სარეკლამო ადგილი

947x125



ვაგრძელებთ ინტერვიუს საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის თავმჯდომარის ყოფილ მოადგილესთან, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორ გელა ხუციშვილთან. ჩვენმა რესპოდენტმა "ქართული ოცნების"ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ, გარდაბნის რაიონის გამგებლის თანამდებობა დაიკავა, თუმცა საკრებულოს მიერ მოწყობილი იმპიჩმენტის გამო, თანამდებობის დატოვება მოუწია, რაც გელა ხუციშვილის განცხადებით, გარდაბნის რაიონის მიწების განიავების საკითხით მის დაინტერესებას უკავშირდება.

ჯერ კიდევ ჩემი გამგებლობის პერიოდში მოდიოდნენ ირანელი ბიზნესმენები და მაინც და მაინც ვაზიანსა და მის შემოგარენში ითხოვდნენ მიწის გამოყოფას სასაწყობო მეურნეობისა თუ მაღაზიების ასაშენებლად. რომელი ცენტრალური გზა და ხელსაყრელი სავაჭრო მიდამოა ვაზიანი, თუ შორს გათვლილი ზრახვები არ აქვთ? ახლახანს ინტერნეტსივრცეში ახალი სიმღერაც გამოჩნდა, სადაც ირანელი მომღერალი ითხოვს მათი `კუთვნილი~ ტერიტორიები დაუბრუნდეთ, თურმე საქართველო მათი კუთვნილება ყოფილა. საქართველოში ჩამოსული ახალგაზრდა არაბები კი მიიჩნევენ, რომ მათი წინაპრები 300 წელი აშენებდნენ თბილისს და ახლა მათია. საქართველოს ტერიტორიების მიმართ ანალოგიური პრეტენზიები აქვთ თურქებსაც, ასე რომ, ჩვენ დიდი საფრთხის წინაშე ვდგავართ. საქართველო კი არის ტოლერანტული ქვეყანა, მაგრამ ტოლერანტები რელიგიური აღმსარებლობის მიმართ ვართ და არა იმ უზნეობის, რაც ქვეყანაში ხდება. საქართველო ერთადერთი ქვეყანაა, სადაც სუნიტები და შიიტები მშვიდად ლოცულობენ ერთ მეჩეთში, არასდროს ყოფილა მათ შორის კონფლიქტი, არადა ხომ ხედავთ რა სისხლიანი დაპირისპირება ამ ორ ფრთას შორის მთელს მსოფლიოში. რაიმე კონფლიქტი რომ მოხდეს შიიტურ ირანში, თავისთავად წამოვა ლტოლვილთა ნაკადი, ჩვენი საზღვარი ფაქტობრივად დაუცველია, ისინი უპრობლემოდ შემოვლენ საქართველოში, სად არის გარანტია, როგორი კონფლიქტის კერა გაღვივდება ადგილობრივ მუსულმანებთან, რომელთა უმეტესობა სუნიტია?!

ხელისუფლება გვიცხადებს, კონსტიტუციით ავკრძალეთ უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე ქართული მიწის გაყიდვაო, მაგრამ იქ ძალზე ვერაგული სქემა მუშაობს. ნებისმიერი ქვეყნის მოქალაქე ჩამოვა თავისი ოჯახით, აეროპორტშივე იხდის საქართველოში შემოსვლის თანხას, იქიდან იუსტიციის სამინისტროში მიდის, გადაიხდის 35 თუ 38 ათას დოლლარს, ღებულობს ბინადრობისა და საქმიანობის უფლებას, მისი დასაქმების სფერო კი მიწათმოქმედებაა. ამ თითო უცხოელს ოთხი ცოლი რომ ჩამოყავს თავისი 4–4 შვილით, ეს კიდევ ცალკე პრობლემაა. ეს უცხოელი დეკლარაციას რომ ავსებს, რატომ არავინ კითხულობს მისი ფულის წარმომავლობას. როდესაც რომელიმე სახელმწიფო თავის მოქალაქეს სუბსიდიას აძლევს, წადი და სხვა ქვეყანაში, იგივე საქართველოში დასახლდიო, ეს ხომ არ არის ერთგვარი ექსპანსიის მცდელობა? როგორც კი ეს უცხოელი საქართველოში მიწას იჯარით იღებს და საქმდება, მნიშვნელობა არ აქვს იჯარის ხანგრძლივობას, მისი ცოლები საქართველოშიც უჩენენ შვილებს. საქართველოს კანონმდებლობით, ქვეყნის მოქალაქე შეიძლება გახდეს პირი, რომელიც საქართველოში დაიბადა. ამ უცხოელის საქართველოში დაბადებული შვილები, იჯარის ვადის გასვლამდე უკვე სრულწლოვანები იქნებიან, ე.ი. ამ მიწის კეთილსინდისიერი მფლობელები ხდებიან. ნახეთ რა ვითარებაა კახეთში ან ქვემო ქართლში, ზოოვეტინსტიტუტის მიმდებარედ, ე.წ. გიგანტის დასახლების ტერიტორიაზე მიწები არაბებს მიყიდეს. ამ არაბმაც დაყო ეს მიწა პატარ-პატარა ფართობებად, ააშენა 40 თუ 60 კვ.მ ფართობის სახლები, რომელსაც პროექტი არ ჭირდება და ახლა მათი გაყიდვის საკითხი დგება, ის ან არაბზე გაყიდის, ან იმაზე, ერთი სიტყვით, პატარა სოფელია. ასეთი სოფლის გაკეთების მცდელობა იყო კუმისშიც. გარდაბნის რაიონი ავჭალამდე ვრცელდებოდა, ადრეც გითხარით, ქართული მოსახლეობა ნაკლებად ცხოვრობდა ამ ტერიტორიაზე, თავიდან სტალინის მმართველობის პერიოდში ჩამოასახლეს აღმოსავლეთი საქართველოს მთიანეთიდან მოსახლეობა, მაშინ გაშენდა სოფლები: გამარჯვება, ფოლადაანთკარი, სამგორი. მოგვიანებით ჯუმბერ პატიაშვილის ცეკას პირველი მდივნობის დროს ჩაასახლეს ეკომიგრანტები და გაჩნდა სოფლები ლელაშხა, ლემშვენიერა. და დემოგრაფიული ვითარებაც მნიშვნელოვნად გამოსწორდა.ე.წ. ვარდების რევოლუციის შემდეგ, თაღლითების `დოღი~ გაიმართა გარდაბნის რაიონის ტერიტორიაზე, ადამიანებს, რომლებიც სრულიად შემთხვევით აღმოჩნდნენ ხელისუფლების სათავეში, იაფი ფულის შოვნის საშუალება მიეცათ, ქართული მიწა ყიდვა-გაყიდვის საგნად აქციეს. გარდაბნის რაიონს ჩამოართვეს საკურორტო ზონა (კოჯორი, წავკისი, კიკეთი, ტაბახმელა და ა.შ) და თბილისს გადასცეს, რომ უფრო სარფიანად ევაჭრათ.

