბრწყინვალე გამოცდიელბა, შესანისნავი მონოგრაფიები თუ რატომ განვითარდნენ რიგი ქვეყნები და არ განვითარდნენ სხვები. მე, ეს ყველაფერი კარგად ვიცი, ბევრი დრო დავკარგე, რომ ამაში გავრკვეულიყავი. ჯერჯერობით, საქართველოში არაფერი კეთდება ისეთი, რაც გაკეთდა ყველა განვითარებულ ქვეყანაში დასავლეთი იქნება ეს თუ აზია.
კომერციული ბანკები დროებითი ლიკვიდურობის აღმოსაფხვრელად, ეროვნული ბანკიდან ათდღიან სესხებს იღებენ, თუმცა, სესხად გაცილებით მეტს იღებენ. ეროვნული ბანკი ამას ყურადღებას არ აქცევს, ვიდრე მათ ეს დროებითი ლიკვიდურობის დაკარგვის შესავსებად სჭირდებათ. აქაც, ეს ყველაფერი მიზანმიმართულად ხდება. სად მიდის ზედმეტი ფული, რომელსაც ბანკი ათი დღით საკმაოდ დაბალი პროცენტით იღებს? ცხადია, მომენტალურად სავალუტო ბირჟაზე ხდება ვალუტის შეძენა, ათი დღის მერე შეთამაშდება კურსი და არაფრისგან, ჰაერისგან ადამიანები ძალიან დიდ ფულს შოულობენ. ამიტომ, შემთხვევით არაფერი ხდება.

– ბატონო დემურ, წეღან ახსენეთ, ზღაპარია ვინც ყვება, რომ ეკონომიკა განვითარდებაო. თუ ხელისუფლება არ ზრუნავს, ხომ შეიძლება შეიკრიბონ გარკვეული სპეციალისტების ჯგუფი, ვინც ქვეყნის ეკონომიკურ კონცეფციას შეიმუშავებს?


– ეს საქართველოა, აქ, ქართველები ცხოვრობენ, მათ ასეთი ამბიცია არ აქვთ შეიკრიბონ თვითორგანიზაციის გზით და სერიოზული, ამბიციური პროექტები განახორციელონ. ქართველები იმად რჩებიან, რაც საუკუნეების მანძილზე იყვნენ ისინი გათითოკაცებული რაღაც ფორმით ცდილობენ ამ სიტუაციას მოერგონ და ხელისუფლებასთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდეთ. თუ აკრიტიკებენ მას ისიც იმიტომ, რომ გარკვეულად ყურადღება მიიქციონ. ასე არაერთმა მათგანმა ასე თუ ისე თავიანთი სიტუაცია გაიუმჯობესა. ასეთ ნაბიჯებს მხოლოდ შინაგანად თავისუფალი ადამიანები დგამენ. ვცდილობ, ამ პროცესს სტიმულები მივცე, არ ვარ უმოძრაოდ. ვფიქრობ, საქართველოში თანდათანობით მოხდება იმ ათასობით ადამიანის თვითორგანიზაცია, რომელიც საკუთარი ქვეყნის მომავალზე ძალიან მყარ შეხედულებებს ჩამოაყალიბებს და ის ძალა იქნება, რომელიც ეცდება ეს ყველაფერი რეალიზდეს, რათა ჩვენ ღირსეული, ფანტასტიური ქვეყანა გვქონდეს. სხვის ხელს შემყურე ადამიანებს თვითორგანიზაციის უნარი არ აქვთ, ეს შეუძლია მხოლოდ თავისუფალ, ღია საზოგადოებაში მყოფ თავისუფალ ადამიანებს.

– ბატონო დემურ, კომერციულ ბანკებს გასულ წელთან შედარებით დიდი მოგება ჰქონდათ. რის ხარჯზე?

დიახ, ეს ყველაფერი ოფიციალური მონაცემებია. მსოფლიოში არ არსებობს ქვეყანა, სადაც საბანკო მოგებები ასეთი ფანტასტიკური მასშტაბით იზრდებოდეს.

თამარ შველიძე

მეტის ნახვა
3-11-2017, 21:21