გარდაბნის რაიონის გამგებელი რომ გავხდი, პირველი მიწების საკითხით დავინტერესდი, დავიწყე დოკუმენტაციის მოძიება. ნაციონალების მმართველობის პერიოდში დაიწვა ახალსოფლის, საცხენისის და გამარჯვების საკრებულოს შენობა, განადგურდა დოკუმენტაცია და საკრებულოს ბეჭედი. 1993 წლის მიწის რეფორმა, რომელიც იუესაიდის პროგრამის ფარგლებში გაკეთდა, აღიწერა და დაურიგდა ხალხს მიწები შესაბამისი მოწმობებით, იყო უდიდესი თაღლითობა. ადამიანების გარკვეულმა ჯგუფმა, რაღაც მაქინაციებით გარკვეული გავლენები მოიპოვეს და სარგებელიც მიიღეს. შემდეგ მოდის 2005 წელი, როცა აუქციონის წესით დაიწყეს მიწების გაყიდვა, ეს იყო მოსახლეობის ძარცვა, რადგან მათი გაუთვითცნობიერებლობით ისარგებლეს. დავინტერესდი, რატომ ირეგისტრირებდა ხალხი 2013 წელს იმ მიწებს, რომლებზეც 1993–94 წლებში ან 2005 წელს იყო გაცემული მიღება-ჩაბარების აქტები. ვისარგებლე საზღვრის დაცვის დეპარტამენტთან ჩემი ურთიერთობით და გამოვითხოვე ამ ხალხის ქვეყნიდან გასვლის შესახებ ინფორმაცია, მათი უმეტესობა იმ პერიოდში, როცა მიღება-ჩაბარების აქტებია გაფორმებული, საქართველოში არ იმყოფებოდა. ხომ აშკარაა, რასთან გვაქვს საქმე.

– ბატონო გელა, ამ აღებ-მიცემობის "შემოქმედნი" ვინ იყვნენ?


– ეს ყიდვა-გაყიდვა თემურ ფეიქრიშვილის გამგებლობისა და საკრებულოს თავმჯდომარეობის პერიოდში ხდებოდა. ფეიქრიშვილი შემდგომ გარდაბნის მაჟორიტარი დეპუტატი იყო პარლამენტში. მას პირადად ვერ წავუყენებ ბრალდებას, რადგან ჯერ ერთი არსებობს უდანაშაულობის პრეზუმფცია, მან ხომ შეიძლება ისიც თქვას, რომ არ იცოდა რა ხდებოდა ადგილობრივ სამსახურებში. ყველაზე საინტერესო ის იყო, რომ, როცა გარდაბნის გაგებელი გავხდი, თითქმის ყველა ხელმძღვანელი მუშაკი და თანამშრომელთა უმეტესობა პრობაციონერი იყო.ე.ი. ჩაიდენდნენ რაიმეს, მისცემდნენ მათ პასუხისგებაში, მერე ან ჩერდებოდა ძიება, ანდა პირობით მსჯავრს გამოუტანდნენ, ეს ხალხი აგრძელებდა მუშაობას და ბუნებრივია, ხელმძღვანელობის მონა-მორჩილი იყო, თვალისჩინივით უფრთხილდებოდა სამსახურს, რომ საარსებო წყარო არ დაეკარგა. სხვათა შორის, ეს ვითარება დღესაც გრძელდება, არა სამსახური, არა შემოსავალი, დასაქმების ძირითადი წყარო თითზე ჩამოსათვლელი საბიუჯეტო ორგანიზაციებია. გარდაბნის რაიონი, რომელიც ბოსტნეულით ამარაგებდა მარტო საქართველოს კი არა, საბჭოთა კავშირის რიგ ქალაქებსაც, დღეს მესაქონლეობაზეა გადასული და ამასაც ვერ ახერხებს, რადგან სოფლებს საძოვრები აღარ აქვს, გაუყიდეს. ზოგი ტერიტორია4–5-ჯერაა გადაყიდული, მათ შორის უცხოტომელებზე, რომელთაც ახლა კეთილსინდისიერი შემძენები ჰქვიათ. კომუნისტები ძალიან რაციონალურად უდგებოდნენ მიწის საკითხს, ნაყოფიერი ნიადაგს სახნავ-სათესის კატეგორია ჰქონდა მინიჭებული, ეწერი ნიადაგები კი საძოვრებად იყო დატოვებული. როდესაც ავადსახსენებელი მიწის რეფორმა ჩატარდა, დაიშალა მეურნეობები, მათმა ყოფილმა ხელმძღვანელობამ უზარმაზარი ფართობები ჩაიგდეს ხელში და შემგომ მისი გაყიდვა დაიწყეს, აღარავინ დაინტერესდა რა კატეგორიის მიწები იყო. აღმოჩნდა, რომ ეს ეწერებიც, ანუ საძოვრები სახნავ-სათესის კატეგორიაში ჰქონდათ გაყვანილი და გასაყიდად გატანილი.

სოფელ ქესალოში კურიოზული ფაქტი აღმოვაჩინეთ, თუ დაინტერესდებით, ქესალოელები გაჩვენებენ ამ დოცუმენტს. მაშინდელი პრეზიდენტი სააკაშვილი თითო კომლს 1500 კვ.მ მიწას ჩუქნის. პრეზიდენტის ხელმოწერილ და ბეჭედდარტყმულ დოკუმენტებს თავის მხრივ ამოწმებს გარდაბნის ნოტარიუსი, გეკითხებით, ეს რას ნიშნავს? მოსახლეობას ვითომ გაუმარტივეს საქმე და უთხრეს, სათითაოდ რომ არ გადაიხადოთ ნოტარიალური მომსახურების თანხა, გაერთიანდით 10–10, 20–20 კაცი, ერთს მიეცით მინდობილობა, ის გაიფორმებს და თქვენც ისარგებლებთო. ბევრმა არც იცის, სად არის მისი კუთვნილი მიწა, ჩემი ინფორმაციით, სეზონზე გარკვეულ თანხად აქირავებენ ამ ფართობებს მათ შორის მფლობელებზე, თუმცა გადახდა ოფიციალურად არსად ფიქსირდება, ანუ გადასახადები იმალება. ვინც ამას აკეთებდა, ამ ხალხის 70%, ნაცმოძრაობიდან `ქართულ ოცნებაში~ გადაპორტირებული პერსონები, ახლადარჩეული საკრებულოს წევრი გახდა, ახლა, როგორც ოპოზიციონერ დეპუტატს, ისე მომიწევს მათთან ერთად მუშაობა.
ჩემთან დაპირისპირებული დეპუტატების გარკვეული ნაწილი პრივილეგირებული ფენა იყო, ნაციონალების მმართველობის პერიოდში რამდენიმე მოწვევის საკრებულოს წევრები გახლდნენ, მიწის დიდ ფართობებსაც ფლობდნენ. დღეს აღმოაჩენთ, რომ ეს მიწები უცხოელებზე, ჩინელებზე, ინდოელებზე და ა.შ. აქვთ გასხვისებული, საკუთარ მეზობლებს წაართვეს მიწა და უცხოტომელებზე გაყიდეს და დღეს ისევ ქვეყნის მართვაზე აქვთ პრეტენზია. ესენი არიან საცოდავი ადამიანები და რატომ — კითხვა ისმება, ღალატის პატიება თუ შეიძლება. როდესაც ადამიანი ჩემს მიმართ უკადრებელს ჩაიდენს, ამას ღალატს ვერ დავარქმევ, ეს შეცდომად ან გადაცდომად შეიძლება ჩავთვალოთ, შეიძლება ვაპატიო, ან საერთოდ დავივიწყო. როცა საქმე სახელმწიფო ინტერესებს ეხება, ეს ქმედებაა ღალატი და მისი პატიება დაუშვებელია. ეს ადამიანები საცოდავები იმიტომ არიან, რომ უპატიებელი ცოდვა აქვთ ჩადენილი.

– თქვენ რა გამოსავალს გვთავაზობთ?


– ჯერ კიდევ ილია ჭავჭავაძემ შექმნა საადგილმამულო ბანკი, მაგრამ დღეს ამის გამკეთებელი არავინაა, ყველა მოსახლეობის ძარცვაზეა გადასული. აუცილებელია მიწა, როგორც ეროვნული ფასეულობა სახელმწიფო გამგებლობაში დარჩეს, მაგრამ მასზე შეუზღუდავი უფლება ჰქონდეს იმ ხალხს, ვისაც მისი გამოყენება შეუძლია და სურს. წარადგინონ მათ ბიზნესგეგმა, გადასცენ სარგებლობაში სასურველი ფართობი, იყოს გარკვეული გადასახადი და მოიყვანოს მოსავალი. მემკვიდრეობითაც უნდა გადადიოდეს ეს უფლება, თუ დარგს ანვითარებს ეს ოჯახი, მაგრამ ეს უნდა იყოს მხოლოდ სარგებლობის უფლება, გაყიდვა-გასხვისების უფლების გარეშე. გლეხმა ნორმალურად რომ აწარმოოს ფერმერული მეურნეობა, 10 ჰა მიწა მაინც უნდა ჰქონდეს, 8 ჰა მთლიანად აუნაზღაურებს გაწეულ შრომას, შემოსავლის ნაწილსაც მისცემს, ხოლო დარჩენილი 2 ჰა სარეზერვო ფონდი იქნება, რომელიც ან ჭარბი მოგების სახით წავა, ანდა მოუსავლიანობის პერიოდში მდგომარეობას დაუბალანსებს. ამ შემთხვევაში აღარ მოუწევთ ისეთი დაპირებების გაცემა, რომლის შესრულებაც მუდმივად კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას. დაპირებებს ვიღებთ, თუმცა საბოლოო ჯამში ხალხი სულ უფრო ვღატაკდებით, სამაგიეროდ, პარლამენტში გვაქვს მილიონერების "ცვენა".

მანანა სუხიშვილი

მეტის ნახვა
1-11-2017, 21:38


გვესაუბრება კავკასიოლოგი მერაბ ჩუხუა:

_ ბატონო მერაბ, თქვენ ეროვნული მოძრაობის ღირსეული წარმომადგენელი ბრძანდებით. სწორედ, ზვიად გამსახურდიას დროს დაიბადა "ერთიანი კავკასიური სახლის" იდეა, რომელიც დღემდე ცოცხლობს, თუმცა, ვერ ხორციელდება. რა არის ამის მიზეზი და რამდენად ხედავთ იდეის ხორცშესხმის შესაძლებლობას?

_ დიახ, ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლების მიდგომა, რეგიონული განვითარების კუთხით, აბსოლუტურად, ეროვნული და სახელმწიფოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარეობდა. 9 აპრილის შემდეგ, ეროვნულ-განმანთავისუფლებელი მოძრაობა გააქტიურდა, სადაც ბევრმა თავი გამოიჩინა, ბევრმაც შეირცხვინა. გამსახურდია სუფთა ხელებით, წმინდა ნაციონალური იდეით მოვიდა. ანუ, მის ხელში კავკასიური ერთიანობის, ისე როგორც ქვეყნის დამოუკიდებლობის იდეა, მხოლოდ პროგრესირებადი იყო. მან შეძლო საქართველოს დამოუკიდებლობის მოპოვება. სწორედ, მის ოფლსა და სისხლზე დგას თანამედროვე საქართველო. ამავე დროს დაგვიტოვა ერთიანი კავკასიის იდეა, რომელიც საქართველოს სახელმწიფოს ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარეობდა. თუმცა, ეს ისტორია გამსახურდიადან არ დაწყებულა, არამედ ოდითგანვე, ქართველებშიც და კავკასიელებშიც ცოცხალი, ქმედუნარიანი იდეა, კეთილმეზობლური, პატრიოტული, ურთიერთდაფასების ფორმატი იყო და არა ვასალურ პირობებში შექმნილი რამ. ეს იყო თანასწორთა ერთიანობა, რაც საქართველოს კავკასიურ სივრცეში, წარმატებული არსებობისათვის, აუცილებელი მომენტია. ჩვენ, უნდა ვაღიაროთ იმ ხალხების თანასწორუფლებიანობა, რომლითაც საქართველო გარშემორტყმულია. გამსახურდიას პერიოდში, ჩემი უშუალო მონაწილეობით, არაერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა ჩეჩნეთის, ინგუშეთის, ჩერქეზეთის, დაღესტნის მიმართულებით. ჩერქეზული შერეული დელეგაცია საკუთრივ ჩერქეზეთიდან და უცხოეთის დიასპორული ჩერქეზეთიდან, საქართველოს ხელისუფლებიდან კორიდორს ითხოვდნენ, ანუ, სამშობლოსკენ გასასვლელს. ისინი, გენოციდის შემდგომ, სამშობლოში დაბრუნების შესაძლებლობას საქართველოდან ხედავდნენ. ზვიად გამსახურდიამ ამაზე თანხმობა განაცხადა. მკითხველის გასაგონად მინდა ვთქვა: მთელს მსოფლიოში მიმობნეული ჩერქეზები, დაახლოებით, შვიდმილიონიან ჩერქეზულ დიასპორას ქმნიან. ეს ერთი უდიდესი, კავკასიური რასის ღირსეული ნაწილია. ჩეჩნეთის მიმართულებით განხორციელდა პროექტი, რომელიც თავისუფალი ჩეჩნეთის ეროვნული იდეიდან გამომდინარეობდა. შეიქმნა რესპუბლიკა იჩქერია ყველა დემოკრატიული სეგმენტით, რაც დამოუკიდებელ სახელმწიფოს ახასიათებს, რაშიც მონაწილეობას ქართველი დეპუტატები იღებდნენ. შემდგომ იყო ინგუშეთის თემა, რომელიც შიგნით, რუსეთის ფედერაციის ფარგლებში, ტერიტორიული ერთიანობისკენ მიისწრაფვოდა. მოგეხსენებათ, ინგუშური ტერიტორიების დასავლეთი ნაწილი ანუ, დასავლეთ-ინგუშეთი მაშინ და დღესაც ინგუშეთის შემადგენლობაში არ იყო და ისინი, ტერიტორიულ ერთიანობას ოსებთან კონფედერაციის საწყისებზეც კი ფიქრობდნენ, ანუ, ოსურ-ინგუშურ რესპუბლიკაზეც თანახმა იყვნენ. ჩვენი, ქართული სეგმენტის მონაწილეობა აქტიური იყო. დაღესტანთან დაკავშირებით იყო პრობლემები, მათ ეუბნებოდნენ, რომ გამსახურდია საფრთხობელაა, თუმცა, მოგვიანებით ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ ბატონ ზვიადს ტრადიციული დაღესტნური ხმალი მიართვეს როგორც სიმბოლო მეგობრული და ძლიერი ერთიანობისა. ანუ, მაშინ ყველა მიმართულება მოგვარებადი იყო. გამსახურდია, ასევე, აქტიურ პოლიტიკას აძლიერებდა ოსეთის ჩრდილოურ ნაწილთან, შეხვედრები ჰქონდა ოსურ ხელმძღვანელობასთან კერძოდ, გალაზოვთან. ამ მიმართულებითაც დიდი პერსპექტივა ჩანდა, მაგრამ ეს ყველაფერი ძალას იძენდა მხოლოდ იქედან გამომდინარე, რომ გამსახურდია საქართველოს დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი იყო. სამწუხაროდ, აქ, უკვე, გადაიდგა ანტისახელმწიფოებრივი, ანტიქართული ნაბიჯი პუტჩის სახით, რამაც საქართველოს პირველი ეროვნული ხელისუფლება იმსხვერპლა.

_ … და ერთიანი კავკასიური სახლის იდეა განუხორციელებელი დარჩა. მაგრამ ჩვენ, ქართველები ხომ კავკასიელები ვართ. განა შეიძლება კავკასიური სივრციდან ამოვვარდეთ?


_ საქართველომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, რაც ქართული ეროვნული ენერგიის აქტიური მოქმედების ნაყოფი იყო, მაგრამ ჩრდილოეთ-კავკასიელები თავიანთ ეროვნულ იდეებს ავითარებდნენ. ასევე, ფიქრობდნენ დამოუკიდებელი რესპუბლიკების შექმნას, სულ მცირე რუსეთის შემადგენლობაში ოღონდ, არა კაბალური არამედ ჰარმონიული, თანასწორუფლებიანობის ფარგლებში. მაშინდელმა ხელმძღვანელობამ, სპეცსამსახურებმა მოახერხეს ჩრდილო-კავკასიური, ამ ეროვნული ტალღის არა საკუთრივ ჩრდილო-კავკასიური იდეის გზით ტარება, არამედ მისთვის ანტიქართული მიმართულების მიცემა. ეს, პრაქტიკულად, ანტიქართული მოძრაობა გახდა, რისი პიკიც შევარდნაძის ანტისახელმწიფოებრივი ნაბიჯი იყო აფხაზეთის ომის სახით, სადაც ურთიერთს ორი დიდი ეროვნული ენერგია _ ჩრდილო-კავკასიური და ქართული შეეჯახა. რისთვის? შევარდნაძე იყო ამ პროექტის ნაწილი, რომელიც ანტიქართულად იყო განწყობილი და საქართველო, როგორც თქვენ ბრძანეთ, საკუთარივე ფესვებით დაამარცხა. ჩვენ ეს ომი ჩრდილო-კავკასიელებთან ფიზიკურად წავაგეთ იმიტომ, რომ საკუთარ ფესვებს და მათთან ჰარმონიული თანაარსებობის პრინციპებს დავუპირისპირდით. რაც შეეხება ჩვენს ევროპულობას, რა თქმა უნდა, მომხრე ვარ საქართველო ვითარდებოდეს თანამედროვე ცივილიზაციების და პროგრესის პირობებში, მაგრამ ამავდროულად, ევროპისთვის საქართველო საინტერესო ხდება იქედან გამომდინარე, თუ რამდენად რეგიონული სახელმწიფოა, რამდენად შეუძლია მას რეგიონში ლიდერი სახელმწიფოს სახე შექმნას, რომელმაც რეგიონი უნდა მოიცვას და მას ყველა ის პლუსი დაანახოს, რაც განვითარებასთან, პროგრესთან და დემოკრატიასთან არის დაკავშირებული. მაჩანჩალა, უიდეო საქართველო, რომელსაც არ აქვს ეროვნული ნაციონალური იდეა, არც კავკასიელებს მოეწონებათ და არც ევროპელებს.
დღესაც კი, საქართველოს, მთელი კავკასია იმედის თვალით შეჰყურებს, რაც პირდაპირ ჩანს სომხებთან, აზერბაიჯანელებთან, ჩრდილო-კავკასიის ხალხებთან ურთიერთობაში. რატომ? _ საქართველო ერთადერთია, რომელსაც შეუძლია გამაერთიანებლის როლი ითამაშოს. გაერთიანება არ ნიშნავს მატერიალურ ან ტერიტორიულ ერთიანობას. აქ საუბარია ღირებულებებზე, ფასეულობებზე დაფუძნებულ ერთიანობაზე, რომლის ცენტრიც ჯერ კიდევ თბილისია. ჩვენს დედაქალაქს მთელი კავკასია თავის ქალაქად აღიარებს.

ჩვენი სახელმწიფოს უპირველესი მოვალეობაა, რომ იპოვოს თავისი ადგილი მისსავე ბუნებრივ წიაღში არამხოლოდ ტრადიციით, არამედ დღევანდელობითაც. საქართველომ აჩვენა, რომ შეიძლება ახალი სახელმწიფოს შენება ნულიდან კი არა მინუს უსასრულობიდან დაიწყო. შევარდნაძის დროს საქართველოს იდეა არ ჰქონდა. დღეს, საქართველოს მიმართულება, განვითარების თვალსაზრისით, აბსოლუტურად სწორია, მაგრამ ჩვენ ერთ სეგმენტში ძალიან მოვიკოჭლებთ _ რეგიონის შეფასებაში. პრაქტიკულად, არ ვგრძნობთ ჩრდილოეთ-კავკასიას. ჩვენთვის, ჩრდილოეთ-კავკასია არის მტრული გარემოცვა. დიდი ნაწილი ასე უყურებს, მათ შორის, ზოგი მეცნიერიც, რომელიც საზოგადოებას ელაპარაკება რომ იყო ლეკიანობა, აფხაზეთის ომი, ოსებში დიდი წინააღმდეგობები. არა, ჩვენ უნდა მოვახერხოთ პოზიტივის მობილიზება და წინ წამოვწიოთ ის რაც გვაერთიანებს. გვაერთიანებს ბევრი რამ. ჩვენ ხელახლა უნდა აღმოვაჩინოთ ჩვენი თავი კავკასიაში.

ჩვენ ხომ არ დაგვითვლია, არ ვიცით რა პოტენცია არსებობს ჩრდილო-კავკასიელ დიასპორებში, რომლებიც მთელს მსოფლიოშია. თვით რუსეთშიც უმდიდრეს მილიარდერთა სიას თუ გადახედავთ, ყველაზე მდიდრები კავკასიელები არიან _ ჩერქეზები, ჩეჩნები, ინგუშელები, დაღესტნელები, რომლებთანაც, პრაქტიკულად, დიალოგი არ გვაქვს, თუ რატომ, ჩემთვის გაუგებარია.
ჩვენ, ახალი ეროვნული კონცეფცია, სახელმწიფოებრივი ნაციონალური იდეა გვჭირდება, რაც ჩამოყალიბებული არ არის. ვთვლი, რომ საქართველოს ყველაზე დიდი ნაციონალური იდეა უნდა იყოს რეგიონის ანუ, კავკასიის მშვიდობიანი განვითარების კონცეფცია, რომელსაც მიესალმება და საქართველოსგან ყველა ელოდება.

_ ბატონო მერაბ, საქართველო რეგიონალური ცენტრი იყო, თუმცა, ეს ფუნქცია დიდი ხანია დავკარგეთ. რით ახსნით ყოველივეს? კავკასიელები ტრადიციებს, ეროვნულ იდენტობას ინარჩუნებენ. ჩვენ ამ იდენტობას ვკარგავთ...

_ ადამიანის უფლებების დაცვა თანამედროვე მსოფლიოსთვის უმნიშვნელოვანესია, მაგრამ იგი არსად და არასდროს უზნეობასთან ასოცირებული არ ყოფილა. თქვენ, რა საფრთხეზეც ამბობთ, ეს საგანგაშოა. ძალიან გაგვიგრძელდა, გაგვიძნელდა დუღილის, საზოგადოებად ჩამოყალიბების პროცესი. ჩვენ ვართ პატრიოტები, გვიყვარს ჩვენი სამშობლო, მაგრამ ვერ გავხდით ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეები. პატრიოტი მოქალაქე უკვე პასუხისმგებლობაა. ჩვენ ამ სამყაროში და არც რეგიონში მარტო არ ვართ. ჩვენ გვიყურებენ, თვალს გვადევნებენ. ფეხებზე დაკიდებით ჩვენი სამშობლო განადგურდება. ასეთმა დამოკიდებულებამ ეროვნული იდეის მიმართ ნიჰილიზმი გამოიწვია, რაც იმით დამთავრდა, რომ საქართველოს პირველი პრეზიდენტი ქვეყნიდან განდევნეს. ასევე, ვერ ავლაგმეთ აფხაზეთის ომი, რომელიც აბსოლუტურად, ანტიქართული იყო და ეს იმაში გავცვალეთ რომ გავიძახოდით: ახლა, დავსჯით აფხაზებს, ავიღებთ სოხუმსო. რომელი სოხუმის აღებაზეა საუბარი, აგერ ყურის ძირში ქართული მიწები ვერ აგვითვისებია. ჩვენ თუ მიწების, ტერიტორიების ათვისება გვინდა, ვაჩვენოთ ყველას, რომ ჩვენს ტერიტორიებს ისე გავანაშენებთ როგორც ეს თანამედროვე ქართველს ეკადრება. რაც შეეხება აფხაზეთს, ჩვენ სოხუმი, გაგრა და ტერიტორიები კი არ უნდა დავიბრუნოთ, არამედ აფხაზები როგორც ერი, ნაცია.

_ აშკარად ავცდით მთავარ გზას, ამასობაში ჩვენც უგნური თაგუნასავით არ დაგვემართოს.


_ არ ვიცი მსოფლიოში განვითარებული სახელმწიფო, მათ შორის, ევროპული, რომელიც უარს ამბობს საკუთრივ ევროპულზე, ევროპის წიაღში საკუთარ ნაციონალობაზე. მრავალმა ქვეყანამ საკუთარი ვალუტა არ დათმო მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს ევროკავშირი. ევროს გვერდით ვითარდება და ფუნქციონირებს ეროვნული ვალუტებიც. ევროპულობა არ უნდა განხორციელდეს საკუთარი ეროვნული ინტერესებისა და ფესვების ხარჯზე. ჩვენ, ევროპის ევროპელი ვერ გავხდებით, მაგრამ ევროპული რენესანსი დგას ქართულ რენესანსზე. თუნდაც, ევროკავშირის იდეა _ ეს ქართული იდეაა, რომელიც ქართული პირველი ემიგრაციული ტალღის წიაღში იშვა. პირველი პროექტი ქართველების მიერ შეიქმნა.

_ ბატონო მერაბ, თქვენ, კავკასიელ ხალხებს ხვდებოდით, რა განწყობებია მათში ქართველების მიმართ?


_ ცალსახად შემიძლია გიპასუხოთ, რომ მუხტი დადებითია. თუნდაც, ახლა, ანაკლიაში გვყავდა მთელი კავკასიის მწერლობა, აფხაზიც კი ჩამოვიდა სოხუმიდან. საქართველოს მიმართ დღესაც არსებობს მოწიწება, ამაღლებული დამოკიდებულება, მოლოდინი იმისა, რომ საქართველოში ახალი მოდელი შეიქმნება.

_ ბოლოს, აფხაზეთზეც მინდა გკითხოთ, როგორ შევცვალოთ სიტუაცია, აფხაზებთან მიმართებაში, პოზიტივისკენ?

_ ცხადია, რომ მემკვიდრეობა, ქართულ-აფხაზური ურთიერთობის თვალსაზრისით, უმძიმესია, მაგრამ არა გამოუვალი მხოლოდდამხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გავიაზრებთ რეალურად რა მოხდა. რეალურად კი მოხდა ის, რომ საქართველომ უარი თქვა თავის ნაწილზე. საქართველო აზროვნებდა და მართავდა ქვეყანას არა ძალისმიერი, არამედ იმ დიდი მორალური კოდექსიდან გამომდინარე, რასაც ქართველობა ერქვა. ქართველობა არ იყო ფუჭი, ეს მისაღები იყო, მათ შორის, აფხაზებისთვის, რომლებიც თავიანთ სამშობლოს მხოლოდ აფხაზეთში ხედავენ. სხვა სამშობლო აფხაზებს არ აქვთ. ვერავინ ვერ გვაჩვენებს სხვა სამშობლოს ვიდრე ეს გახლავთ საქართველო და მისი ნაწილი აფხაზეთი. აქ მოხდა აფხაზეთის ფორმირება, ისინი ჩვენი მოქალაქეები და ქვეყნის შვილები არიან. აქედან გამომდინარე ვთვლი, რომ პირდაპირ დიალოგს, აფხაზურ საზოგადოებასთან, წინ არაფერი დაუდგება. ბოლო პერიოდის პოსტ-კონფლიქტურ სიტუაციაში ვერ ვხედავდი ამ მიმართულებით წინ გადადგმულ ნაბიჯს. არსებობს ფორმატები, ლამის მთელი მსოფლიო არის ამაში ჩართული, მაგრამ არა ქართველი და აფხაზი. არადა, ქართული სახელმწიფო იმთავითვე იყო ქართულ-აფხაზური. აფხაზურის გარეშე ქართული სახელმწიფო, გარკვეულწილად, კარგავს თავის ფუნქციას. ამიტომ, საქართველოში აფხაზური საზოგადოების ჰარმონიული განვითარება უმნიშვნელოვანესია. ამ მიმართულებით აფხაზებთან პირდაპირ დიალოგს ალტერნატივა არ აქვს. მეიმედება სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიმდინარე ძვრები, პოზიტივი, რაც ზურაბ ხონელიძის მოღვაწეობამ შემოიტანა. ამ საკითხებში უშუალოდ ვარ ჩართული. სოხუმის უნივერსიტეტთან მეგობრული ურთიერთობა მაკავშირებს და მინდა, იგი, ძლიერი იყოს.

სოხუმის უნივერსიტეტს პირდაპირ ეკუთვნის, ევალება საკუთარ თავში ძალა, რესურსი იპოვოს, რათა აფხაზებთან კონტაქტი დაამყაროს და პოზიტიური ურთიერთობის პრეცედენტი შექმნას, რასაც ბატონი ზურაბი მჯერა, აუცილებლად შეძლებს.

თამარ შველიძე

მეტის ნახვა
1-11-2017, 18:35


ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებზე საარჩევნო ბიულეტენები სამ ენაზე დაიბეჭდა და დარიგდა _ ქართულად, სომხურად და აზერბაიჯანულად, რაც ქართული სახელმწიფოს მხრიდან იმის ოფიციალურად აღიარებას ნიშნავს, რომ საქართველოს მოქალაქეთა ერთმა ნაწილმა ქართული ენა, სახელმწიფო ენა, არ იცის და, გამომდინარე აქედან, იძულებულნი ვართ, ბიულეტენები მათ მშობლიურ ენაზე მივაწოდოთ.

გამაოგნებელი ფაქტია, მით უმეტეს, როცა იცი, რომ არამარტო ეს ადამიანები, არამედ მათი წინაპრებიც, საქართველოში დაიბადნენ, ანუ სომხები და აზერბაინაჯელები საუკუნეებია, საქართველოში ცხოვრობენ, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, სახელმწიფო ენა, ქართული ენა, იმ დონეზეც კი ვერ ისწავლეს, რომ საარჩევნო ბიულეტენის უმარტივესი ტექსტის წაკითხვა და გაგება შეძლონ.

ცხადია, ყველა სომეხზე და აზერბაიჯანელზე არ ითქმის ეს, ბევრი მათგანი ჩინებული ქართულით მეტყველებს, მაგრამ რადგან საჭირო გახდა საარჩევნო ბიულეტენების სომხურ და აზერბაიჯანულ ენაზე დაბეჭდვა, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ქართული ენის არმცოდნე სომხებიც და აზერბაიჯანელებიც მრავლად გვყოლია, განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ისინი კომპაქტურად არიან დასახლებულნი.
საუკუნეებია, ისინი აქ ცხოვრობენ და ქართული ენა არ იციანო, ვთქვით ზემოთ.

კი, მაგრამ, კიდევ რამდენი საუკუნე უნდა გავიდეს, რომ ამ ადამიანებმა ქართული ენა ისწავლონ და ამ ქვეყნის სრულყოფილი მოქალაქეები გახდნენ?
გუშინ ჩამოსული ჩინელი თუ ინდოელი ახერხებს ქართულად ლაპარაკს, ამათ კი, ამ ჩვენს ძმებს და მოყვრებს, რა მოუვიდათ ისეთი, საუკუნეების განმავლობაში ქართული რომ ვერ ისწავლეს?

ცხადია, ნაწილობრივ ამ ადამიანების ბრალიც არის ეს, მაგრამ მთავარი დამნაშავე, პირველ ყოვლისა, ქართული სახელმწიფოა, რომელმაც ვერ უზრუნველყო ამ ადამიანების ქართულ რეალობაში ინტეგრირება და გაუცხოებისა და გარიყულობისთვის გასწირა ისინი.

კარგად რომ დავუფიქრდეთ და სიტუაცია ობიექტურად შევაფასოთ, ძალზე სახიფათო და საგანგაშო სურათია _ საქართველოში არის რეგიონები, სადაც ქართული ენა, როგორც სახელმწიფო ენა, არ ვრცელდება, თუმცა ეს რეგიონები საქართველოს შემადგენლობაში შედის და იქ მაცხოვრებლებიც საქართველოს მოქალაქეები არიან, სახელმწიფო კი თითქმის არაფერს არ აკეთებს მდგომარეობის გამოსასწორებლად.

რით შეიძლება ეს ყველაფერი დამთავრდეს, ამაზე თუ ფიქრობს ვინმე ამ ქვეყანაში და თუ ფიქრობს, სად არის ამ ნაფიქრალის შედეგი?

გიორგი გამეზარდაშვილი

მეტის ნახვა
1-11-2017, 17:37